ABD bankalarındaki kayıplar yeni bir küresel krizin habercisi mi?

ABD’de iki bankanın zarar açıklaması, 2008’deki mali krize benzer bir sürecin başlayabileceği endişesiyle küresel piyasaları sarstı. Yatırımcılar bankacılık sektöründeki gizli risklerden endişe ederken altın fiyatları rekor kırdı, borsalarda ise sert düşüşler yaşandı.

ABD’de iki bankanın açıkladığı zararlar, küresel piyasalarda tedirginliğe yol açtı. Yatırımcılar, 2008’deki mali krizin başlangıcına benzer işaretlerin yeniden ortaya çıktığı kaygısını dile getiriyor.

Bu gelişmelerle birlikte altın fiyatı yeni bir rekor kırarken, borsalarda düşüşler hızlandı ve tahvil getirileri geriledi.

İki bankanın zararı piyasaları sarstı

ABD merkezli Zions Bank, üçüncü çeyrekte sorunlu iki krediden kaynaklanan 50 milyon dolarlık zarar açıkladı. Bu haberin ardından bankanın hisseleri yüzde 13 değer kaybetti.

Bir diğer banka olan Western Alliance Bank da bir sözleşme tarafına açılan dolandırıcılık davası sonrasında hisselerinde yüzde 11 düşüş yaşadı.

IG danışmanlık şirketinden analist Tony Sycamore, Reuters’e yaptığı değerlendirmede, “Her ne kadar bu iki bankadaki sorunlar şimdilik sınırlı görünse de 2023’te alınan önlemler yeni bir kriz ortamı yaratabilir” dedi.

Sycamore, geçen yıl çok sayıda bankanın iflas ettiğini ve ABD Merkez Bankasının (Fed) finansal sistemi istikrara kavuşturmak için olağanüstü tedbirler almak zorunda kaldığını hatırlattı.

Yatırımcılar büyük bankalardaki gizli risklerden endişeli

Piyasa uzmanlarına göre asıl sorun 50 milyon dolarlık zararın büyüklüğünde değil, yatırımcıların daha büyük bankalarda da benzer gizli problemler olduğuna inanmasında yatıyor. Bu nedenle yatırımcılar yalnızca iki bankanın değil, genel olarak tüm sektörün hisselerini elden çıkarıyor.

Nitekim ABD bankalarının piyasa değeri son birkaç hafta içinde yüzde 7 eridi.

Uzmanlar, faiz oranlarının son yıllarda yüksek seyretmesinin, işletmelerin borç geri ödemelerini zorlaştırdığını ve bunun da tahsil edilemeyen krediler riskini artırdığını belirtiyor. Analistlere göre, “ucuz para döneminin bedeli” şimdi ödeniyor.

Devletin, hane halkının ve şirketlerin borçlarının ciddi seviyelere ulaştığı, yatırımcıların ise bu durumu uzun süre görmezden geldiği ifade ediliyor.

2008’in hayaleti

2023’te Silikon Vadisi Bankası ve First Republic Bank’ın çöküşü üzerine Fed hızlı müdahale etmiş ve kriz kısa sürede kontrol altına alınmıştı.

Ancak 2008’deki finansal çöküşün de benzer şekilde başladığı ve etkilerinin yaklaşık on yıl sürdüğü hatırlatılıyor. 2008 ile 2015 arasında ABD’de 500 bankanın kapandığı ve o dönemdeki krizin, sistemin genel zafiyetini ortaya koyduğu vurgulanıyor.

Mevcut kayıpların daha geniş bir krize dönüşüp dönüşmeyeceğini öngörmek ise güç. Analistlere göre, ABD bankacılık sistemindeki riskin gerçek boyutunu kimse bilmiyor.

Eğer tahsil edilemeyen krediler kritik eşiğe ulaşırsa, faiz indirimlerinin de çözüm getirmeyebileceği değerlendiriliyor.

Küresel etki kaçınılmaz görülüyor

ABD bankalarının likidite sıkıntısı tüm dünyayı etkileyebilir. 2008’deki emlak krizi nasıl küresel ekonomiyi sarstıysa, benzer bir süreç şimdi de yaşanabilir

Son dönemde artan kredi batıkları ve dolandırıcılık zararlarının finansal istikrarı zayıflatıyor.

Ekonomistlere göre ABD, hem en büyük yatırımcı hem de sermaye çekim merkezi konumunda bulunuyor.

Amerikan bankalarında bir sıkıntı yaşanması durumunda riskli varlıkların elden çıkarılacağı, bunun da hisse senetleri, gelişmekte olan ülke tahvilleri ve emtia fiyatlarında dalgalanmalara yol açacağı belirtiliyor.

Sonuç olarak sermaye dolaşımının yavaşlaması, yatırımların azalması, üretim ve istihdam üzerinde baskı oluşması bekleniyor.

ABD ile ekonomik ilişkileri sınırlı olsa bile Rusya’nın bu gelişmelerden bağımsız kalamayacağı ifade ediliyor.

Batı’daki talep azalırsa Asya’daki ticaret zincirlerinin de etkileneceği, enerji ve metal ihracatında fiyatların düşeceği ve döviz gelirlerinin azalacağı öngörülüyor. Bu durumun sanayiden devlet gelirlerine kadar her alanda hissedileceği kaydediliyor.