Bizi Takip Edin

Avrupa

AB’ye “DARPA” kurma önerisi

Yayınlanma

AB içinde, Pentagon tarafından finanse edilen ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) model alınarak bir sivil-askeri yüksek teknoloji araştırma ajansı kurulması yönünde çağrılar artıyor.

DARPA’nın yardımıyla, ABD Savunma Bakanlığı 1950’lerin sonlarından bu yana özel şirketler tarafından hem sivil hem de askeri uygulamaları olan yüksek riskli araştırma ve geliştirme projelerini destekliyor.

AB düşünce kuruluşu AB Güvenlik Çalışmaları Enstitüsüne (EUISS) göre, ABD bu şekilde askeri üstünlüğünün yanı sıra küresel BT hakimiyetinin de temelini attı.

Teknolojik bağımlılıkların, küresel güç mücadelesinde AB’yi askeri ve iktisadi olarak zayıflattığını öne süren EUISS, bu nedenle AB’nin “kendi DARPA’sına” ihtiyacı olduğunu söyledi.

DARPA, Soğuk Savaş ve teknolojinin askerileştirilmesi

DARPA olarak bilinen Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı, Pentagon’a bağlı, ABD ordusunun yararına yüksek riskli inovasyon araştırmalarını destekleyen bir kurum.

Kurumun resmi web sitesine göre, 1958 yılında Sovyetler Birliği’nin uzay yolculuğundaki teknolojik üstünlüğüne yanıt olarak kurulmuştu. Bir yıl önce, Sovyetler Birliği, ilk uyduyu geliştirme yarışında ABD’yi geride bırakmış ve Sputnik 1’i uzaya göndermişti.

DARPA’nın belirtilen hedefi, ABD’yi “stratejik teknolojik inovasyon alanında küresel bir lider” konumuna getirmektir. Ajans, bunun “dünyayı değiştiren” askeri teknolojilerle ilgili olduğunu ve bu teknolojilerin genellikle sivil hayata da kalıcı bir etki yaptığını belirtiyor.

DARPA, internet, GPS, hassas silahlar ve gizli teknoloji, otomatik konuşma tanıma ve çeviri, mRNA aşıları ve SpaceX’in geliştirilmesine katkıda bulundu.

Bugün de örneğin, kentsel alanlarda otonom sürüş ve yeni roket teknolojileri alanındaki geliştirme ve araştırmaları teşvik ediyor.

Avrupa’nın DARPA’sı: ABD, Çin ve Rusya’dan geri kalma korkusu

Paris merkezli EUISS, yakın zamanda yayınladığı bir makalede, ABD ajansını model alan bir “Avrupa DARPA’sı”nın kurulmasını talep ediyor.

Belgede, AB’nin “güvenlik ve iktisadi rekabet gücü”nün azaldığı ve Rusya, Çin ve ABD’den gelen baskının giderek arttığı belirtiliyor.

Avrupa’nın, rakiplerinin en son teknolojiler yarışında öne geçmesine izin vermemesi gerektiğini savunan EUISS, büyük güçlere ayak uydurmak için, “dördüncü sanayi devriminden” daha azını getirmeyecek bir “çift kullanımlı teknoloji patlaması” ihtiyacına işaret ediyor.

“Çift kullanım”, askeri ve sivil olmak üzere çift amaca sahip teknolojileri ifade ediyor. GPS navigasyon teknolojisi buna bir örnek.

EUISS, devlet tarafından finanse edilen DARPA’nın yüksek riskli özel teknoloji geliştirme yatırımlarının sadece yeni silah teknolojileri yaratmakla kalmayıp, bilgisayarların, akıllı telefonların, oyun konsollarının ve kalp pillerinin seri üretimi gibi “önemli iktisadi faydalar” da sağladığını belirtiyor.

Belgeye göre çığır açan teknolojik atılımlar, yüksek düzeyde “risk kabulü” gerektiriyor ve özel yatırımcılar genellikle bu tür riskleri almaya isteksiz oldukları için devlet devreye girmeli.

Örneğin, AB ülkeleri siber güvenlik konusunda ABD’ye olan bağımlılıklarını azaltacak olsalar, bu sadece güç politikasında “bağımsızlığa” doğru atılmış bir adım olmakla kalmayacak, aynı zamanda Avrupa şirketleri de bundan faydalanacak.

