Diplomasi
ABD, İsrail ve Arap askeri şefleri gizli toplantıda buluştu

ABD, İsrail ve çeşitli Arap ülkelerinden üst düzey askeri komutanlar, geçen hafta Almanya’da bir araya gelerek İran ile savaş ve bölgedeki daha geniş kapsamlı gerginlikleri görüştü.
İki İsrailli yetkilinin Axios’a verdiği bilgiye göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper tarafından düzenlenen bu kapalı toplantı, katılımcı ülkelerden hiçbiri tarafından resmi olarak duyurulmadı.
Geçmişte de benzer toplantılar düzenlenmiş olsa da, bu toplantı, ABD ve İsrail’in altı aydan fazla bir süre önce İran’la savaşa girmesinden bu yana düzenlenen ilk toplantı oldu.
Habere göre bu toplantı, İsrail ile diplomatik ilişkisi olmayan Körfez ülkeleri ve İsrail’den gelen askeri komutanların bir araya gelip savaş hakkında görüş alışverişinde bulunmaları için nadir bir fırsat oldu.
Cooper’ın yanı sıra toplantıya İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn, Kuveyt, Katar, Ürdün ve Mısır’ın genelkurmay başkanları da katıldı.
Cooper, İran’ın ABD üslerine yönelik saldırılarına rağmen ABD ordusunun bölgeden kuvvetlerini çekmeyeceğine dair gruba güvence verdi.
Ayrıca meslektaşlarına, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini artırmaya yönelik ABD planı hakkında bilgi verdi.
Bir İsrailli yetkili, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Genelkurmay Başkanı General Eyal Zamir’in diğer katılımcılara çeşitli cephelerdeki İsrail operasyonları hakkında bilgi verdiğini söyledi.
CENTCOM, toplantıyı doğrulayarak yaptığı açıklamada, “Almanya’da düzenlenen planlı bir konferans kapsamında sekiz ülkeden üst düzey askeri liderleri ağırladığını” belirtti.
Açıklamada, “Liderler, Orta Doğu’da güvenlik işbirliğini güçlendirme imkânlarını görüştü,” denildi.
İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn arasında Eylül 2020’de imzalanan İbrahim Anlaşmaları’ndan bu yana, İsrail ile bölgedeki diğer ülkeler arasındaki işbirliği yoğunlaştı.
Kısa bir süre sonra İsrail, Avrupa Komutanlığı’nın sorumluluk alanından CENTCOM’a devredildi.
Bu hamle, İsrail’in CENTCOM şemsiyesi altında Arap ülkeleriyle askeri işbirliği yapmasına ve özellikle hava ve füze savunması alanlarında bölgesel güvenlik yapısının bir parçası olmasına olanak sağladı.
Savaş süresince İsrail, hem savunma hem de saldırı operasyonlarında BAE ve ABD ile işbirliği yaptı.
İsrailli yetkililer, İsrail’in BAE’ye “Demir Kubbe” füze savunma sistemini, sistemi işletmek üzere personeliyle birlikte konuşlandırdığını ve BAE’ye istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) alanlarında gerçek zamanlı destek sağladığını belirtiyor.
Savaş sırasında İsrail ile bölgedeki diğer Arap ülkeleri arasındaki istihbarat paylaşımı da arttı.
Toplantı, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı, karada ilerleme kaydettiği ve Kızıldeniz’deki Bab el-Mendeb Boğazı’nın fiili kontrolünü ele geçirdiği bir dönemde gerçekleşti.
Konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynak, İsrail ve Suudi Arabistan’ın, CENTCOM’un desteğiyle, İsrail’in Yemen’e karşı Suudi askeri operasyonlarını nasıl destekleyebileceğini ve BAE’ye sağladığı desteğe benzer bir şekilde istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) yardımı sunabileceğini tartıştıklarını söyledi.
Diplomasi
Venezuela İran’a çattı, İsrail’e heyet gönderdi

Venezuela hükümeti, İranlı üst düzey bir diplomatın “Venezuelalıları aşağıladığını” öne sürdüğü açıklamalarını reddetti.
