Amerika
Petrol ve doğalgaz şirketlerinin kârları Biden döneminde üçe katlandı
ABD’nin en büyük petrol ve doğalgaz üreticilerinin kârları, Başkan Joe Biden yönetiminde, sektör yönetiminin ‘düşmanca’ politikalarını kınamasına ve ikinci bir dönemin sektör için ‘felaket’ olacağı konusunda uyarmasına rağmen neredeyse üç katına çıktı.
2023 kazançlarını bu hafta raporlamayı bitirecek olan ülkenin değere göre ilk 10 operatörü, Donald Trump yönetimindeki aynı dönemde 112 milyar dolar birleşik net gelir elde etmişti. Sektör, Biden yönetiminin ilk üç yılında 313 milyar dolarlık birleşik net gelir elde etme yolunda ilerliyor.
ExxonMobil, Chevron, ConocoPhillips, EOG, Pioneer Natural Resources, Occidental Petroleum, Hess, Devon Energy, Diamondback Energy ve Coterra Energy’den oluşan grubun toplam piyasa değeri, Trump’ın ilk üç yılındaki yüzde 12’lik düşüşe kıyasla, bu dönemde yüzde 132 artarak 1,1 trilyon doların üzerine çıktı.
Covid-19 sonrası toparlanma ve Ukrayna savaşı petrol sektörüne yaradı
ABD üretimi son yıllarda rekor kırdı: Kasım ayında petrol üretimi günde 13,3 milyon varile ulaşırken, doğalgaz ilk kez günde 105 milyar fit küpü (2,97326889 milyar metreküp) aştı. Ülke, geçen yıl dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz ihracatçısı olarak Katar’ı geride bıraktı.
Financial Times’a göre Biden yönetimindeki yüksek performans, Beyaz Saray’ın sektörün kaderini dikte etmedeki sınırlı rolünün altını çiziyor. Son zamanlarda artan kâr, kısmen petrol ve gaz fiyatlarını yükselten Ukrayna savaşından kaynaklandı.
2020’de Covid-19 şokunun ardından küresel enerji talebindeki güçlü toparlanma da fiyatları destekledi. ABD ham petrol ölçütü olan West Texas Intermediate, Biden’ın ilk üç yılında varil başına ortalama 80 dolar, Trump döneminde ise varil başına 58 dolar civarındaydı.
Biden’dan fosil yakıt zikzakları
Biden, ‘iklim değişikliği ve enerji geçişi’ alanında gelmiş geçmiş en iddialı ABD başkanı olarak ‘petrolden geçişe’ öncülük etme sözü vermişti. Göreve geldiğinde, kamu arazilerinde fosil yakıt geliştirme için yeni kiralamayı geçici olarak askıya almaktan, Keystone XL boru hattını iptal etmeye kadar uzanan hamlelerle sektörü öfkelendirmişti.
Bununla birlikte, görevde olduğu süre boyunca, endüstriyi petroldeki yüksek fiyatlara karşı koymak için daha fazla sondaj yapmaya çağırarak ve Avrupa’da bir enerji krizini önlemek için sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatını teşvik ederek bu ilk söylemin bir kısmını geri aldı.
2022’de petrol fiyatları yükselirken, Biden Exxon’u ‘Tanrıdan daha fazla para’ kazanmakla suçlamıştı. Geçen yıl yönetim, açık deniz kiralamalarına ciddi kısıtlamalar getirdi ve ocak ayında yeni LNG terminalleri için izinleri duraklatarak sektör liderlerini kızdırdı.
Trump’çılar sektörün kârlarının Trump sayesinde olduğunu savunuyor
Amerikan Petrol Enstitüsü (API) CEO’su Mike Sommers, petrol ve gaz üreticilerinin son üç yıldaki başarısının, başkanın ‘düşmanca’ politika gündemine rağmen gerçekleştiğini ve bunun kontrol edilmediği takdirde ülkenin enerji güvenliğini baltalayacağını ileri sürdü.
Bu ay API, Biden yönetimine denizaşırı kiralamayı kısıtlama kararı nedeniyle dava açtı ve iklim ve enerji politikalarına karşı artan sektör tepkisini vurguladı.
Trump ve destekçileri, petrol ve doğalgaz endüstrisine desteği, seçim kampanyasının temel bir parçası haline getirdiler ve sektörün son zamanlardaki başarısının önceki yönetimin ‘deregülasyon’ gündeminde yer aldığını savundular.
Önde gelen bir Trump bağışçısı ve eski Danimarka Büyükelçisi Carla Sands, “Kârların politikayı izlediğini biliyoruz. Enerji endüstrisi, Trump yönetiminin ayrıcalıklarından yararlanıyor,” dedi.
Endüstride Trump ve serbest ticaret karşıtı gündemi hakkında bazı şüphelere rağmen, büyük petrol ve doğalgaz bağışçıları hâlâ ezici bir çoğunlukla partisinin yanında yer alıyor. OpenSecrets tarafından yapılan araştırmaya göre, Cumhuriyetçiler 2020 seçimlerinden bu yana sektörden 126,4 milyon dolar seçim bağışı alırken, Demokratlar tarafından alınan sadece 23,6 milyon dolar oldu.
Cumhuriyetçi şeyl patronu: Biden’ın seçilmesi sektör için felaket olur
Örneğin ABD’li şeyl (shale) patronu ve milyarder Cumhuriyetçi bağışçı Harold Hamm, Financial Times’a verdiği demeçte, Biden’ın zaferinin sektör için ‘felaket’ olacağını öne sürdü.
Hamm Biden’ın, federal topraklarda sondaj kısıtlamalarına, LNG onaylarına ara verilmesine ve daha sert düzenlemelere atıfta bulunarak, endüstri için ‘bin yarayla ölüm’ ile sonuçlanacak politikalar uyguladığını söyledi.
Cumhuriyetçi adaylar Nikki Haley ve Ron DeSantis’e de bağışta bulunan Hamm, “Eğer Trump ön seçimde aday olursa, kesinlikle onun arkasında duracağız. . . . [Biden’ın kazanması] felaket olur,” dedi.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya1 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak









