AB, Macaristan’ı baypas etmeye çalışırken Rus nikelini yaptırım dışı bırakıyor

Avrupa Birliği, bir yandan dondurulan Rus varlıklarını Ukrayna’ya aktarmak için Macaristan’ın vetosunu aşacak hukuki bir formül ararken, diğer yandan savunma sanayii için hayati önemdeki Rus nikelini yaptırım listesinin dışında tutuyor.

Avrupa Birliği, Rusya’ya karşı yürüttüğü politikada iki farklı cephede, birbiriyle çelişen adımlar atıyor.

Brüksel, Rusya’nın dondurulan varlıklarını Ukrayna’ya yönlendirmek için üye ülkelerden birinin direncini kırmaya çalışırken, aynı zamanda stratejik bir Rus metalini yaptırımlardan muaf tutarak kendi endüstrisini korumaya öncelik veriyor.

Macaristan’ı devre dışı bırakma formülü

AB, Macaristan’ın engeline takılan, dondurulmuş 140 milyar avroluk Rus varlığını kullanarak Ukrayna’ya kredi sağlama planını üzerinde çalışıyor. Normal şartlarda 27 üyenin oybirliğiyle alınması gereken bu karar, Başbakan Viktor Orbán’ın muhalefeti nedeniyle ilerlemiyor.

Politico dergisinin haberine göre Brüksel, Budapeşte’yi devre dışı bırakabilecek hukuki bir yol arıyor. Avrupa Komisyonu, geçen yıl Orbán’ın da imzaladığı bir Avrupa Konseyi sonuç bildirgesini temel alıyor.

Belgede yer alan “Rus varlıklarının savaş bitene kadar dondurulacağı” ifadesinin, yaptırım kurallarını değiştirmeye ve kararların oybirliği yerine nitelikli çoğunlukla alınmasına zemin hazırlayabileceği düşünülüyor.

Komisyonun AB büyükelçilerine sunduğu notta, bu adım için “liderlerin yüksek düzeyde siyasi mutabakatına ihtiyaç olacağı” belirtildi.

Ancak bu formülün hayata geçmesi kolay görünmüyor. Slovakya ve Belçika’nın da süreçte sorun çıkarabileceği konuşuluyor.

Plana en güçlü destek Almanya, İspanya, Polonya ve Baltık ülkelerinden gelirken, Fransa ve İtalya’nın daha temkinli bir duruş sergilediği bildiriliyor.

AB liderleri, konuyu önümüzdeki hafta Kopenhag’da yapacakları görüşmede ele alacak. Bir AB diplomatının ifadesiyle hedef, “Orbán’ı izole edecek kadar çok sayıda ülkenin desteğini almak.” Nihai kararın ise ekim sonunda çıkması bekleniyor.

Savunma sanayii için kritik metal

Brüksel’in Rusya’ya karşı “kararlı duruş” sergilemeye çalıştığı bu tablo, konu nikel ithalatına gelince değişiyor.

Finlandiya yayın organı Yle‘nin haberine göre AB, siyasi baskılara rağmen Rusya’dan ithal edilen nikeli yeni yaptırım paketine dahil etmeyecek. Kararın arkasında, bu metalin savunma sanayii, elektrikli araç pilleri ve rüzgâr türbinleri için taşıdığı kritik önem yatıyor.

AB içinde birçok siyasetçi uzun süredir bu konuda kısıtlamaların sertleştirilmesini talep ediyordu. Avrupa Parlamentosu Güvenlik ve Savunma Politikaları Komitesi üyesi Merja Kyllönen, durumu “Bu etik açıdan son derece kabul edilemez bir durum. Rusya’dan ne kadar fazla alım yaparsak, onun askeri sanayii de o kadar güçleniyor,” sözleriyle değerlendirdi.

Rakamlar, bu ticaretin boyutunu ortaya koyuyor. AB, 2024’te Rusya’dan 1 milyar dolar değerinde nikel alırken, 2025’in ilk üç ayında bu rakam 300 milyon dolara ulaştı.

Küresel pazarda yüzde 16’lık paya sahip olan Rus üretici Norilsk Nikel, bu alandaki en büyük aktörlerden biri. AB’nin olası yasağının küresel fiyatları artırmasından ve kendi endüstrisinde iş kayıplarına yol açmasından endişe ediliyor.

19. yaptırım paketi neler getiriyor?

Nikel muafiyeti, AB’nin 19 Eylül’de açıkladığı 19. yaptırım paketinin en dikkat çekici yönlerinden biri oldu. Paket, nikel dışında Rusya ekonomisini hedef alan bir dizi yeni kısıtlama içeriyor.

Yeni önlemler arasında Rus petrolüne uygulanan tavan fiyatın varil başına 47,6 dolara düşürülmesi, Rusya’nın Mir ödeme sistemine yönelik kısıtlamalar ve bazı maden, metal, kimyasal ve tuz ihracatlarının yasaklanması bulunuyor.

Paketle birlikte 45 Rus ve yabancı şirkete daha yaptırım uygulanması teklif edildi. AB ayrıca, 2027 yılına kadar Rusya’dan sıvılaştırılmış doğalgaz alımını tamamen durdurmayı planlıyor.