Asya’dan Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Eduardo Ramírez sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Venezuela, anlaşmazlıkların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunan barışçıl bir ülkedir. Ulusal kurumlara saygı gösterilmesini ve halkımızla ilgili tüm karşılaştırmaların sonlandırılmasını talep ediyoruz,” diye yazdı.
Tartışma, İran devlet medyasında Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ile yapılan bir röportajdan kaynaklandı.
Garibabadi, röportajda ABD’nin tehditlerini reddetti ve Tahran’ın diplomasiye, iktisadi ablukaya ya da askeri saldırıların yeniden başlamasına hazır olduğunu söyledi:
“İran İslam Cumhuriyeti, cumhurbaşkanının [Nicolás Maduro] kaçırılmasının ülkenin boyun eğmesine yol açabileceği Venezuela da, iktisadi abluka altına alınabilecek Küba da değil.”
Ramírez’in açıklamasının ardından Garibabadi, gerginliği yatıştırmaya çalışarak, Maduro’nun kaçırılması ve Küba’ya uygulanan ablukanın “bağımsız devletlere karşı ABD’nin yasadışı eylemleri”ne örnek olduğunu iddia etti.
Bu olay, Temmuz ayında yaşanan bir olayın devamı niteliğinde. O olayda, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, ABD’nin askeri saldırısı ve Maduro’nun kaçırılmasının ardından “herkesin korktuğu ve geri adım attığı” Venezuela’nın “İran olmadığı”nı teyit ettiğini söylemişti.
Bu sözlerin ardından, Delcy Rodríguez’in geçici başkanlık görevini yürüttüğü hükümet, İran büyükelçisini çağırarak resmi bir protesto notu sunmuştu.
Geçici Cumhurbaşkanı Rodríguez ve eski Savunma Bakanı Vladimir Padrino López dahil olmak üzere Venezuelalı yetkililer, saldırıya yanıt vermeme kararını meşrulaştırdılar ve bunun yerine Washington ile “diplomasi” yolunu benimsediler.
O zamandan bu yana geçen aylarda, Rodríguez’in geçici yönetimi, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırı savaşına İran’ın verdiği tepkiyi kınamak da dahil olmak üzere, Venezuela’nın dış politikasını Washington ile yeniden uyumlu hale getirmeye devam ediyor.
Diplomatik U-dönüşünün bir başka göstergesi olarak Venezuela, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi yolunda bir adım daha attı ve Tel Aviv’de düzenlenen 7. Uluslararası Acil Durum ve Afet Hazırlık Konferansı’na bir heyet gönderdi.
Bu adım, pazartesi günü Binyamin Netanyahu hükümeti tarafından duyuruldu.
İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, “Bu ziyaret, afet müdahalesi ve uzmanlık paylaşımı alanlarında İsrail ile Venezuela arasında artan işbirliğine dayanmaktadır,” denildi.
Venezuela Bayındırlık Bakanı Juan José Ramírez ise, bu toplantının heyetlerin acil durum müdahale çabaları konusunda “protokoller ve deneyim alışverişinde bulunmalarına” olanak sağlayacağını savundu.
Ramírez, sosyal medyada şöyle yazdı:
“Bu etkinlik, risk yönetimi, afet müdahalesi ve büyük ölçekli acil durumlara adanmış en önemli küresel toplantılardan biri. Bu, Venezuela’nın önleme ve risk yönetimi kapasitelerini güçlendirecek.”
Caracas, 24 Haziran’daki çifte depremin ardından Tel Aviv ile yeniden temasa geçmişti. Tel Aviv ise IDF subayları ve silah müteahhitlerinden oluşan bir askeri-diplomatik heyet göndermişti.
Rodríguez, İsrail ekibini “son derece eğitimli ve profesyonel” olarak övdü ve yeniden inşa planlamasında yardımlarının devam etmesini talep etti.
Ağustos ayında, iki hükümet, “resmi bir koordinasyon kanalı” oluşturulmasının ardından konsolosluk hizmetlerini yeniden faaliyete geçirme ve “teknik işbirliğini” sürdürme konusunda anlaştı.
Hugo Chávez, 2009 yılında İsrail ile ilişkilerini kesmiş, bu ABD müttefiklerini soykırım suçlamasıyla şiddetle kınamış ve Filistin davasına sarsılmaz bir destek göstermişti.
