AB’nin Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketinde neler var?

Avrupa Birliği, Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketini, Slovakya ve Macaristan’ın Drujba petrol boru hattı operasyonlarının yeniden başlamasıyla vetolarını kaldırmasının ardından resmen onayladı. Yeni kısıtlamalar; aralarında yedi büyük rafinerinin de bulunduğu çok sayıda stratejik tesisi, enerji şirketlerini, gölge filoyu ve yaptırımların delinmesine aracılık eden üçüncü ülke kuruluşlarını kapsıyor.

Avrupa Birliği (AB), Slovakya ve Macaristan’ın Drujba petrol boru hattı üzerinden yürütülen operasyonların yeniden başlatılması üzerine vetolarını geri çekmesiyle birlikte, Rusya’ya yönelik 20. yaptırım paketine perşembe günü resmi onay verdi.

Yeni kısıtlama kararları; aralarında yedi Rus petrol rafinerisinin, Başneft ve Slavneft gibi enerji devlerinin de bulunduğu çok sayıda kişi ve kuruluşu doğrudan hedef alıyor.

AB yönetimi, başlangıç aşamasında söz konusu paketi, Rusya’nın Ukrayna’da başlattığı “özel askeri operasyonun” dördüncü yılı olan 24 Şubat tarihinde kabul etmeyi planlıyordu.

AB Resmi Gazetesi ve blok tarafından yayımlanan basın açıklamalarında, 20. yaptırım paketinin öne çıkan maddeleri ayrıntılarıyla paylaşıldı.

Petrol ve doğalgaz sektörüne yönelik kısıtlamalar

AB üyesi ülkeler, gelecekte Rus petrolü ve petrol ürünleri alıcılarına yönelik deniz taşımacılığı hizmetlerinin sunulmasına tam bir yasak getirilmesi için gerekli yasal altyapıyı oluşturdu.

Bu önlemin, halihazırda uygulanan G7 fiyat tavanı uygulamasının yerini alması öngörülüyor. Söz konusu yasağın kademeli olarak devreye alınmasına ilişkin kararların, yalnızca G7 devletleriyle koordineli bir şekilde yürütüleceği bildirildi.

Paket kapsamında, 25 Nisan 2026 tarihinden itibaren Rus bayrağı taşıyan veya Rusya tarafından kontrol edilen buz kıran gemileri ile gaz tankerlerine teknik, finansal veya aracılık hizmetleri sunulması yasaklanıyor. Rusya ile operasyon yürüten yabancı mülkiyetteki buz kıranlara ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tankerlerine yönelik hizmet yasağı ise 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Ayrıca, Rus şirketlerinin LNG terminallerindeki operasyonları ve Rus vatandaşları veya Rusya yerleşik tüzel kişilerce yüzde 50’den fazla kontrol edilen Rus tüzel kişilerine LNG terminalleriyle bağlantılı doğrudan veya dolaylı hizmet sunulması yasaklanıyor.

Metal ve kimya endüstrisi yaptırımları

Yeni düzenlemelerle birlikte, Rus menşeli metallerin Avrupa Birliği’ne ithalatına yönelik geniş kapsamlı yasaklar getirildi. Bu kapsamda; külçe nikel, demir cevheri ve konsantreleri, işlenmiş ve işlenmemiş bakır ile alüminyum dahil olmak üzere çeşitli metal hurdaların ithalatı durduruldu.

Yasaklar ayrıca Rusya kaynaklı tuz, çakıl taşı, silikon, kürk, kimyasal maddeler, kauçuk ve vulkanize kauçuktan yapılmış eşyaları da kapsıyor.

AB’den Rusya’ya belirli kimyasal maddelerin, kauçuk malzemelerin ve endüstriyel traktörlerin ihracatı yasaklandı. Rus amonyak ithalatı için ise 2025 yılı ticaret hacimleri esas alınarak 688 bin metrik tonluk bir kota belirlendi.

Limanlar ve tanker trafiği denetimi

Yaptırım paketi, Endonezya’nın Karimun Adası’ndaki petrol limanının yanı sıra Rusya’nın Murmansk ve Tuapse limanlarıyla yapılacak işlemleri yasaklıyor.

“Gölge filo” olarak adlandırılan ve yaptırımları aşmak için kullanılan tanker listesine 46 yeni gemi eklenirken, 11 gemi listeden çıkarıldı. Böylece listedeki toplam gemi sayısı 632’ye ulaştı.

