ABD’den “NATO 3.0” çağrısı

Pentagon temsilcisi Elbridge Colby, Avrupa’yı savunma harcamalarını artırmaya devam etmeye ve NATO bünyesinde daha fazla sorumluluk almaya çağırdı.

Colby, Brüksel’de kapalı kapılar ardında düzenlenen toplantıda NATO savunma bakanlarına, “Durum tersine döndü ve bununla gurur duymalı ve kendimize güvenmeliyiz,” dedi.

Son ABD savunma stratejisinin mimarı ve Avrupa konusunda sert bir tutum sergileyen Colby, Washington’un “ABD’nin genişletilmiş nükleer caydırıcılığını sağlamaya devam edeceğini” söyledi, fakat müttefiklere ülkesinin “bağımlılık değil, ortaklık” istediğini belirtti.

Colby, ABD’nin Avrupa müttefiklerinin eksikliğini duyduğu önemli yetenekleri “daha sınırlı ve odaklanmış bir şekilde” sağlayacağını da ekleyen müsteşar, yönetimin, ittifakın kuruluş anlaşmasının 5. maddesi uyarınca NATO’nun ortak savunmasına bağlı kalmaya devam edeceğini vurguladı.

Enerjisinin çoğunu Trump’ın ittifakı bozmasını engellemeye adayan NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Colby’nin “mükemmel konuşmasını” övdü.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in toplantıya katılmamasına ilişkin endişeleri de bir kenara iten Rutte, “Elbridge Colby’nin aramızda olması bizim için büyük şans,” dedi ve müsteşarı, “NATO’da ABD’nin rolü konusunda önde gelen bir düşünür” olarak nitelendirdi.

Rutte, “Colby, savunma harcamaları konusunda Avrupa ve Kanada’nın gerçekten adım atması için yıllardır tutarlı bir güç olmuştur,” dedi.

Fakat Colby, Trump yönetimindeki ABD’nin “anavatanın ve Batı Yarımküre’’eki çıkarlarının savunulması ve Batı Pasifik’te sınırlama yoluyla caydırıcılığın güçlendirilmesi”ne daha fazla odaklanmaya başladığı için NATO’nun da değişmesi gerekeceğini vurguladı.

Colby’ye göre bu, Avrupalıların kendi savunmaları için daha fazla ödeme yapacağı ve NATO’nun faaliyetlerini ittifakın topraklarını savunmak gibi temel bir göreve indirgeyeceği bir “NATO 3.0” anlamına geliyor.

Bu terim bazı müttefikler tarafından hemen övgüyle karşılandı. Norveç Savunma Bakanı Tore Sandvik, POLITICO’ya verdiği demeçte, “NATO 3.0, onun görüşünü açıklamak için iyi bir yol ve biz de bu görüşe tamamen katılıyoruz,” dedi:

“Amerikalıları tanıyoruz, Pasifik’te daha fazla varlık göstermeleri gerekiyor ve bu da NATO’yu değiştiriyor. Avrupa’da yeterince çaba göstermedik.”

Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, Avrupalıların kıtanın savunması için daha fazla yük üstlenmeleri gerektiğini söyledi ve “Bu kesinlikle normal ve doğal bir durum. Bu yönde atılan adımları destekliyorum,” dedi.

Fransız mevkidaşı Catherine Vautrin de Pistorius’un sözlerine katılarak, Avrupalıların güvenlikleri için çalışacaklarını söyledi.

Hollanda Savunma Bakanı Ruben Brekelmans, Rutte’nin ABD ile “sürpriz yok politikası” üzerinde anlaştığını kaydetti. 

Brekelmans basına yaptığı açıklamada, “Bunu açık bir diyalog yoluyla yaptığımız ve birbirimizden ne bekleyebileceğimizi bildiğimiz sürece, bunu çok iyi idare edebileceğimizi düşünüyorum,” dedi.

Daha genel olarak, Colby’nin açıklamaları, bazıları ABD’li müsteşarın bu fırsatı kendilerine saldırmak için kullanacağından endişe duyan Avrupalı müttefiklerde rahatlama yarattı.

Bu açıklamalar, Hegseth gibi Amerikalı yetkililerin Avrupa’yı savunma harcamalarına adil paylarını ödemedikleri ve ABD silahlarının satın alımını sınırlamaya çalıştıkları için azarladıkları son NATO zirveleriyle keskin bir tezat oluşturuyor.

Bir NATO diplomatı, Colby’nin konuşmasının “nispeten olumlu ve ılımlı” olduğunu söyledi. İkinci bir NATO diplomatı ise “fırtınadan sonra gelen sükunet” gibi hissettirdiğini ekledi.

Rutte ise Grönland konusunda yaşanan tartışmanın ittifaka zarar verdiği yönündeki eleştirileri önemsizleştirdi.

NATO şefi, “NATO içinde her zaman tartışmalar ve müzakereler olacaktır. Sizi temin ederim ki, böyle olmasaydı çok sıkıcı olurdu,” dedi.

Rutte, Avrupa müttefiklerinin savunma harcamalarını artırması ve bölgesel komutanlıkları devralmasıyla ittifak genelinde bir “zihniyet değişikliği” yaşandığını savunarak Colby’nin mesajını memnuniyetle karşıladı.

ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby, uzun süredir ABD’nin Hint-Pasifik bölgesine yönelmesini savunuyor. Ayrıca, Ukrayna’ya verilen desteğin pahasına ABD’nin Çin’e daha fazla odaklanmasını talep ediyor.