Bu tutum, 2024 yılında Uluslararası Adalet Divanı’nda (ICJ) Güney Afrika’nın İsrail aleyhine Soykırım Sözleşmesi’ni yürürlüğe koymasını destekleyen Maduro tarafından da sürdürüldü.
Venezuela’daki halk hareketleri, Rodríguez’in geçici yönetiminin İsrail ile yakınlaşmasını şiddetle eleştiriyor.
Diplomasi
Xi’den APEC Zirvesi’nde Trump’ın korumacı politikalarına karşı serbest ticaret çağrısı

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Shenzhen’de düzenlenen APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı konuşmada tek taraflılık ve korumacılığa karşı uyarılarda bulundu. Çok kutuplu dünya düzenine ve ekonomik küreselleşmeye destek veren Xi, Çin’in küresel şirketlere pazarını daha fazla açacağını açıkladı. Xi, “Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” dedi.
Devlet başkanları ve liderler, Çin’in 2014’ten bu yana ilk kez ev sahipliği yaptığı APEC Zirvesi kapsamında düzenlenen üst düzey forumda iş dünyasının temsilcilerine hitap etti.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve diğer dünya liderleri, çarşamba günü Shenzhen’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi’nde konuşma yaptı.
Çin’in ev sahipliği yaptığı ilk APEC Zirvesi olan bu yılki organizasyona, teknoloji ve diğer yükselen sektörlerin önde gelen yöneticileri de dahil olmak üzere çok sayıda iş dünyası temsilcisi katılıyor.
Xi Jinping, APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı açılış konuşmasında küresel ekonomik düzenin geleceğine, Çin’in kalkınma stratejisine ve Asya-Pasifik’te ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesine ilişkin önemli mesajlar verdi.
Dünya ekonomisinin büyüme ivmesini kaybettiğine, tek taraflılık ve korumacılığın giderek yaygınlaştığına dikkat çeken Xi, buna rağmen küresel ticaretin büyümeye devam ettiğini ve yeni teknolojilerdeki atılımların hızlandığını belirtti.
Xi, dünyanın kritik bir dönemeçten geçtiğini vurgulayarak şu soruları yöneltti:
“Dünyada neler oluyor? Asya-Pasifik olarak ne yapmalıyız? Kapılarımızı açmalı mıyız, kapatmalı mıyız? Birlikte mi çalışmalıyız, birbirimize karşı mı? Değişime uyum mu sağlamalıyız, yoksa eski yöntemlerde mi ısrar etmeliyiz?”
Bu soruların çağın temel meseleleri olduğunu söyleyen Çin lideri, APEC ülkelerine işbirliğini derinleştirme çağrısında bulundu.
‘Eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünya’
Xi, Asya-Pasifik’in son yıllarda küresel ekonomik büyümenin önemli motorlarından biri haline gelmesinde bölgedeki istikrar ortamının belirleyici rol oynadığını söyledi.
Küresel koşulların giderek karmaşıklaştığını belirten Xi, savaş sonrası uluslararası düzenin korunması gerektiğini vurguladı.
Çin lideri, “Dış koşullar karmaşıklaştıkça savaş sonrası uluslararası düzeni korumak, eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünyayı, kapsayıcı ve herkese fayda sağlayan bir ekonomik küreselleşmeyi teşvik etmek daha da önem kazanıyor” ifadelerini kullandı.
Bölgesel anlaşmazlıkların diyalog ve istişare yoluyla çözülmesi gerektiğini belirten Xi, dayanışma ve işbirliğinin Asya-Pasifik’te kalıcı barış ve istikrarın temelini oluşturduğunu söyledi.
‘Kapıları açmak ilerleme, kapatmak geri kalma getirir’
Konuşmasının önemli bir bölümünü serbest ticaret ve ekonomik bütünleşmeye ayıran Xi, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) merkezli çok taraflı ticaret sisteminin korunması çağrısında bulundu.
“Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” diyen Xi, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesinin önemine dikkat çekti.
Xi, Asya-Pasifik Serbest Ticaret Bölgesi’nin kurulması yönündeki çalışmaların ilerletilmesini, sınır ötesi e-ticaret ve dijital ticaret alanlarında işbirliğinin artırılmasını istedi.
