ABD ticaret mahkemesinde kritik gümrük vergisi mesaisi

ABD Başkanı Trump’ın daha önceki düzenlemelerinin hukuksuz bulunmasının ardından yürürlüğe koyduğu yüzde 10’luk yeni küresel gümrük vergileri, bugün ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’nde karara bağlanacak. Demokrat eyaletler ve küçük işletmeler tarafından açılan davada, Başkan’ın “ödemeler dengesi” yetkisini kötüye kullandığı ve anayasaya aykırı hareket ettiği ileri sürülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın küresel ölçekte uygulamaya koyduğu yeni gümrük vergileri, cuma günü mahkeme huzurunda kritik bir sınav verecek.

ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi, Yüksek Mahkeme’nin daha önceki gümrük vergilerini “acil durum yetkilerinin hukuka aykırı kullanımı” gerekçesiyle iptal etmesinin ardından Başkan tarafından getirilen yüzde 10’luk küresel vergiyi ele alacak.

Demokratların yönetimindeki eyaletler ve küçük işletmelerden oluşan koalisyon, yeni düzenlemenin de öncekilerle aynı akıbete uğramasını bekliyor.

Eyaletler tarafından mahkemeye sunulan belgelerde, “Bu durum, Başkan’ın kendi sınırlarını hiçe sayarak istediği gümrük vergisini koyabilmek için bir yasaya sığındığı yeni bir örnektir” ifadelerine yer verildi.

Hukuki ihtilafın odağında ‘ödemeler dengesi’ bulunuyor

Trump, şubat ayında Yüksek Mahkeme’nin önceki gümrük vergilerini geçersiz kılmasının ardından aynı gün yeni hamlesini yapmıştı.

Önceki düzenlemelerde acil durum yetkilerine dayanan Başkan, bu kez 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 122. Maddesi‘ni (Section 122) gerekçe gösteriyor.

İlgili madde, başkana “ABD’nin büyük ve ciddi ödemeler dengesi açıklarını gidermek amacıyla” ithalata tek taraflı olarak 150 gün süreyle yüzde 15’e kadar ek vergi koyma yetkisi tanıyor.

Trump, yayımladığı bildiride danışmanları tarafından ABD’nin ödemeler dengesi pozisyonunun “büyük ve ciddi bir açık” içinde olduğu yönünde bilgilendirildiğini belirtti.

Ancak bazı kesimler, Trump’ın tanımının yalnızca dış ticaret açığını kapsadığını, bu açığı dengeleyen yabancı sermaye girişlerini ve finansal yatırımları ise görmezden geldiğini vurguluyor.

Eyaletlerin dava dilekçesinde, 1970’lerde altın standardından ve sabit döviz kuru sisteminden vazgeçilmesinden bu yana bir ödemeler dengesi krizinin teknik olarak imkansız olduğu savunuldu.

Eyaletler ve işletmelerden geniş çaplı ittifak

Cuma günü görülecek davada davacı tarafı iki küçük işletme ve Demokratların yönetimindeki 24 eyalet oluşturuyor.

Baharat ve e-ticaret firması Burlap & Barrel ile Tonka ve K’nex gibi markaların tasarımcısı olan oyuncak şirketi Basic Fun!, davalarını birlikte yürütecek. Burlap & Barrel, müşterilerine yönelik mesajında, maliyetleri ne tüketicilere ne de çiftçilere yansıtmama sözünü tutmak adına bu hukuk mücadelesini verdiklerini açıkladı.

Davacıları, Yüksek Mahkeme’deki önceki davayı da Liberty Justice Center temsil ediyor. Oregon, Arizona, Kaliforniya ve New York’un öncülük ettiği eyalet koalisyonuna, eski Hazine Bakanı Janet Yellen, Cato Enstitüsü ve eski Başkan Yardımcısı Mike Pence tarafından kurulan muhafazakar “Advancing American Freedom” grubu gibi çeşitli kesimlerden destek geliyor.

Grup tarafından sunulan görüş yazısında, toplanan vergilerin hukuksuz olduğu ve ithalatçıların ileride bir iade hakkı kazanana kadar zorluk yaşamaya devam edeceği kaydedildi.

Dava, ikisi eski Başkan Obama, biri ise eski Başkan George W. Bush tarafından atanan üç yargıçlı bir panel tarafından karara bağlanacak. Bu panelin, Trump’ın aleyhine karar veren önceki heyetten farklı isimlerden oluşması dikkat çekiyor.

166 milyar dolarlık iade süreci devam ediyor

Yeni vergilerle ilgili hukuk savaşı sürerken, Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilen önceki vergilerin iade süreci de ilerliyor. ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Dairesi (CBP), faizleriyle birlikte toplam 166 milyar dolara ulaşan iadelerin işlenmesi için otomatik bir sistem üzerinde çalıştığını bildirdi.

Üst düzey CBP yetkilisi Brandon Lord, sistemin dört ana bileşeninin yüzde 60 ile 85 oranında tamamlandığını mahkemeye aktardı.

Kurum, sistemin 20 Nisan’a kadar hazır olmasını hedefliyor. İlk etapta iadelerin yaklaşık yüzde 63’ünün karşılanabileceği, geri kalan ve “tasfiye” aşamasını geçmiş ürünleri kapsayan kısmın ise sonraki aşamalarda ele alınacağı belirtildi.

Bu süreçte, iade bekleyen yaklaşık 330 bin ithalatçıyı temsil edecek yeni bir davacı liderin de belirlenmesi bekleniyor; zira daha önce süreci yürüten Atmus Filtration şirketi bu hafta davasını geri çekti.