İnovasyon açığını kapatmak

Dahası, EUISS bu talebinde yalnız değil. Mayıs ayında Almanya’nın ünlü ekonomi gazetesi Handelsblatt, AB’nin sadece iktisadi değil, aynı zamanda güvenlik politikası açısından da sonuçları olan teknolojik bağımlılıkla karşı karşıya olduğu konusunda uyarıda bulundu.

Gazete, Bocconi Üniversitesi, Ifo Enstitüsü ve Toulouse Ekonomi Okulu tarafından ortaklaşa yürütülen ve “ABD DARPA modelinin altın standardına” dayalı olarak AB düzeyinde kilit teknolojilerin geliştirilmesine yönelik hükümet yatırımları çağrısında bulunan bir çalışmaya atıfta bulundu.

Ursula von der Leyen yönetimindeki Avrupa Komisyonu’nun siyasi kılavuzunda, küresel “teknolojik üstünlük mücadelesinde” iktisat ve güvenlik politikası arasındaki sınırın giderek bulanıklaştığı belirtiliyor.

Eski Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Mario Draghi’nin Avrupa’nın rekabet gücünün geleceğine ilişkin 2024 raporu etrafında yürütülen tartışmada, rapora dayalı olarak bir Avrupa DARPA’sı kurulması yönündeki çağrılar da daha sık hale geldi.

Draghi, uzun süredir yerleşik iş modellerinin sorgulanmaya başladığını, iktisadi bağımlılıkların “jeopolitik kırılganlıklara” dönüştüğünü açıklamıştı.

AB ülkeleri toplu olarak ABD’den sonra dünyanın en büyük ikinci askeri harcamasına sahip olmalarına rağmen, savunma ve uzay endüstrilerini yeterince genişletememişlerdi.

“Endüstriyel tabanın aşırı parçalanması” AB ülkelerinin “temel zayıflığı” idi. AB, ABD ve Çin ile arasındaki “inovasyon uçurumunu” kapatmalıydı.

AB’de DARPA için ilk somut adımlar

Bu arada, Avrupa DARPA’sını oluşturmaya yönelik ilk somut adımlar atıldı.

AB, 2020 yılında Avrupa İnovasyon Konseyini (EIC) kurdu. Avrupa Komisyonu’nun “Rekabet Gücü Pusulası”na göre, bu konsey “DARPA modelinin unsurlarından” esinlenerek daha da geliştirilecek ve gelecekte “artırılmış risk alma” ile karakterize edilecek.

AB’nin Startup’lar, Araştırma ve İnovasyondan Sorumlu Komiseri Ekaterina Zaharieva, EIC ile AB’nin “savunma alanı da dahil olmak üzere teknolojik egemenliğini güvence altına alacağını” duyurdu.

EIC, Horizon Europe araştırma programı kapsamında on milyarlarca avroluk bir bütçeye sahip ve web sitesinde “Avrupa’yı teknolojik inovasyonda küresel lider” konumuna getirmeyi hedeflediğini duyuruyor.

“Avrupa’yı Yeniden Büyük Yap!”

EIC’ye ek olarak, 2018’den itibaren Fransız-Alman girişimi JEDI (Joint European Disruptive Initiative), askeriye ve silahlanmaya resmi olarak odaklanmasa da, Avrupa DARPA’sının öncüsü olduğunu iddia ediyor; zaten JEDI, “ARPA”ya atıfta bulunuyor. 

Fakat JEDI tarafından şu anda finanse edilen projelere bakıldığında, stratejik iletişim, yapay zeka (AI), siber güvenlik ve GPS’in halefi olacak bir sistem gibi çok sayıda çift kullanımlı teknoloji göze çarpıyor.

JEDI’nin kuruluş bildirgesine göre, “en hızlı ve en cesur” AB ülkeleri olan Almanya ve Fransa, “liderlik göstermeli” ve devletler konfederasyonunun ABD ve Asya’daki teknoloji şirketleri için sadece “inanılmaz yeteneklerin tedarikçisi” veya “büyük bir pazar” haline gelmemesini sağlamalı.

Girişimin amacı, “küresel ölçekte teknolojik liderliği yeniden kazanmak ve böylece stratejik ve iktisadi bağımsızlığımızı geri kazanmak.”

İlgilenen taraflar, resmi JEDI web sitesinde söz konusu JEDI taahhüdünü imzalayabiliyorlar.

Taahhüt, teknolojik ilerlemenin jeopolitiğin temel bir unsuru olduğunu belirtiyor: “Avrupa’yı Yeniden Büyük Yap!”

JEDI’nin destekçileri arasında Alman Siber Ajansı, Alman Yapay Zeka Derneği, BMW Vakfı ve Saarland eyaleti bulunuyor.