Çin lideri, yapay zekâ ve dijital ekonominin bölgesel büyümenin yeni itici güçleri haline geldiğini belirterek bilim ve teknoloji alanlarında ortaklıkların güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çin ekonomisi ilk üç çeyrekte yüzde 4,6 büyüdü
Xi, Çin’in ekonomik ve toplumsal kalkınmaya yönelik 15. Beş Yıllık Planı’nın başladığını hatırlatarak ülke ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu söyledi.
Çin ekonomisinin yılın ilk üç çeyreğinde yüzde 4,6 büyüdüğünü açıklayan Xi, inovasyona dayalı büyümenin ve yeşil dönüşümün hız kazandığını belirtti.
Xi, “15. Beş Yıllık Plan, yalnızca Çin’in kalkınma yol haritası değil, aynı zamanda Asya-Pasifik ve dünya ekonomisi için yeni fırsatlar sunan bir işbirliği davetidir” mesajını verdi.
Çin’in dünyanın en büyük ikinci tüketici pazarı olduğunu vurgulayan Xi, ülkenin dünyanın en geniş orta gelirli nüfusuna sahip olduğunu ve tüketim ile yatırım açısından büyük potansiyel barındırdığını söyledi.
Yeni enerjili araçlar, akıllı evler, yaşlı nüfusa yönelik hizmetler ve kış turizmi gibi alanların yabancı şirketler için yeni fırsatlar sunduğunu belirtti.
‘Çin pazarını daha fazla açacağız’
Xi, Çin’in küresel iş dünyasına daha geniş pazar erişimi sağlayacağını duyurdu.
Ülkesinin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmekle yetinmeyeceğini belirten Xi, yabancı şirketlerin faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla düzenleyici reformların da hayata geçirileceğini açıkladı.
Çin lideri, “Çin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmek ve pazara erişimi genişletmekle yetinmeyecek, bunun da ötesine geçecektir” dedi.
Kurallar, düzenlemeler ve standartlar gibi alanlarda reform yapılacağını belirten Xi, imalat sektöründe yabancı şirketlerin faaliyet koşullarının iyileştirileceğini, hizmetler sektöründe ise dışa açılmanın genişletileceğini söyledi.
Xi, yabancı yatırımcılar için daha istikrarlı ve öngörülebilir bir iş ortamı oluşturmayı hedeflediklerini vurguladı.
‘Çin tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu’
Çin’in 2001 yılında DTÖ’ye katıldığını hatırlatan Xi, geçen 25 yılda üyelik kapsamında üstlenilen taahhütlerin tamamının yerine getirildiğini belirtti.
Xi, Çin’in kendi kalkınmasını sürdürürken diğer ülkelerle ekonomik fırsatları paylaştığını ve çok taraflı ticaret sistemini savunduğunu ifade etti.
“Çin, tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu ve gerçek çok taraflılığa bağlı kaldı” diyen Xi, DTÖ kurallarının korunmasına ve örgütün reformuna destek vermeyi sürdüreceklerini söyledi.
Çin lideri, uluslararası koşullar nasıl değişirse değişsin, Pekin’in diğer ülkelerle karşılıklı kazanca dayalı işbirliği politikasından vazgeçmeyeceğini vurguladı.
Kuşak ve Yol Girişimi’ne de değinen Xi, Asya-Pasifik şirketlerini girişime daha aktif katılmaya davet etti.
Asya-Pasifik’te yeni ekonomik işbirliği girişimi
Xi, Shenzhen’in de içinde bulunduğu Guangdong-Hong Kong-Makao Büyük Körfez Bölgesi’ni örnek göstererek dünyanın önemli körfez bölgeleri arasında ekonomik işbirliğinin geliştirilmesini önerdi.
Çin’in, Dünya Körfez Bölgeleri Ekonomik İşbirliği Birliği’nin kurulmasını desteklediğini açıklayan Xi, bu girişimin farklı bölgeler arasındaki ekonomik bağlantıları güçlendireceğini söyledi.
