AB ve Britanya, savunma müzakerelerinde çıkmaza girdi

Londra ve Brüksel arasındaki görüşmelerin mali konular nedeniyle çıkmaza girmesinin ardından, Avrupa Komisyonu’nun üçüncü tarafların AB’nin savunma alanındaki kredi programına katılımına ilişkin bir anlaşmaya hemen varması olası görünmüyor.

AB, üye ülkelerin düşük faizli krediler alıp ortaklaşa silah sistemleri satın almalarına olanak tanıyan 150 milyar avroluk Avrupa Güvenlik Eylemi kredileri için silah satın alma girişimi konusunda Birleşik Krallık ve Kanada ile müzakere ediyor.

Bu programa erişim, İngiliz Başbakan Keir Starmer tarafından “Brexit” sonrası AB ile ilişkilerin “resetlenmesi” için kilit bir hedef olarak ilan edilmişti.

Komisyon, bir anlaşmaya varmak için çarşamba (19 Kasım) akşamı gayri resmi bir son tarih belirlemişti, fakat görüşmelere yakın bir kaynak, şu anda bir anlaşmaya varılmasının yakın olmadığını belirtti.

Britanya’nın yapması gereken mali katkıların seviyesi ve AB içinde üretilen bileşenlerin asgari zorunlu payı konusunda iki taraf arasında önemli farklılıklar devam ediyor ve üst düzey İngiliz yetkililer, programa girişi “her ne pahasına olursa olsun” şeklinde yapmayacaklarını işaret ediyor.

Britanya ve Kanada kredi alamayacak, fakat endüstrilerinin silah sistemlerinin tedarikinde daha büyük bir rol oynayıp oynayamayacağı konusunda müzakere ediyor.

İsmini açıklamak istemeyen ve Londra ile görüşmelere katılan iki AB yetkilisi, ortamı gergin olarak nitelendirdi.

Öte yandan Komisyon sözcüsü durumu yatıştırmaya çalışarak, “Birleşik Krallık’ın SAFE’ye daha fazla katılım için müzakereye ilgi göstermesini memnuniyetle karşılıyoruz. Komisyon, Birleşik Krallık ile müzakereye açık olmaya devam ediyor, ama katkı, Birleşik Krallık’ın katılımından elde edeceği faydalarla orantılı olmalı,” dedi.

Müzakerelere yakın üç diplomatın verdiği bilgiye göre, Brüksel 4,5 milyar ila 6,5 milyar avro arasında bir katkı talep ederken, Birleşik Krallık 200 milyon ila 300 milyon avro gibi çok daha düşük bir rakam önerdi; bazı yetkililer, Birleşik Krallık’ın ilk teklifinin daha da düşük olduğunu, on milyonlarca avro civarında olduğunu söyledi.

Diplomatlar, Kanada ile müzakerelerin çok daha sorunsuz olduğunu belirtti.

Fransa, Birleşik Krallık’ın katılımını sınırlamak için baskı yapan ülkeler arasında yer alıyor ve bileşenlerin yalnızca yüzde 50’sinin AB dışında üretilebilmesini istiyor. 

Fakat Almanya ve Hollanda gibi diğer ülkeler Birleşik Krallık’ın programa katılmasına sıcak bakıyor.

Birleşik Krallık Savunma Bakanı John Healey çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında, “Bu programın maliyetlerinin adil bir payını ödemek istediğimizi her zaman açıkça belirttik, fakat herhangi bir anlaşma İngiliz vergi mükellefleri için paranın karşılığını vermeli,” diye konuştu.

AB-Birleşik Krallık Parlamenter Ortaklık Meclisi Başkanı ve Avrupa Parlamentosu üyesi Sandro Gozi, POLITICO’ya demeçte, “Projelerin yüksek bir yüzdesini AB savunma sanayii için ayırmak istiyoruz” dedi ve bunun “diğer ortakları zor durumda bırakmak için değil”, stratejik özerkliği geliştirmek için olduğunu ekledi.

Birleşik Krallık’ın kasım ayı sonuna kadar AB ile bir anlaşmaya varacağına dair umutlar yüksek, fakat her iki tarafın yetkilileri, Starmer ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in mayıs ayında sıcak sözler alışverişinde bulundukları zaman öngörüldüğünden daha sınırlı bir sonuç çıkabileceği konusunda uyarıyor.

Bir İngiliz yetkili, Londra’nın görüşünün, bu tutarın idari maliyetleri ve kredileri garanti altına alma maliyetini yansıtması gerektiği olduğunu belirterek, “sadece erişim ayrıcalığı için AB’ye ödeme yapmanın makul olmadığını” ekledi.

Birleşik Krallık’ın “pragmatik bir yaklaşım” benimsediğini ve AB-Birleşik Krallık ilişkilerinin, Avrupa’nın savunmasını güçlendirmede “bulmacanın değerli parçaları” olarak üye devletlerle ikili ortaklıkların yanında yer alacağını vurguluyorlar.

SAFE’nin mevcut kurallarına göre, üye olmayan ülkelerden gelen bileşenler, kredilere hak kazanmak için bir ürünün yüzde 35’ini oluşturabilir. Bu oranın yüzde 50 veya daha fazlasına çıkarılması, Avrupa’nın en büyük ve en gelişmiş savunma sanayilerinden birine sahip olan Birleşik Krallık’ın daha fazla katılımını sağlayacak.