Avrupa

BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı

Yayınlanma

BP, Birleşik Krallık’taki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı; bu hamle, dev petrol şirketinin bu havzada 60 yılı aşkın süredir devam eden üretimine son verecek.

Genel müdür Meg O’Neill şunları söyledi:

“Kuzey Denizi, Birleşik Krallık’ın enerji sistemi için hâlâ vazgeçilmez bir unsurdur. Fakat portföyümüzü odaklayıp sermayemizi en yüksek değerli fırsatlara yönlendirirken, Kuzey Denizi faaliyetlerimizin başka bir şirketin bünyesinde daha iyi bir konuma geleceğine inanıyoruz.”

Bu yılın başlarında BP, faaliyetleri için yaklaşık 2 milyar sterlinlik bir anlaşma konusunda Ithaca Energy ile ileri düzey görüşmeler yürütmüş ama bir anlaşmaya varılamamıştı.

İngiliz petrol devi şu anda Kuzey Denizi’nde beş merkez işletiyor, 1.100 kişiyi istihdam ediyor ve günde 100.000 varilin biraz altında petrol ve gaz üretiyor.

BP, bölgede önemli bir bağımsız faaliyete sahip son büyük petrol şirketlerinden biri; diğerleri ise varlıklarını ya birleştirdi ya da satışa çıkardı.

Bu haber, yeni başbakan Andy Burnham’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Kuzey Denizi’ndeki sondaj çalışmalarına “pragmatik” bir yaklaşım sergileyeceğine söz vermesinin ardından geldi.

Burnham bu hafta yaptığı açıklamada, “Orada bir kaynak var. İnsanlar zor durumda iken bunu görmezden gelemeyiz,” dedi.

O’Neill, göreve başladıktan kısa bir süre sonra Kuzey Denizi’nde “henüz kullanılmamış bir potansiyel” gördüğünü belirtmişti.

Fakat BP, resmi bir satış süreci başlatma kararının “sermaye tahsisine yönelik disiplinli yaklaşımını yansıttığını” açıkladı.

Şirket, küresel genel merkezinin Birleşik Krallık’ta kalacağını belirtti. O’Neill, “Birleşik Krallık 100 yılı aşkın süredir bizim yuvamız olmuştur ve gelecekte de önemli bir rol oynamaya devam edecek,” dedi.

Okumaya Devam Et

Avrupa

AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir

Yayınlanma

AB Acil Durum Koordinasyon Merkezi yetkilisi Maria Zuber, uzun süren sıcak hava ve yetersiz müdahale durumunda tüm Avrupa’nın yangınlarla kaplanabileceği uyarısında bulundu. Yunanistan, İtalya ve Orta Avrupa ülkeleri önümüzdeki haftalarda en büyük risk altında. Bu yılki yangın sezonunun geçen yılın rekorunu aşması bekleniyor.

Avrupa Birliği Acil Durum Koordinasyon Merkezi (ERCC) yetkilisi Maria Zuber, Financial Times gazetesine yaptığı açıklamada, önümüzdeki haftalarda Yunanistan, İtalya ve bazı Orta Avrupa ülkelerinin orman yangınlarının yayılmasına karşı en savunmasız bölgeler olduğunu söyledi.

Eş zamanlı çıkan yangınların söndürme çalışmalarını zorlaştırdığını belirten Zuber, uzun süren sıcak hava nedeniyle yangın sayısının artması ve müdahale edecek yeterli gücün bulunmaması durumunda “tüm Avrupa’nın alevler içinde kalması” riski olduğunu ifade etti.

Zuber, AB kriz merkezinin böyle bir senaryoyla başa çıkabileceği güvencesini verdi. Geçen yıl çok sayıda yangınla karşılaştıklarını ancak hepsinin üstesinden geldiklerini hatırlatan yetkili, “Tüm taleplere yanıt vereceğimizi düşünüyorum, yerine getiremesek bile..” dedi.

AB üyesi ülkeler arasında İspanya ve Fransa orman yangınlarından en ağır şekilde etkilenen ülkeler oldu.

Avrupa Orman Yangın Bilgi Sistemi’nin (EFFIS) 27 Temmuz verilerine göre İspanya’da 207 bin hektar, Fransa’da ise 90 bin hektardan fazla alan yangınlar nedeniyle kül oldu. Her iki ülkede de yangınlar halen devam ediyor.

