AB, Ukrayna için iki üyelik senaryosu üzerinde çalışıyor

Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Ukrayna’nın birliğe katılımı için değerlendirilen üç teorik senaryodan birinin üye ülkeler tarafından reddedildiğini açıkladı. Kos, AB ile Ukrayna’nın şu anda kademeli ve sektörel entegrasyonu öngören ikinci model üzerinde çalıştığını belirtti.

Avrupa Birliği’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, Ukrayna’nın birliğe katılımı konusunda iki senaryonun gündemde olduğunu, bunlardan birinin alışılmışın dışında bir model içerdiğini açıkladı.

Avrupa Birliği, Ukrayna’nın üyeliği için üç teorik yaklaşımı değerlendirdi.

Ancak Ukrayna’nın gerekli süreçleri tamamlamadan “avans” niteliğinde bir üyelik elde etmesini öngören seçenek, üye ülkelerin temsilcileri tarafından reddedildi.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in Ukrayna için “ortak üyelik” önerisini değerlendiren Kos, bunun şu aşamada yalnızca bir fikir olduğunu ve konuya ilişkin tartışmaların sürdüğünü söyledi.

Kos, aday ülkeler ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkilerin üç farklı model çerçevesinde şekillenebileceğini belirtti. İlk model, mevcut kurallara dayanıyor ve aday ülkenin ancak tam üyelik sonrasında birliğin yapısına entegre olmasını öngörüyor.

İkinci model ise kısmi ve sektörel entegrasyona dayanıyor. Bu yaklaşımda aday ülke, gerekli koşulları yerine getirdikten sonra AB’nin belirli politika alanlarına katılıyor. Kos, Norveç ve İsviçre’nin bazı alanlarda bu tür bir işleyişe sahip olduğunu ifade etti.

Üçüncü model olan “ters üyelik” ya da “ters genişleme” seçeneği ise ülkenin önce tam üye kabul edilmesini, ardından entegrasyon sürecinin aşamalı biçimde tamamlanmasını öngörüyordu. Kos, bu fikrin reddedildiğini söyledi.

AB Komiseri, Avrupa Birliği ile Ukrayna’nın şu anda ikinci senaryo üzerinde çalıştığını da kaydetti.

Merz, mayıs ayında Ukrayna’ya Avrupa Birliği’ne tam üyelik öncesinde ara bir statü olarak ortak üyelik verilmesini önermişti. Alman Başbakan, bu modelin Ukrayna’nın tam üyelik elde etmeden önce birlikle daha fazla bütünleşmesini sağlayacağını belirtmişti.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ise bu öneriyi “adil değil” sözleriyle değerlendirmiş, Kiev’in Avrupa’yı “yarım önlemlerle değil, bütünüyle” savunduğunu ifade etmişti.

Ukrayna, haziran 2022’den bu yana Avrupa Birliği’ne aday ülke statüsüne sahip. Zelenski daha önce ülkesinin 2027 yılına kadar tam üyelik için “teknik olarak hazır” hale geleceğini açıklamıştı.

Buna karşılık Marta Kos, şubat 2026’da yaptığı değerlendirmede mevcut prosedür çerçevesinde Ukrayna’nın 2027 yılında Avrupa Birliği’ne katılmasının mümkün olmadığını belirtmişti.

Friedrich Merz de Kiev’in 1 Ocak 2027’de birliğe katılma ihtimalini dışlamış, 1 Ocak 2028 tarihini de gerçekçi bulmadığını söylemişti.

Avrupa Komisyonu şubat ayında Ukrayna’nın üyelik sürecini hızlandırmak amacıyla “ters genişleme” modelini önermişti.

Bu plan, ülkenin önce tam üyeliğe kabul edilmesini, ardından entegrasyonun aşamalı biçimde tamamlanmasını ve sürecin 2027’ye kadar sonuçlandırılmasını öngörüyordu.

Ancak teklif Avrupa Birliği içinde kuşkuyla karşılandı ve 4 Mart’ta üye ülkelerin büyükelçilerinin toplantısında reddedildi.