ABD’de Yüksek Mahkemeden Cumhuriyetçilerin harita talebine onay

ABD Yüksek Mahkemesi, ara seçimler öncesinde Alabama’da Cumhuriyetçilerin çoğunluğunu siyahların oluşturduğu ikinci bir seçim bölgesini kaldırmasının önünü açan kararı onayladı. Muhaliflerin ve siyah seçmenlerin itirazlarına rağmen alınan 6-3’lük karar, Temsilciler Meclisindeki çoğunluk dengesini etkileme potansiyeli taşıyor.

ABD Yüksek Mahkemesi, Alabama’daki Cumhuriyetçilerin ara seçimler öncesinde eyaletteki siyahların çoğunlukta olduğu ikinci kongre seçim bölgesini kaldırmasının önünü açtı.

Mahkemenin belirgin bir biçimde 6-3 oy oranıyla aldığı bu karar, Cumhuriyetçi Parti’ye Temsilciler Meclisinde yeni bir sandalye kazanma fırsatı sunuyor.

Alabama eyalet yönetimi, Yüksek Mahkemenin Oy Hakları Yasası’nın kapsamını daraltmasının ardından seçim haritası değişikliğiyle ilerlemesi gerektiğini savunmuş ve mevcut haritayı engelli tutan bir alt mahkemeyi eleştirmişti.

Yüksek Mahkemenin imzasız acil durum kararı, siyah seçmenlerin ve diğer itirazcıların muhalefetine rağmen Cumhuriyetçilerin bu değişikliği yapmasına izin verdi.

İtirazcılar, harita tasarımının bağımsız gerekçelerle durdurulması gerektiğini ve Yüksek Mahkemenin müdahale etmesi için artık çok geç olduğunu savunuyordu.

Yüksek Mahkeme yargıçları imzasız kararda, “Federal mahkemeler seçime çok az bir süre kala değişiklik dayatmamalıdır, ancak eyaletler bir seçimde son dakika değişiklikleri yapmanın kendi çıkarlarına uygun olup olmadığına karar vermekte özgürdür” ifadesini kullandı.

Liberal yargıçlardan sert muhalefet

Yüksek Mahkemenin üç liberal yargıcı karara kamuoyu önünde şerh koydu.

Yargıç Elena Kagan ve Yargıç Ketanji Brown Jackson’ın da katıldığı muhalefet şerhinde Yargıç Sonia Sotomayor, “Mahkeme şimdi, sebep olduğu kargaşanın ve yarattığı zararın siciliyle doğrudan karşı karşıyadır” diye yazdı.

Sotomayor, muhalefet şerhinde şu ifadelere yer verdi:

“Alabama ırksal ayrımcılık konusundaki ısrarını ikiye katlarken, Mahkeme bugün kaos konusundaki ısrarını ikiye katlıyor. Hukukun üstünlüğünü ve tüm Alabamalıların demokrasiye eşit katılım hakkını savunmayı seçtiğim için saygıyla muhalefet ediyorum.”

Yüksek Mahkemenin bu kararı, Temsilciler Meclisindeki çoğunluk kontrolünün yanı sıra çoğunluğunu azınlıkların oluşturduğu seçim bölgelerine yönelik itiraz davalarının gelecekte başarıya ulaşıp ulaşamayacağı üzerinde de önemli etkilere sahip bulunuyor.

Sivil toplum kuruluşlarından tepki

Alabama Cumhuriyetçilerinin haritasına mahkemede itiraz eden çok sayıda grup, karara hemen tepki gösterdi.

Amerikan Sivil Özgürlükler Birliğinin (ACLU) Oy Hakları Projesi Direktör Yardımcısı Davin Rosborough yaptığı açıklamada, “Mahkemenin Alabama’nın bu yılki kongre seçimlerinde ırksal açıdan ayrımcı bir harita kullanmasına izin veren kararı, Anayasa veya Oy Hakları Yasası ile bağdaştırılamaz” dedi.

Rosborough açıklamasını şöyle sürdürdü:

“Müvekkillerimiz ve siyah Alabamalılar için Kongrede eşit fırsatlar aramaya kararlılığımızı sürdürüyoruz. Kuralları sürekli değiştirenlere ve ülkemizin çok ırklı bir demokrasi olma vaadini gerçekleştirme yolundaki ilerlemesini geri çevirenlere karşı bu haklar için mücadele edeceğiz.”

