Diplomasi
AB Sırbistan’ı ‘uyardı’: Ruslara pasaport vermeyi durdurun

Avrupa Komisyonu, yayımladığı genişleme raporunda Sırbistan’ın Rusya ile yakın ilişkilerine tepki gösterdi. Brüksel, AB için güvenlik riski oluşturduğunu iddia ettiği Rusya vatandaşlarına pasaport ve vize verilmesinin durdurulmasını talep etti. Raporda ayrıca Sırbistan’daki ‘demokratik gerilemeye’ ve ülkenin AB’nin dış politikasına uyum sağlamamasına dikkat çekildi.
Avrupa Birliği, Rusya ile yakınlaşmakla eleştirdiği Sırbistan’dan, Rusya Federasyonu vatandaşlarına pasaport vermeyi durdurmasını talep etti.
Avrupa Komisyonunun AB’nin genişleme politikasını belirleyen “Genişleme Tedbirleri Paketi” başlıklı dosyası, birliğe katılım adayı her ülkenin ilerleme durumuna ilişkin ayrı raporları içeriyor.
“Demokratikleşme süreci yavaşladı”
Sırbistan’a ayrılan raporda Avrupa Komisyonu, ülkedeki demokratikleşme sürecinin yavaşladığını öne sürdü.
Parlamentonun etkinliğinin ve denetim işlevlerinin “seyrek toplantılar” ve “gerçek siyasi tartışmaların eksikliği” nedeniyle azaldığı kaydedildi.
Avrupa Komisyonu ayrıca Sırp hükümetini, sivil toplum kuruluşları ve sivil derneklerin faaliyetleri için “zorlayıcı koşullar” yaratmakla eleştirdi.
Raporun önemli bir bölümü Sırbistan’ın Rusya ile ilişkilerine ayrıldı.
Avrupa Komisyonu, Belgrad’ı AB’nin Moskova’ya yönelik yaptırımlarına katılmayı reddetmekle suçladı.
Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in ise 9 Mayıs Zafer Geçidi’ne katılımı ve Vladimir Putin ile yaptığı görüşmeler de dahil olmak üzere Moskova ile kurduğu “gösterişli temaslar” eleştiri konusu oldu.
Belgede, Sırbistan’ın AB’nin ortak dış, savunma ve güvenlik politikası çerçevesinde “sınırlı ilerleme kaydettiği” vurgulandı.
Rapora göre Belgrad, Rusya’nın eylemlerini kınayan açıklamalar da dahil olmak üzere AB Konseyinin bazı kararlarını kısmen desteklese de “Moskova ile yüksek düzeyde temaslarını ve Batı karşıtı propaganda unsurları içeren söylemini sürdürdü.”
Sırbistan Cumhurbaşkanı Vučić protestoların ardından erken seçim kararı aldı
“Ruslara verilen pasaportlar güvenlik riski oluşturuyor”
Avrupa Komisyonu, Rusya vatandaşlarına Sırp pasaportu verilmesi konusuna özel bir önem atfetti.
Belgede, “Sırbistan’ın vize politikası, AB’nin vize talep ettiği üçüncü ülkeler listesine hâlâ sadece kısmen uymaktadır. Ruslara Sırp vatandaşlığı verilmesi, fiilen onlara AB’ye vizesiz giriş hakkı tanımakta ve bu da birliğin güvenliği için potansiyel riskler oluşturmaktadır” ifadeleri kullanıldı.
Brüksel, Belgrad’dan vize politikasını “AB standartlarına uygun hâle getirmesini” ve “özellikle güvenlik tehdidi veya yasa dışı göç riski taşıyan devletlerden gelen üçüncü ülke vatandaşlarının vizesiz girişlerinin sıkı kontrolünü” sağlamasını istedi.
Bunun yanı sıra Avrupa Komisyonu, Sırp makamlarına, “Sırp pasaportu sahipleri AB’ye vizesiz giriş avantajlarından yararlandığı için yabancılara vatandaşlık verilirken uygulanan denetimleri artırma” çağrısında bulundu.
Raporda ayrıca Belgrad’ın Rusya’ya yapılan uçuşları artan sıklıkta sürdürdüğü ve Çin, Belarus, İran ile Kuzey Kore’ye yönelik yaptırımlara katılmadığı belirtildi.
Avrupa Komisyonuna göre Sırbistan, yabancı bilgi müdahalesiyle mücadele etmek için yeterli tedbirleri almadı. Aksine, medya düzenleyici kurumu olan REM Konseyi, RT’ye (Russia Today) devlet telekomünikasyon ağı Telekom Srbija üzerinden Sırpça yayın yapma lisansı verdi.
Yaptırım altındaki Rus milyardere Sırp vatandaşlığı
Balkan Araştırmacı Gazeteciler Ağı (BIRN), eylül ayında yayımladığı haberde, uluslararası yaptırım altındaki bazı Rus girişimcilerin Sırp vatandaşlığı aldığını bildirmişti.