Financial Times’ın aktardığına göre Yunanistan’ın Girit Adası’ndaki orman yangınları iki itfaiye görevlisinin hayatını kaybetmesine ve 8 bin kişinin tahliye edilmesine yol açtı.

Kuvvetli rüzgarlar nedeniyle yangınlar Kiklad Adaları’na da sıçrarken, burada da birkaç köy tahliye edildi.

Zuber, yangınların Yunanistan’a da sıçrayacağını ve Ağustos başında İtalya için tehdit oluşturacağını belirtti. ERCC verilerine göre 2026 yazı, yangın yoğunluğu açısından rekor seviyedeki 2025 yılını geride bırakabilir.

Zuber, geçen yıl yangın sezonunda 19 yardım talebi aldıklarını ve bu rekoru kırmayı beklediklerini ekledi.

World Weather Attribution araştırma grubunun verilerine göre insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle Fransa’daki aşırı hava olaylarının olasılığı en az iki kat, İspanya’da ise en az 20 kat arttı.

Zuber, tehdidin boyutu nedeniyle Avrupa Birliği’nin 12 Canadair amfibi yangın söndürme uçağı sipariş ettiğini, ancak ilk teslimatların 2028’den önce beklenmediğini söyledi.

Londra Ekonomi ve Siyaset Bilimi Okulu’ndan bilim insanı Thomas Smith, “İklim ısınmaya devam ettikçe yangınları tetikleyen aşırı hava koşulları daha sık ve şiddetli hale geliyor. Bu da bu yaz gözlemlediğimize benzer büyük ve yoğun orman yangınlarının olasılığını artırıyor” açıklamasında bulundu.

Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmin Merkezi ise önümüzdeki on yıllarda yangın riskinin hem ılıman kuşak ormanlarında hem de kuzey ormanlarında artacağını öngörüyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron daha önce ülkesinin İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en ağır durumla karşı karşıya olduğunu ve benzeri görülmemiş orman yangınlarıyla mücadele ettiğini açıklamıştı.

AFP haber ajansı daha sonra Fransa’nın güneybatısındaki Gironde bölgesinde bulunan Atom ve Alternatif Enerji Komiserliği’ne (CEA Cesta) bağlı nükleer araştırma merkezi yakınlarında yangınlar çıktığını duyurdu.

Okumaya Devam Et

Avrupa

Polonya’da Morawiecki’nin yeni hareketi ilk adımını atıyor

Yayınlanma

Hukuk ve Adalet’ten (PiS) kopan Mateusz Morawiecki’nin siyasi çevresi tarafından düzenlenen ilk büyük etkinlik, Varşova’nın Praga semtinde yapılacak.

Bu etkinlik, eski başbakan ve onlarca müttefikinin “milliyetçi-muhafazakâr” PiS ile yollarını ayırmasından sadece birkaç gün sonra gerçekleşiyor.

Bu hamle, Morawiecki’nin Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) Avrupa Muhafazakârları ve Reformistleri (ECR) grubunun başkanlığından da istifa etmesine yol açtı.

Kömür ateşinde pişirilmiş Kiełbasa sosislerinin önemli bir yer tutacağı için “Morawiecki’nin barbeküsü” olarak adlandırılan ve onun Rozwój Plus (Kalkınma Plus) hareketi tarafından düzenlenen konferans, Polonya muhafazakâr siyasetinde önemli bir an olacak.

Etkinlik, yeni ortaya çıkan hareketin kilit isimlerini, eski dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov ve Polonya silahlı kuvvetlerinin eski başkomutanı General Rajmund Andrzejczak gibi konuklarla bir araya getirecek.

Etkinlik, Morawiecki’nin kampına mevcut PiS liderliğinden farklı bir siyasi vizyon sunma fırsatı verecek.

Morawiecki bu hafta şunları söyledi:

“Polonyalılar, güçlü bir Polonya için verilen mücadeleye, cüzdanlarına, işlerine, konutlarına, kalkınmaya, kimliklerine, kültürlerine, Hıristiyan inancına ve Sejm’de asılı duran haçın savunulmasına önem veriyorlar. Bunlar bizim ilkelerimiz, bu bizim inancımız.”

Tartışmalar demografi, güvenlik ve tarih politikası üzerine odaklanacak. Bu konular, Polonya-Ukrayna ilişkilerindeki son gerginlikler nedeniyle giderek daha hassas hale geliyor.

Morawiecki, Rozwój Plus’ı “uzman ve düşünce kuruluşu” olarak tanımlıyor ama bu oluşumun siyasi hedefleri giderek daha net hale geliyor.

