ABD’den Çin ve Rusya’ya ‘yapay zeka hırsızlığı’ yaptırımı hamlesi

ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçiler, Amerikan yapay zeka modellerini usulsüz yollarla kopyaladığı iddia edilen Çin ve Rusya merkezli kuruluşlara yönelik ağır yaptırımlar öngören bir yasa tasarısı sundu. Tasarı, gelişmiş yapay zeka sistemlerinden veri sızdıran ve bu verilerle rakip modeller geliştiren yabancı şirketlerin ticaret kara listesine alınmasını ve başkanlık düzeyinde ekonomik yaptırımlara maruz kalmasını hedefliyor.

ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Cumhuriyetçi üyeler, Amerikan menşeli gelişmiş yapay zeka modellerini hukuksuz yollarla kopyalayarak rakip sistemler oluşturduğu iddia edilen yabancı şirketlere yaptırım uygulanmasını öngören bir yasa teklifi hazırladı.

Kongre üyesi Bill Huizenga tarafından sunulan ve Temsilciler Meclisi Çin Özel Komisyonu Başkanı John Moolenaar tarafından desteklenen “Amerikan Yapay Zeka Modellerinin Çalınmasını Önleme Yasası” başlıklı düzenlemenin, önümüzdeki hafta Dışişleri Komisyonu’nda ele alınması bekleniyor.

Bloomberg tarafından aktarılan bilgilere göre hazırlanan yasa tasarısı, ABD hükümetine Çin ve Rusya’da Amerikan yapay zeka modellerinden yetkisiz veri çıkarma ve kopyalama yöntemlerini kullanan kuruluşları tespit etme yükümlülüğü getiriyor.

Tasarı kapsamında, bu yöntemleri kullanan ihlalcilerin Ticaret Bakanlığı’nın “kara listesine” eklenmesi teklif ediliyor. Ayrıca, ihlalde bulunan kuruluşlara karşı 1977 tarihli yasa ile başkana tanınan olağanüstü ekonomik yetkilerin kullanılması da düzenleme içerisinde yer alıyor.

Yaptırımların hedefi olması muhtemel kuruluşlar arasında Çinli yapay zeka laboratuvarları DeepSeek, Moonshot ve MiniMax’ın yanı sıra Alibaba ve ByteDance gibi teknoloji devlerinin de bulunduğu ifade ediliyor.

“Ekonomik baskı ve mülkiyet hırsızlığında son cephe”

Yasa tasarısını sunan Kongre üyesi Bill Huizenga, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, yapay zeka modellerinden veri sızdırmaya yönelik saldırıların, Çin’in ekonomik baskı ve Amerikan fikri mülkiyet hırsızlığı stratejisinin ulaştığı son nokta olduğunu belirtti.

Huizenga, Amerikan yapay zeka modellerinin çığır açan yetenekler sergilediğini vurgulayarak, bu teknolojilerin çalınmasının engellenmesinin kritik bir önem taşıdığını kaydetti.

Söz konusu girişim, aralarında OpenAI, Anthropic ve Google’ın da (Alphabet Inc.) bulunduğu önde gelen yapay zeka geliştiricilerinin, ürünlerinin daha ucuz ve güvenlik mekanizmaları zayıflatılmış kopyalarının oluşturulduğuna dair tespitlerinin ardından geldi. ”

Çekişmeli distilasyon” olarak adlandırılan bu yöntemde, yeni bir modelin halihazırda var olan gelişmiş bir model üzerinden eğitildiği ve orijinal sistemin işlevselliğinin çok daha düşük maliyetlerle taklit edildiği belirtiliyor.

Bu teknolojinin sınırlı kullanımı belirli koşullarda kabul görse de, ileri seviye tasarımların izin alınmadan kopyalanmasının şirketlerin kullanım kurallarını ihlal ettiği vurgulanıyor.

Amerikalı kongre üyeleri tarafından hazırlanan raporda, Ticaret Bakanlığı’na bu tür eylemleri “endüstriyel casusluk” olarak değerlendirmesi yönünde çağrıda bulunuluyor. Raporda ayrıca, bu dosyaların olası ceza yargılamaları için Adalet Bakanlığı’na iletilmesi tavsiye ediliyor.

Yakın dönemde OpenAI, DeepSeek’in ChatGPT verilerini kullanarak güvenlik mekanizmalarından yoksun sahte bir model oluşturduğunu bildirmiş; Google ve Anthropic de benzer bulguları içeren raporlar yayımlamıştı.

Amerikalı yapay zeka laboratuvarları, bu yöntemle “distile edilen” modellerin Çin hükümeti için hassas olan konularda sansüre maruz kaldığı ve biyolojik silah yapımı gibi tehlikeli bilgilerin aranmasını engelleyecek koruma sistemlerine sahip olmadığı konusunda uyarılarda bulunuyor.

Düzenleme ile ayrıca, Çinli girişimler tarafından geliştirilen açık kaynaklı modellerin, Amerikan şirketlerinin veri merkezi yatırımlarını ve personel giderlerini karşılamak için ihtiyaç duyduğu gelirleri baltaladığına da dikkat çekiliyor.