Renkli İnsanların Gelişmesi İçin Ulusal Birlik (NAACP) Genel Danışmanı Kristen Clarke da yaptığı açıklamada, yüksek mahkemeyi “demokratik sürecimizde kaos yaratmaya” devam etmekle suçladı.

Clarke, “Topluluklarımıza mesajımız aynı kalıyor; muhalefeti ifade etmenin en iyi yolu bu seçim döneminde sandığa gitmektir” dedi.

Hukuki sürecin arka planı

Alabama, Oy Hakları Yasası ve seçim bölgeleri sınırları çizilirken ırk faktörünün ne ölçüde dikkate alınabileceğine ilişkin davaların merkezi haline gelmişti.

Yüksek Mahkeme, 2023 yılında eyaletin sadece bir adet siyah çoğunluklu seçim bölgesi içeren kongre haritasını iptal etmişti.

Söz konusu karar, sürecin denetimini yargıçların üstlenmesinin önünü açmış ve Alabama eyaletini şu anda Demokrat Partili Temsilci Shomari Figures tarafından temsil edilen ikinci bir siyah çoğunluklu seçim bölgesi oluşturmaya zorlamıştı. Figures’ın temsil ettiği 2. Kongre Bölgesi, eyaletin güney kesiminde doğudan batıya uzanan bir hattı kapsıyor ve Montgomery kentini de içine alıyor.

Cumhuriyetçiler ise Yüksek Mahkemenin 2023 kararının ardından sundukları ve doğrudan ikinci bir siyah çoğunluklu bölge oluşturmayan tasarıma geri dönmeyi hedefliyordu.

Cumhuriyetçiler, Yüksek Mahkemenin bu bahar Louisiana ile ilgili önemli bir davada Oy Hakları Yasası’nın kapsamını daraltmasının ardından bu adımı atabileceklerini savunuyor.

Buna karşın alt mahkeme yargıçları, anayasayı ihlal ederek siyah seçmenlere karşı kasıtlı olarak ayrımcılık yapmaya devam ettiği gerekçesiyle Alabama’nın teklifini engellemişti. Yargıçlar, bu durumun yüksek mahkemenin son kararından etkilenmediğine hükmetmişti.

Cumhuriyetçiler, Yüksek Mahkemeye sundukları acil durum başvurusunda, “Alabama da tıpkı Louisiana gibi tarafsız siyasi ve politika hedeflerine bağlı kalabilir. Bu kasıtlı bir ırksal ayrımcılık değildir” tezini savundu.

Yıllardır eyaletteki Cumhuriyetçilere karşı hukuki mücadele yürüten siyah seçmenler ve sivil toplum örgütleri ise eyaletin yaklaşan seçim takvimine ilişkin beyanlarına atıfta bulunarak, değişiklik için artık çok geç olduğunu yargıçlara iletti.

İtirazcı gruplardan biri, “Herkül’ün kendisi bile bu süre içinde gerekli görevi tamamlayamayacağı için Alabama’nın kongre haritasını değiştirmesi için artık çok geç” değerlendirmesinde bulundu.

Figures’ın seçim bölgesi üzerindeki bu mücadele, Demokratların Temsilciler Meclisindeki bir sandalyeyi koruması ile bölgenin Cumhuriyetçiler için yeni bir kazanım fırsatına dönüşmesi arasındaki farkı belirliyor.

Temsilciler Meclisi için yürütülen mücadele her iki parti açısından da oldukça çetin geçiyor. Partiler, Donald Trump karşıtı rüzgarın estiği 2018 ara seçimlerine benzemesi beklenen bu seçimlerde olası kayıpları dengelemek amacıyla ülke genelindeki farklı eyaletlerde yeni kongre sınırları belirlemeye çalışıyor.

Bu karar aynı zamanda, diğer eyaletlerin yeni sınırlar çizerken ırk faktörünün dikkate alınmasına yönelik davalara karşı yasal korumayla karşılaşıp karşılaşmayacakları üzerinde de etki yaratıyor.

Cumhuriyetçilerin lehine bir karar diğer güney eyaletlerini azınlık çoğunluklu bölgeleri haritadan silme konusunda cesaretlendirebilecekken, Demokratların lehine bir karar diğer eyaletlerin Yüksek Mahkemenin Louisiana kararını uygulama sınırlarını netleştirebilirdi.