Bu kişiler arasında Riv Goş zincirinin sahibi ve Forbes‘a göre en zengin 100 Rus’tan biri olan milyarder Oleg Boyko da bulunuyor.
İsviçre’de yaşayan ve İtalya vatandaşlığına sahip olan Boyko’nun mal varlıkları Avustralya, Polonya ve Ukrayna’nın yaptırımları altında bulunuyor. İşletmelerinden biri ise Sırbistan’da kayıtlı.
Sırp hükümeti, 2022’nin başından bu yılın nisan ayına kadar, “ülkenin çıkarları doğrultusunda” çıkarılan cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle, 204’ü Rus vatandaşı olmak üzere 330’dan fazla yabancıya vatandaşlık verdi.
Rapora göre, AB ve Sırbistan arasındaki AB misyonlarının statüsüne ilişkin anlaşma 1 Nisan 2025’te yürürlüğe girdi.
Belgrad, geçen yılın aralık ayında Kuveyt, Moğolistan, Umman ve Katar vatandaşlarına yönelik vize rejimini yeniden tesis ederek AB vize politikasına kısmen yaklaşma adımları attı.
Fakat Sırbistan’ın vize politikası genel olarak AB standartlarıyla “hâlâ sadece kısmen uyumlu” durumda.
Öte yandan AB, Sırbistan’ın ithalatı çeşitlendirmeye yönelik tedbirler almasına rağmen hâlen Rusya’nın doğalgaz ve petrol tedarikine bağımlı olmasından da kaygı duyuyor.
Avrupa Komisyonuna göre, Belgrad’ın Mayıs 2025’te Rusya ile yaptığı doğalgaz sözleşmesini dört ay daha uzatması, “Rus hammaddesine olan bağımlılığı ağırlaştırıyor.”
Bunun yanı sıra ABD, 9 Ekim’de, hisselerinin yüzde 56’sı Gazprom Neft ve Gazprom’un bağlı kuruluşları tarafından kontrol edilen Sırbistan’ın en büyük petrol şirketi NIS’e yaptırım uygulamıştı.
Vucic: Mühimmatımızı AB’ye satalım, Ukrayna’ya gönderebilirler
Diplomasi
ABD, Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesini soruşturuyor

Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Diplomasi
Trump ile Netanyahu arasında İran’a yeni harekat konusunda kavga çıktı

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a askeri harekatın yeniden başlatılması yönündeki günlük baskılarına rağmen ABD Başkanı Trump, müzakerelerin sürdüğünü belirterek yeni bir saldırının gerekli görünmediğini açıkladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, iki liderin telefon görüşmesinde karşılıklı bağırdığını duyururken İsrail tarafı iddiaları reddetti.
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında hafta sonu gerçekleşen telefon görüşmesinde, İran’a yönelik askeri harekatın yeniden başlatılması konusunda tartışma yaşandığı bildirildi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre konuşma, alışılmadık derecede hararetli geçti.
Kaynaklardan biri, iki lider arasında karşılıklı bağırmaların yaşandığı çok sert bir tartışmanın cereyan ettiğini aktardı.
Netanyahu’nun ofisi ise söz konusu iddiaları, “Yalan haber, tamamen saçmalık” ifadeleriyle yalanladı.
Görüşmenin yapıldığını teyit eden üst düzey bir İsrailli yetkili de temasın “kesinlikle zorlu bir görüşme olmadığını” öne sürdü.
Görüşmeye dair çelişkili açıklamalar, Netanyahu’nun yeni askeri saldırı talepleri ile Trump’ın diplomasiye yeniden alan açma eğilimi arasındaki görüş ayrılığını görünür kıldı.
Financial Times gazetesine demeç veren ve temasları yakından izleyen bir kaynak, “Netanyahu Trump’ı her gün arıyor ve savaşı yeniden başlatması için baskı yapıyor” dedi.
Aynı kaynağın aktardığına göre Beyaz Saray içinde ve dışında askeri çatışmaya karşı duran isimler bu baskıya direnmeyi sürdürüyor.
Bölge liderleri de Trump’a gerilimi artırmama ve müzakereleri önceliklendirme çağrısı yapıyor.
Netanyahu’nun baskısı, İsrail’deki seçimlerin ardından başbakanlık görevini koruma mücadelesi verdiği ve ABD’de Cumhuriyetçilerin İran savaşının da etkisiyle ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradığı dönemde yoğunlaşıyor.
Financial Times, Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı yeniden savaşa ikna etme çabasından ötürü giderek daha derin bir endişe taşıdığını yazdı.
İsrail’deki iç gelişmelere hakim başka bir kaynak ise Netanyahu’nun askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini teyit etti ancak Trump’ı ikna etmeye dönük koordineli bir baskının yürütülmediğini savundu.
