Almanya, AB’nin İsrail’e yaptırım girişimini engelledi

Almanya, İsrail’in bazı AB araştırma fonlarına erişimini askıya alacak olan Avrupa Komisyonu önerisini engellemek için harekete geçti.

Komisyonun planı, AB’nin amiral gemisi araştırma programı olan Horizon Europe’a odaklanıyordu. Brüksel, askeri kapasiteyi güçlendirebilecek teknolojiler olan insansız hava araçları, siber güvenlik ve yapay zeka ile ilgili girişim odaklı fon akışlarından İsrail’i dışlamaya çalıştı.

Öneri, Tel Aviv’in Gazze’ye insani yardıma yönelik kısıtlamaları hafifletmesi için baskı yapmak amacıyla tasarlandı.

Kopenhag’da düzenlenen AB dışişleri bakanları toplantısından sonra konuşan Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, bu önlemi “etkisiz bulduğunu” belirtti.

“Bunun İsrail’in Gazze’deki eylemlerini etkileyeceğine ikna olmadık,” diyen Wadephul, bunun yerine Berlin’in belirli silahların ihracatına uyguladığı kısıtlamaları daha anlamlı bir adım olarak vurguladı.

Bakan, “Bunun çok hedefli, çok önemli ve çok gerekli bir önlem olduğunu düşünüyorum,” dedi.

Ekim 2023’ten bu yana Berlin, İsrail’e yaklaşık 485 milyon avroluk silah ihracat lisansı onayladı fakat son zamanlarda Gazze’de kullanılabilecek ekipmanların teslimatını askıya aldı.

Buna paralel olarak Almanya, UNRWA ile ortaklığı yeniden başlatmak ve Fransa, Britanya ve Ürdün ile ortak hava nakliyesi çabası dahil olmak üzere Filistinlilere 300 milyon avrodan fazla insani yardım sağladı.

AB dışişleri şefi Kaja Kallas, üye ülkelerin hâlâ keskin bir şekilde bölünmüş durumda olduğunu kabul etti. “Yakında bir anlaşmaya varacağımız konusunda pek iyimser değilim,” diyen Kallas, önerinin tam oybirliği yerine nitelikli çoğunluk gerektirdiğini belirtti.

Fakat bazı hükümetler daha güçlü önlemler alınması için baskı yapıyor. Şu anda AB başkanlığını yürüten Danimarka, daha geniş ticaret kısıtlamalarına destek vereceğini açıkladı.

Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen, bloğa “ortak bir zemin bulması” çağrısında bulunurken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve aşırı sağcı koalisyon hükümetine yaptırım uygulanmasını istedi.

Rasmussen, “Sözleri yaptırımlara dönüştürmemiz gerektiğini söyleyerek bir sırrı açığa vurmuş olmuyorum”. Danimarka, ortaklık anlaşmasındaki ticaret bölümünü askıya almaya ve Netanyahu hükümetine ve hükümetindeki bazı bakanlara yaptırım uygulamaya hazır,” dedi.

İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares ve Slovenya’dan Tanja Fajon, bloğun hareketsizliğini açıkça eleştirdi. Fajon, Bloomberg’e verdiği demeçte, “AB tek bir önlem bile almadı,” diyerek, İsrail’e yönelik yaptırımların eksikliğini, Ukrayna savaşının başlamasından sonra bloğun Rusya’ya karşı gösterdiği hızlı tepkiyle karşılaştırdı.

İspanya ve İrlanda gibi bazı üye ülkeler İsrail’e karşı ekonomik kısıtlamalar ve silah ambargosu uygulanmasını talep ederken, Almanya ve Macaristan gibi diğer ülkeler İsrail hükümetine yaptırım uygulanması yönündeki çabaları reddetti.

Bu ayın başlarında, Fransa, Britanya, Kanada, İspanya ve birkaç İskandinav ülkesi dahil olmak üzere onlarca ülke, Gazze’de felaketle sonuçlanacak sonuçlara karşı uyarıda bulunan ve yardım erişiminin artırılmasını talep eden ortak bir bildiri imzaladı.

Aynı zamanda, büyük Avrupa güçleri politikalarını da yeniden düzenliyor. Hem İngiltere hem de Fransa, eylül ayında BM Genel Kurulunda Filistin devletini tanıma planlarını açıkladı. Kanada da aynı yolu izleyeceğini belirtti.

Avrupa’nın Gazze konusunda attığı toplu adımlar, Filistinliler için duyulan endişeden çok, Batının kendi imajını korumaya yönelik gibi görünüyor.

Analistler, AB liderlerinin, İsrail’in kontrolsüz eylemlerinin, Batı değerlerinin ve dış politika söylemlerinin dayandığı, kendi ilan ettiği “ahlaki üstünlüğü” aşındırarak, retorik ile gerçeklik arasındaki derin çelişkileri ortaya çıkaracağından korktuğunu öne sürüyor.

Bu nedenle Tel Aviv üzerindeki baskıları Filistinlilerle dayanışmadan değil, İsraillilerin davranışlarının “Avrupa’nın güvenilirliğini zedelemesi, küresel olarak yansıttığı ahlaki çerçeveyi istikrarsızlaştırması” ve Avrupa’nın stratejik duruşunun ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü “İsrail’in uzun vadeli istikrarını” tehdit etmesinden kaynaklanıyor.

AB’nin insani yardımlarını denetleyen Avrupa Kriz Yönetimi Komiseri Hadja Lahbib, bu hafta başında “AB’nin Gazze konusunda ortak bir ses bulma zamanının geldiğini” söyledi.

Brüksel’de gazetecilere konuşan Lahbib, hangi önlemlerin alınması gerektiğini belirtmekten kaçındı, fakat İsrail’e daha fazla baskı uygulanmasını istediğini açıkça belirtti.

Gazze hakkında “Orada olanlar beni rahatsız ediyor ve hepimizi rahatsız etmeli. Çünkü bu bir trajedi ve tarih bizi yargılayacak,” diye konuştu.