AB ve İngiltere, SAFE görüşmelerini yeniden başlatacak

İngiltere, ABD ile transatlantik ilişkilerin bu hafta neredeyse kopma noktasına gelmesinin ardından, milyarlarca avroluk AB savunma fonuna (SAFE) katılmak üzere Brüksel ile yeni görüşmeler yapacak.

İngiliz bakanlar, 2 Şubat’ta Londra’da AB’deki mevkidaşlarıyla görüşmeler yapacak ve geçici olarak mayıs ayında yapılması planlanan zirve öncesinde bir dizi alanda hızlı ilerleme kaydetmeyi hedefleyecek.

Londra ve Brüksel’deki yetkililer FT’ye, ulusal başkentlerin savunma harcamalarını artırmaya çalıştığı için, İngiltere’nin gelecekteki Avrupa Güvenlik Eylem Fonuna (SAFE) katılımının görüşüleceğini söyledi.

İngiltere’nin 140 milyar avroluk orijinal SAFE fonuna katılma girişimi, milyarlarca avroluk ücreti ödemeyi reddetmesi üzerine kasım ayında başarısızlıkla sonuçlanmıştı ama bu ayrılığın giderilebileceğine dair umutlar var.

Bir İngiliz yetkili, “İkinci tur kredilere katılma konusunda görüşmelere açığız,” dedi. Başka bir yetkili ise, “Bunun için AB’nin tutumunu değiştirmesi gerekeceği açık. Biz yüz milyonlarca avroluk bir ücretten bahsediyorduk, onlar ise milyarlarca euro istiyorlardı,” diye ekledi.

Fakat İngiltere’nin fondan dışlanması Avrupa genelinde endişe yarattı. Almanya ve İtalya gibi ülkeler, bu durumun Ukrayna’da savaşı sürdüren Rusya’ya yanlış bir mesaj vereceğini söylediler.

Donald Trump’ın Grönland’a yönelik askeri tehditleri ve NATO ittifakını küçümsemesi, Avrupa savunmasında önemli bir rol oynayan İngiltere’nin AB programlarına nasıl entegre edileceği konusundaki görüşmelere ek bir aciliyet kazandırdı.

Bir AB diplomatı, “Geçtiğimiz günler bir şeyi netleştirdiyse, o da dostlarımızı yakın tutmamız gerektiği. Adil bir mali katkı olmalı,” dedi.

Fransa, geçen yıl İngiltere’nin SAFE’e katılması için yüksek bir giriş ücreti talep eden ülkeler arasındaydı. FT, Brüksel’in İngiltere’nin kredi garanti programına katılımı için 2 milyar avroluk bir fiyat biçtiğini bildirdi.

AB yetkilileri, İngiltere’nin SAFE’e katılabileceği umudunu kaybetmediklerini ve savunma işbirliğinin önümüzdeki ay yapılacak görüşmelerin bir parçası olacağını söylediler.

AB savunma komiseri Andrius Kubilius, geçen ay FT’ye, ikinci tur SAFE kredilerine geçilmesi konusunda “koridorlarda söylentiler” olduğunu söylemiş ve “İlginin yüksek olduğunu” kaydetmişti.

Fakat Brüksel’deki yetkililer, AB’nin Ukrayna’ya askeri ve bütçe desteği sağlamak için bloğun ortak bütçesinden 90 milyar avro borçlanma kararı almasının, “SAFE II” için kullanılabilecek fonları tükettiği konusunda uyarıda bulundu.

Komisyon sözcüsü, şu anda üye ülkelerin ilk tur SAFE ulusal planlarını değerlendirdiğini söyledi ve “Bu aşamada olası bir ikinci SAFE fonu hakkında spekülasyon yapmayacağız,” dedi.

SAFE, Avrupa’nın savunma harcamalarını artırmak ve ülkelerin AB bütçesi tarafından garanti edilen borçlarla ortaklaşa yeni silahlar satın almalarını sağlamak için tasarlandı.

AB ülkeleri, geçen mayıs ayında imzalanan ikili güvenlik ortaklığı sayesinde, yeniden silahlanma fonunun yüzde 35’ine kadarını İngiliz savunma şirketlerine harcayabilir. 

İngiltere SAFE’e katılırsa ve İngiliz şirketler sözleşmelerde öncü rol üstlenirse, bu oran yüzde 50’ye çıkabilir.

AB/İngiltere zirvesi için kesin bir tarih belirlenmedi, ancak Brüksel yetkilileri, İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın, Avrupa ile ilişkilerini “resetleme” politikasının meyvelerini verdiğini kanıtlamak için mayıs ayını zorladığını söyledi.

İngiltere ve AB, zirvede gıda ihracatında sınır sürtüşmelerini azaltacak bir anlaşma, yeni bir gençlik hareketlilik programı ve enerji piyasalarının entegrasyonunda ilerleme sağlanması konusunda görüşmeleri sonuçlandırmak istiyor.

İngiltere ile görüşmeleri denetleyen AB Komiseri Maroš Šefčovič, FT’ye verdiğidemeçte, “Her iki taraf da hızlı ilerlemek istiyor,” dedi.

Londra, 2027 ortasına kadar bir veterinerlik anlaşması yapılması hedefini belirledi ve İngiltere’nin AB gıda ve içecek düzenlemelerine “dinamik bir şekilde uyum sağlaması” için bu yıl sonuna kadar İngiltere kanun kitabına ilgili mevzuatın eklenmesini planlıyorlar.

Hem AB yetkilileri hem de sektör içinden kaynaklar FT’ye, veterinerlik anlaşmasıyla ilgili ayrıntılı müzakerelerin henüz erken aşamada olduğunu ve Birleşik Krallık’ın anlaşma takviminin “oldukça iddialı” olduğunu söylediler.

İngiltere hükümeti, İngiltere’nin 2027’de karbon sınır vergilerini uygulamaya koymadan önce, Aralık ayına kadar karbon ticareti programlarının yeniden bağlanması konusunda bir anlaşma imzalamak istediğini açıkladı.

En tartışmalı konu, 18-30 yaşındakilerin 2-4 yıl boyunca AB ve İngiltere’de yaşamasına, çalışmasına ve öğrenim görmesine olanak tanıyan “Gençlik Deneyim Programı” olmaya devam ediyor.

FT’nin gördüğü, aralık ayında hem Birleşik Krallık hem de AB tarafından sunulan Gençlik Deneyim Programı taslak metinleri, her iki tarafın da programın kapsamı ve yasal dayanağı konusunda hala çok uzak olduğunu gösteriyor.

Birleşik Krallık hükümeti sözcüsü, “Birçok alanı tartışıyoruz ve işletmelerin ve tüketicilerin bunlardan yararlanmasını sağlamak için yeni anlaşmaları mümkün olan en kısa sürede ilerletmek istiyoruz. Fakat yalnızca Birleşik Krallık’ın çıkarlarına uygun anlaşmalar yapacağız,” dedi.