Tankerlerin Rus tüzel kişilerine doğrudan veya dolaylı satışı yasaklandı. Herhangi bir satış işleminin koşulları arasında, geminin Rus tüzel kişilerine yeniden satılmasını veya Rusya’da kullanılmasını engelleyen bir hükmün bulunması zorunlu kılındı.

Dondurulmuş varlıklar ve bağlantılı isimler

Yaptırım listesi, 120 yeni gerçek ve tüzel kişiyi kapsayacak şekilde genişletildi. Bu kişilere yönelik seyahat yasağı, işlem yasağı ve varlıkların dondurulması tedbirleri uygulanacak.

Listeye eklenenler arasında şu gruplar yer alıyor:

• Çin, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Belarus ve Orta Asya’daki 17 kuruluş dahil olmak üzere Rus askeri-endüstriyel kompleksiyle bağlantılı 56 organizasyon.
• Rus enerji sektörü ve gölge filo ile ilişkili 36 şirket.
• Ukrayna tahılının yasa dışı ihracatına karıştığı belirtilen Al Houda Holding ve Levant Fleet şirketleri.
• Rusya ve Belize’de kayıtlı olan, gölge filo tankerlerine eski Rus askerleri aracılığıyla koruma hizmeti sağladığı ifade edilen Moran Security Group.
• Rusya Kültür Bakanı Birinci Yardımcısı ve Devlet Ermitaj Müzesi Direktörü.
• Barut üretiminde kullanılan pamuk selülozunu Rusya’ya tedarik eden iki Rus vatandaşı ve iki Özbek şirketi.
• Yarı iletken plakaların üretiminde kritik öneme sahip hidrojen klorürü Rusya’ya sağladığı bildirilen Kazak United Trading Group ile Alman kimya firması UrSeCo Handels bünyesinde çalışan iki kişi.

Rus petrol sektörüne yönelik özel liste

AB yaptırım listesine Rusya’daki yedi büyük petrol rafinerisi eklendi. Bu tesisler; Tuapse, Komsomolsk-na-Amure, Angarsk, Açinsk, Ryazan rafinerileri ile Krasnodar bölgesindeki Afipsky fabrikası ve Lukoil’in Usinsk’teki tesisi olarak açıklandı.

Ayrıca Başneft ve Slavneft şirketleri ile deniz taşımacılığı sigortası hizmeti sunan Rus şirketi Soglasie de listeye dahil edildi.

BAE merkezli olan ve daha önce yaptırım uygulanan Coral Energy (yeni adıyla 2Rivers Group) şirketini kontrol eden Novus Middle East ile gölge filo ile bağlantılı olduğu belirtilen Centauri Services LLC, Lumen Ship Management FZCO, Alghaf Marine DMCC ve Lark Ship Management LLC şirketleri yaptırım kapsamına alındı.

Listede ayrıca United Capital Partners Investment ve kurucusu, Gazprom Flot, Gazprom LNG Teknolojileri, Gazstroyprom, Gazpromneft Marine Bunker, Rosnefteflot ve Rusya’nın en büyük petrol sahası olan Filanovsky’nin operatörü Lukoil-Nizhnevolzhskneft yer aldı.

Yaptırımların delinmesine karşı alınan önlemler

Yaptırım rejiminin aşılmasına yardımcı oldukları gerekçesiyle Kırgızistan, Laos ve Azerbaycan’daki 20 Rus bankası ve kredi kuruluşu ile işlemler yasaklandı.

Kırgızistan, AB’nin yaptırımların delinmesini önlemek amacıyla oluşturduğu mekanizmanın kapsamına giren ilk ülke oldu. Bu doğrultuda, AB şirketlerinin Kırgızistan’a metal kesme makineleri ile modem ve yönlendirici (router) gibi ses, görüntü ve veri iletiminde kullanılan iletişim cihazlarını satması yasaklandı.

Paket ayrıca, Rusya’nın hukuki taleplerini AB dışında uygulama çabası içinde olan şirket veya kişilerle, insani amaçlar dışında iş yapılmasını yasaklayan hükümler içeriyor.

Brüksel, gelecekte AB varlıklarının “geçici yönetimi” veya kamulaştırılması yoluyla çıkar sağlayan Rus şirketleriyle işlemleri yasaklama yetkisine sahip olacak.

AB şirketlerine ise Rusya’nın hukuki talepleri doğrultusunda üçüncü ülke mahkemeleri tarafından verilen kararların neden olduğu zararlar için AB mahkemelerinde tazminat davası açma hakkı tanındı.