Çarşamba günü kurulan yeni bir parlamento grubu, 40 milletvekili ve bir senatörü bir araya getirerek, müttefiklerine parlamentoda resmi bir platform ve PiS’e karşı mücadele edebilecekleri bir üs sağlıyor.

PiS’li siyasetçi ve Przemysław Czarnek’in başbakanlık kampanyasının sözcüsü Mateusz Kurzejewski, Euractiv’e verdiği demeçte, “Bu bizim için bir tehdit. Sonuçta bu, zafer şansımızı azaltan bir girişim ama bu şansı tamamen ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle sıkı çalışmaya devam edeceğiz,” dedi.

Öte yandan Morawiecki’nin Polonya’nın sağını yeniden şekillendirip şekillendiremeyeceği henüz belirsiz.

Onet tarafından yaptırılan bir SW Research anketi, ankete katılanların %32,9’unun eski başbakanın liderliğindeki bir partiye oy vermeyi düşünebileceğini ortaya koydu.

En güçlü potansiyel destek, halihazırda sağda yer alan seçmenlerden geliyor. Şu anda PiS’e yakın olan katılımcıların %14’ü Morawiecki’yi desteklemeyi düşünebileceğini söylerken, daha sağdaki Konfederasyon’a yakın olanların %7,1’i de aynı görüşü paylaştı.

Bu girişim, iktidar kampından da sınırlı bir destek alabilir. Şu anda Donald Tusk’un AB yanlısı Yurttaş Koalisyonu’nu, Sol’u, Polonya 2050’yi veya Polonya Halk Partisi’ni destekleyen seçmenlerin yaklaşık %7,4’ü, Morawiecki liderliğindeki bir partiye oy vermeyi göz ardı etmeyeceklerini belirtti.

Başbakan Tusk’un hükümetindeki kaynaklar, PiS’teki bölünmenin kısa vadede iktidar koalisyonuna yardımcı olabileceğine inanıyor.

Bir kaynak Euractiv’e verdiği demeçte, “Özellikle de bu durum hastane skandalının etkisini hafifletmeye yardımcı olduğu için. Bugün artık kimse bundan bahsetmiyor ve neyse ki yeni bir açıklama da yapılmadı,” dedi.

Tartışma, Varşova’daki bir hastanenin şu anda ülkeyi yöneten Sivil Koalisyon’a mensup siyasetçiler için özel bir kabul süreci uyguladığı ve bu sayede söz konusu kişilerin diğer hastalardan önce VIP salonuna girip tedavi görmelerine imkân sağladığı iddialarıyla ilgili.

Ayrıca, Tusk’un partisiyle bağlantılı olduğu belirtilen ve hastanenin acil servisini yöneten doktorun maaşı konusunda da sorular gündeme geldi.

Fakat aynı kaynak, Morawiecki’nin ayrılmasının Sivil Koalisyon üzerinde uzun vadede pek bir etkisi olmayabileceği konusunda uyarıda bulundu.

PiS’in son derece sadık bir seçmen kitlesine sahip olduğunu, Rozwój Plus’a yönelik coşkunun ise geçici olabileceğini savundular.

Bir başka kaynak, “Rzeczpospolita için yapılan IBRiS anketine bakın. PiS seçmenlerinin yüzde 70’i, ideal partilerine oy verdiklerini söylüyor. Bu çekirdek seçmen kitlesi, PiS’in mevcut seçmenlerinin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturuyor,” dedi.

PiS içinde de benzer bir görüş hakim. Buradaki siyasetçiler, Morawiecki’nin yeni bir partiyi ayakta tutmak için çok küçük olabilecek bir seçmen kitlesinin peşinde olduğunu savunuyor.

Kurzejewski Euractiv’e verdiği demeçte şunları söyledi:

“İnsanlar, PiS’ten dışlanan siyasetçilere oy vermek istemiyor. Hukuk ve Adalet Partisi seçmenlerine gelince, onlar da kendilerine ihanet edenlere oy vermek istemiyor. İşte bu yüzden bu proje, Rozwój Plus’ın seçim barajını aşamayacağı anlamına geliyor.”

Dolayısıyla bugün yapılacak etkinlik, Morawiecki’nin merak ve kurumsal desteği kalıcı bir siyasi güce dönüştürebilip dönüştüremeyeceğinin –ya da ayrılmasının Polonya’nın kalabalık sağ kanadında kısa ömürlü bir başka kopma hareketi olup olmayacağının– erken bir testi olacak.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English