Amerika
ABD yaptırımları sonrası yabancı şirketler Küba’dan çekiliyor
ABD’nin GAESA ve FINCIMEX’e yönelik yaptırımlarını genişletmesinin ardından uluslararası şirketler Küba’daki faaliyetlerini azaltmaya veya sonlandırmaya başladı. Yabancı banka kartlarının kullanımının durmasıyla ülke küresel ödeme altyapısıyla bağlantısının önemli bir bölümünü kaybetti.
ABD’nin yaptırımları sıkılaştırması ve Visa ile Mastercard işlemlerinin fiilen durması sonrasında uluslararası şirketler Küba’daki faaliyetlerini hızla azaltmaya başladı.
Küba Merkez Bankası’nın 6 Haziran’da yaptığı açıklamaya göre, Visa ve Mastercard sistemlerine ait yabancı banka kartları artık ülkede kullanılamıyor.
Açıklamada, adanın küresel ödeme altyapısıyla bağlantısını sağlayan kilit yabancı banka ortaklarından birinin, Kübalı FINCIMEX SA ile olan sözleşmesini feshettiği belirtildi.
Karar, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülke ekonomisinin önemli bölümünü kontrol eden askeri holding GAESA’ya yönelik yaptırımları genişleten kararnamesinin ardından geldi. Washington, uluslararası iş ortaklarına 5 Haziran’a kadar GAESA ve FINCIMEX ile ilişkilerini sonlandırmaları için süre tanıdı ve aksi halde ABD finans sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilecekleri uyarısında bulundu.
Söz konusu banka anlaşmadan çekilmeyi tercih etti. Bunun ardından Küba, kart işlemlerini teknik olarak yürütme imkanını kaybetti ve yabancı bankalara ait kartların kabulünü resmen durdurdu.
The Wall Street Journal’ın haberine göre adadaki varlığını azaltan şirketler arasında büyük otel işletmecileri de bulunuyor. İspanyol Iberostar ve Meliá çok sayıda tesisin yönetiminden çekiliyor.
Meliá 15 oteli, Iberostar ise 12 oteli kapatma kararı aldı. Şirketler bu kararı enerji sorunları, talepteki düşüş ve uluslararası düzenleyici ortamda yaşanan değişikliklerle gerekçelendirdi.
Kanadalı Royalton Hotels & Resorts da turist sayısındaki düşüşü gerekçe göstererek faaliyetlerini tamamen durdurdu. Bir diğer önemli gelişme ise, Küba’nın doğusunda 30 yılı aşkın süredir nikel ve kobalt çıkaran Kanadalı Sherritt International’ın operasyonlarını askıya alması ve personelini geri çekmesi oldu. Şirketin, GAESA ile bağlantıları nedeniyle ikincil yaptırım risklerinden endişe duyduğu belirtildi.
Amerikan Üniversitesi’nde görev yapan Kübalı ekonomist Ricardo Torres, The Wall Street Journal’a yaptığı değerlendirmede yaşananları “bir dönüm noktası” ve “zaten zayıflamış durumdaki ekonomi için ciddi bir darbe” olarak nitelendirdi.
Durumu ağırlaştıran bir diğer unsurun yakıt krizi olduğu belirtilirken, havacılık yakıtı sıkıntısı nedeniyle bazı büyük hava yolu şirketlerinin Küba seferlerini iptal ettiği aktarıldı.
ABD’nin baskısı son aylarda artmaya devam etti. Donald Trump mayıs ayında GAESA’yı hedef alan bir kararname imzaladı. Ardından 4 Haziran’da Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel, ailesinin üyeleri ve çeşitli kuruluşlar hakkında yaptırım kararı aldı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise yaptırım uygulanan kişi ve kuruluşlara hizmet veren şirketlerin de kısıtlamalarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
The Wall Street Journal’a göre bu gelişmelerin yaşandığı dönemde Küba ekonomisindeki sorunlar da derinleşiyor. Yüz binlerce Kübalı adadan ayrılırken, toplu taşıma sisteminde aksamalar yaşanıyor. Çiftçiler ürünlerini taşımakta güçlük çekiyor, elektrik kesintileri sıklaşıyor ve Küba pesosunun gayriresmi piyasa kuru dolar karşısında 620 seviyesine gerilemiş durumda.
Küba uzmanı Ted Henken, “Bunu çifte darbe olarak nitelendirebiliriz. Trump yönetiminin kademeli fakat istikrarlı şekilde uyguladığı bir boğma politikası söz konusu” değerlendirmesinde bulundu.