Netanyahu’nun salı günü yeni Meclisin yemin törenindeki hitabı da İran başlığında Washington yönetimiyle yaşanan fikir ayrılığını ortaya koydu.
Trump yönetimi Tahran ile diplomatik bir anlaşma ihtimalini araştırmak isterken Netanyahu, İran’ın oluşturduğu nükleer tehdidin ancak bu ülkedeki iktidarın devrilmesiyle kalıcı olarak engellenebileceği görüşünü dile getirdi.
Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “İran nükleer tehdidi yeniden oluşturmaya çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, Ayetullahlar rejimini devirmektir.”
İsrail Başbakanı, ülkesinin uluslararası kamuoyunun baskısına maruz kalacağını da ileri sürdü: “Yakında nükleer bir İran’ı ve bizi yok etmek isteyen terör rejiminin varlığını sürdürmesini kabul etmemiz için baskıyla karşılaşacağız.”
“Güvenlik bölgelerinde” sağladıklarını kaydettiği mevzilerden geri çekilmeleri yönünde de dış baskı beklediğini aktaran Netanyahu, bu riskleri hükümet kurma sürecine bağlayarak ulusal birlik hükümeti hedefini yineledi: “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir.”
Diğer taraftan Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray’da yaptığı toplantının ardından, İran’a yönelik yeni bir askeri harekatın şu aşamada zorunlu görünmediğini açıkladı.
Doha yönetiminin arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların masaya yatırıldığı görüşmenin ardından Trump, “Bu aşamada askeri harekata başvurmak pek gerekli görünmüyor” dedi.
Trump, bu yaklaşımına karşın Amerikan silahlı kuvvetlerinin her türlü saldırıya hazır durumda beklediğinin altını çizdi.
Mevcut çatışmanın bitirilmesi noktasında “olumlu bir ivme” yakalandığını dile getiren Trump, İsrail’in güvenliğini garanti altına alacak bir uzlaşıya varılabileceğine inandığını belirtti.
Pazar gecesi yayımlanan CBS televizyonunun 60 Minutes programında, seçimlerin tamamlanmasının ardından İran savaşını tırmandırmayı düşünüp düşünmediği sorulan Trump, “Böyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu düşünmüyorum” karşılığını verdi.
Buna rağmen geçmişte İran’ı hedef alma kararının arkasında duran Trump, Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin verilemeyeceğini ve benzer şartlar altında aynı kararı tekrar alacağını ifade etti.
Trump’ın uzlaşı potansiyeline dönük iyimser tavrına karşılık ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuya daha temkinli yaklaştı.
Görüşmelerin seyrine ilişkin Rubio, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” diyerek, Tahran’ın öne sürdüğü şartlar sebebiyle müzakere sürecinin verimli ilerlemediğini bildirdi.
Rubio, İran tarafının sunduğu taleplerin “yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda ölçüsüz, gülünç ve gerçekten gerçek dışı” olduğunu ileri sürdü.
Diplomasi
Beş AP üyesi Ukrayna’daki işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın AB Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup yazarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki gizli tesis dahil tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi.
Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup göndererek ülkedeki tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını talep etti.
Rus devlet ajansı RİA Novosti’nin ulaştığı mektupta milletvekilleri, “En üst düzey yönetiminize başvurarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki tesisin ve insan haklarının ihlal edilebileceği diğer tüm kurumların derhal kapatılmasını talep etmeye çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.
Mektubun yazarları, 2 Kasım’da yaşanan olaylara karışan sağlık çalışanı Valentina Molodaya ile ona refakat eden ambulans şoförü Viktor Yena’nın serbest bırakılmasını ve haklarındaki adli işlemlerin durdurulmasını istedi.
Milletvekilleri, yaşanan sürecin Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’da insan hakları alanında “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirttiği 2026 AB genişleme raporuyla çeliştiğini kaydetti.
Mektupta, “Kiev yönetimini bağımsız bir soruşturma başlatmaya, ayrıca AB fonlarının bu tür uygulamaları desteklemediğini ve teşvik etmediğini garanti etmeye çağırıyoruz” vurgusu yapıldı.
Gelişmeler, 2 Kasım’da yerel halkın Kiev bölgesindeki Petropavlovskaya Borşçagovka köyünde bir evin bodrumunda tutulan kişileri kurtarmaya çalışmasıyla kamuoyunun gündemine geldi.
Bölgede güvenlik güçleri önlem alırken, gizli cezaevinin bulunduğu yere gelen sağlık görevlisi, ambulans şoförü ve bir kadının tutuklandığı, eyleme katılan diğer kişilerin ise arandığı belirtildi.
Ayrıca, Rus makamlarının Ukrayna’daki gizli işkence merkezlerinin varlığına 2014 yılından bu yana defalarca dikkat çektiği ve bir Ukraynalı gazeteciye işkence merkezlerinin adreslerini içeren bini aşkın mektup ulaştığı aktarıldı.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir











