AB, İran’daki ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşıladı

AB, Donald Trump’ın İran’ın “medeniyetini” yok etme tehdidinden geri adım attığı son anda varılan anlaşmanın ardından, iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşıladı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X’te yaptığı açıklamada şunları yazdı:

“ABD ile İran’ın dün gece mutabık kaldığı iki haftalık ateşkesi memnuniyetle karşılıyorum. Bu, çok ihtiyaç duyulan gerginliğin azalmasını sağlıyor. Şimdi bu çatışmaya kalıcı bir çözüm bulmak için müzakerelerin devam etmesi çok önemli. Bu amaçla ortaklarımızla koordinasyonumuzu sürdüreceğiz.”

Sözlerine, AB’nin en üst düzey diplomatı Kaja Kallas da katılarak, anlaşmanın “haftalar süren gerginliğin ardından uçurumun kenarından geri adım atılması” olduğunu söyledi:

“Bu anlaşma, tehditleri hafifletmek, füze saldırılarını durdurmak, deniz taşımacılığını yeniden başlatmak ve kalıcı bir anlaşmaya yönelik diplomasi için alan yaratmak için çok ihtiyaç duyulan bir fırsat sunuyor.”

Öte yandan Kallas, anlaşmanın, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırısının ardından Tahran’ın fiilen kapattığı kritik bir enerji geçidi olan Hürmüz Boğazı’nın “tekrar geçişe açılmasını” “sağlaması” gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Kallas, “Savaşın temel nedenleri çözülmemiş olduğundan, arabuluculuk kapısı açık kalmalıdır. AB bu çabaları desteklemeye hazır ve bölgedeki ortaklarıyla temas halinde,” dedi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz de anlaşmayı memnuniyetle karşıladı.

Merz, “Şimdi hedef, savaşın kalıcı olarak sona ermesi için müzakere etmek olmalı,” dedi ve Berlin’in bu konuda ortakları ile “yakın istişare içinde” olduğunu ekledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da ateşkesi benzer şekilde “çok iyi bir şey” olarak nitelendirdi ve “Gerçekten de müzakereler yoluyla, bölge genelinde istikrar için gerekli güvenlik garantilerini sağlayabileceğiz,” diye ekledi.

Britanya Başbakanı Keir Starmer da anlaşmanın “bölgeye ve dünyaya bir nefes aldırma anı getireceğini” söyledi.

Bugün Körfez liderleriyle görüşmek üzere Orta Doğu’ya seyahat eden Starmer, “Ortaklarımızla birlikte bu ateşkesi desteklemek ve sürdürmek, onu kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmek ve Hürmüz Boğazını yeniden açmak için elimizden geleni yapmalıyız,” dedi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısını defalarca kınayan İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ise daha eleştirel bir tavır sergiledi:

“Ateşkesler her zaman iyi haberdir. Özellikle de adil ve kalıcı bir barışa yol açıyorsa. Fakat bu geçici rahatlama, kaosu, yıkımı ve kaybedilen canları unutmamızı sağlayamaz. İspanya hükümeti, sırf bir kova ile ortaya çıktıkları için dünyayı ateşe verenleri alkışlamayacak.”

POLITICO’ya konuşan Avrupalı bir yetkili, “TACO, Üçüncü Dünya Savaşı’ndan iyidir,” dedi. “TACO”, “Trump Her Zaman Geri Adım Atar”ın kısaltması.

Kamuoyuna açıklama yapma yetkisi olmayan yetkili, bu ara vermenin sonunda savaşın müzakere yoluyla sona ermesini sağlayacağını umuyordu.

Bu açıklamalar, Pakistan Başbakanı Şahbaz Sharif’in arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yapılan anlaşmanın ayrıntılarına ilişkin kafa karışıklığı yaşanırken geldi.

Dün gece sosyal medyada paylaştığı bir gönderide Trump, İran tarafından sunulan 10 maddelik barış planının “müzakere için uygulanabilir bir temel” olduğunu ve Washington ile Tahran arasındaki “geçmişteki ihtilafların neredeyse tamamı üzerinde” “anlaşmaya varıldığını” iddia etti.

Fakat ileride sorunların yaşanacağının bir işareti olarak, Tahran’ın planı, İran’ın Boğaz üzerindeki kontrolünün devamı ve ABD’nin Orta Doğu’dan tam askeri çekilmesi dahil olmak üzere, ABD’nin daha önce kararlı bir şekilde reddettiği birçok ayrıntıyı içeriyor.

Deutsche Bank analistleri çarşamba sabahı yayınladıkları notta, “Trump’ın açıklamaları anlaşma için ‘daha düşük bir eşik’ olduğunu ima etse de, İran’ın bildirdiği 10 maddelik plan, tüm yaptırımların kaldırılması ve İran’ın Hürmüz Boğazını kontrol etmesi gibi, daha önce ABD ve müttefikleri için kabul edilemez olan unsurları içeriyor,” diye yazdı.

Avrupa finans piyasaları da çarşamba sabahı ateşkes haberini olumlu karşıladı.

Avrupa hisse senetlerinin genel göstergesi olan STOXX 600, %3,7 oranında yükseldi. Avro bölgesi devlet borçlanmasının göstergesi olan 10 yıllık Bund getirileri %3,08’den %2,93’e düştü. Avro, dolar karşısında 1,169 dolar seviyesinde nispeten sabit kaldı.