Asya-Pasifik ülkelerinin tarih, kültür ve gelişmişlik düzeyi açısından farklılıklar gösterdiğini belirten Çin lideri, ekonomik işbirliğinde tek tip yaklaşım yerine ülkelerin koşullarını dikkate alan politikaların benimsenmesi gerektiğini ifade etti.
Xi, gelişmekte olan ekonomilere yönelik teknik ve ekonomik işbirliğinin artırılması, ulaştırma, enerji, halk sağlığı, gıda güvenliği ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlarda ortak çalışmaların derinleştirilmesi çağrısında bulundu.
Konuşmasını Asya-Pasifik iş dünyasına seslenerek tamamlayan Xi, şirketleri Çin’in reform ve modernleşme sürecine daha aktif katılmaya davet etti.
Xi, “Gelin, kalkınmanın karşı karşıya olduğu zorlukları dışa açılma yoluyla aşmak, inovasyonla büyümeye ivme kazandırmak ve işbirliği sayesinde herkes için refah sağlamak üzere el ele verelim” dedi.
APEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Diplomasi
İngiltere, Ukrayna’ya binden fazla hava savunma füzesi ve radar gönderecek

İngiltere, 240 milyon sterlinlik yardım paketiyle Ukrayna’ya binden fazla kısa menzilli hava savunma füzesi, fırlatma rampası ve 12’den fazla radar verecek. Aralık ortasında teslimatı başlayacak sistemlerin jet motorlu Şahed insansız hava araçlarına karşı etkili olduğu belirtildi.
İngiltere Savunma Bakanlığı, Ukrayna’ya 240 milyon sterlinlik askeri yardım paketiyle binden fazla kısa menzilli hava savunma füzesi, fırlatma rampası ve 12’den fazla radar göndereceğini açıkladı.
Teslimatlar aralık ayının ortasında başlayacak.
Bakanlığın verilerine göre Londra, kış öncesinde Kiev’e 400 hava savunma füzesi teslim etmişti.
Yeni paket, Thales şirketinin Belfast’taki tesislerinde üretilen füzeler ile İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerinden sağlanan radarları kapsıyor.
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, “Maliye Bakanının bu kış Ukrayna’yı desteklemek için bütçede öngördüğü kaynakları kullanarak binden fazla hava savunma füzesi tedarik ediyoruz” dedi.
Yeni sistemler Şahed insansız hava araçlarına karşı etkili oldu
Streeting, yeni paketi 17 Kasım’da Brüksel’deki NATO karargahında düzenlenen Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısında duyurdu.
İngiltere Savunma Bakanlığı, bu hava savunma sistemlerinin jet motorlu Şahed insansız hava araçlarına karşı etkili olduğunu değerlendirdi.
240 milyon sterlinlik paket, daha önce duyurulan 500 milyon sterlinlik kış yardımının parçasını oluşturuyor.
İngiltere Başbakanı, diğer destek adımlarını 19 Kasım Perşembe günü yapılacak Gönüllüler Koalisyonu toplantısında açıklayacak.
Londra daha önce de hava savunma füzeleri ve ortak üretim planları duyurmuştu
İngiltere, Şubat 2026’da da Ukrayna’ya bin adet hafif çok amaçlı Martlet (Lightweight Multirole Missile, LMM) füzesi göndereceğini duyurmuştu.
Dönemin Savunma Bakanı John Healey, Ukrayna’nın acil hava savunma ihtiyaçları için 500 milyon sterlin ayrıldığını bildirmişti.
Londra, Ukrayna’nın hava savunmasına yönelik desteği Avrupalı ortaklarıyla da ele aldı.
İngiliz gazetesi The Telegraph’ın kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Ukrayna, İngiltere, Fransa ve Almanya temsilcileri 7 Haziran’daki görüşmelerde ABD yapımı Patriot sistemine alternatif olacak ortak projeyi konuştu.
Plan, önleyici füzelerin Ukrayna’daki tesislerde; radar, takip ve güdüm sistemlerinin ise Avrupalı şirketler tarafından üretilmesini öngörüyordu.
Yeni hava savunma sistemine Freya adı verildi.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceSırp Profesör Simić: Sandıktan çıkan irade Batı blokuna yöneliş değil
Görüş1 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2







