ABD-Suudi Arabistan mega anlaşmasındaki soru işaretleri

ABD, Suudi Arabistan ile imzaladığı 142 milyar dolarlık savunma anlaşmasını “tarihin en büyük savunma satış anlaşması” olarak nitelendiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta Orta Doğu’ya yaptığı ziyaret kapsamında açıklanan anlaşma, hava kuvvetleri ve uzay, füze savunması, kıyı güvenliği ve çeşitli diğer iyileştirmelerle bağlantılı alımları içeren iddialı ve kapsamlı bir anlaşma olarak görünüyor.

Öte yandan açıklanan meblağ ve daha önce ilan edilen bütçe rakamları bir araya getirildiğinde, anlaşmanın boyutları şüphe uyandırıyor.

Bloomberg, 600 milyar dolarlık daha geniş kapsamlı iktisadi anlaşma gibi, savunma anlaşmasının da herhangi bir ayrıntı içermediğine dikkat çekiyor.

Haberde, yönetimin faaliyetlerini şüpheyle karşılayanların, hemen rakamlarla ilgili soruları gündeme getirdiğine işaret ediliyor.

Örneğin, Brookings Enstitüsü’nde misafir araştırmacı Bruce Riedel’in tahminlerine göre, Suudi Arabistan’ın bu yılki savunma bütçesinin toplamı sadece 78 milyar dolardı.

Eski üst düzey ABD istihbarat ve ulusal güvenlik yetkilisi Riedel, “Bu harika bir reklam; bu gezi muhteşem bir başarıymış gibi gösteriyor. Ama rakamlar tutarsız,” diyor.

Beyaz Saray, Pentagon ve Suudi Arabistan Büyükelçiliği, anlaşmanın ayrıntıları, örneğin krallığın hangi sistemleri satın alacağı, olası sözleşmenin şartları ve teslimat tarihleri gibi konularda sorulara yanıt vermedi. ABD Dışişleri Bakanlığı ise, soruları Beyaz Saray’a yönlendirdi.

Bloomberg, “Elbette, hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi yönetimler, önceki anlaşmaları başkanların gezileri sırasında imzalamaları için manşetlere taşınacak kapsamlı anlaşmalara dönüştürme konusunda uzun bir geçmişe sahiptir,” diyor ve Trump’ın bunu daha önce, 2017’deki ilk dönem Suudi Arabistan gezisi sırasında, Suudilerin ordusuyu modernize etmek için ABD silahlarına 110 milyar dolar harcayacağını açıkladığında da yapmıştı.

Bu paket, Obama yönetimi altında müzakere edilen anlaşmaların yanı sıra, Kongre onayı ve alıcı ile savunma şirketleri arasında müzakereler gerektiren uzun bir sürecin ilk aşamalarında olan diğer anlaşmaları da içeriyordu.

Dışişleri Bakanlığının ocak ayında yayınladığı bilgi notuna göre, 2017 anlaşması bugüne kadar Suudi Arabistan’a 30 milyar dolardan fazla askeri satış gerçekleştirilmesini sağladı.

Bir diğer potansiyel engel ise, petrol fiyatlarının düşmesi ve ülkedeki önemli yükümlülükler nedeniyle Suudi Arabistan’ın büyük çaplı savunma alımlarını karşılayabilme kabiliyeti.

Ülke, daha fazla borçlanmak zorunda kalmış ve borçları ilk çeyrekte yaklaşık 30 milyar dolar artarak rekor seviyeye ulaşmıştı.

Beyaz Saray ve Suudi Arabistan arasında nihayet bir anlaşma sağlanırsa, uzmanlar yeni ve eski unsurları ayıklamaya başlayacak. Dışişleri Bakanlığının verilerine göre, ABD’nin Suudi Arabistan’a aktif askeri satışları şimdiden 129 milyar doları aştı.

Bloomberg’e göre rakamlar belirsiz olsa da, aslında çok da önemli olmayabilir. Uzmanlara göre, anlaşma aynı zamanda ABD-Suudi Arabistan ortaklığının derinliğini de vurguluyor.