Almanya ve Fransa, Ukrayna için ABD silahları satın alma konusunda anlaşamıyor

Almanya ve Hollanda, Kiev’in, AB’nin Ukrayna’ya verdiği 90 milyar avroluk krediyi kullanarak ABD silahları satın alabilmesini sağlamak konusunda Fransa ile anlaşmazlık içinde.

AB ülkeleri, aralık ayında düzenlenen Avrupa Konseyi zirvesinde Kiev’e bu desteği kabul etmişti, fakat başkentler, Avrupa Komisyonu’nun çarşamba günü yaptığı önerinin ardından bu finansmanın resmi koşullarını müzakere etmek zorunda kalacak.

Bu durum, transatlantik ittifakta artan gerginlikler nedeniyle Washington’a para akışını engellemek için arka cephede mücadele veren Paris ile gergin müzakerelerin başlamasına neden oluyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bloğun savunma sanayisini güçlendirmek için AB askeri şirketlerine ayrıcalıklı muamele göstermeye istekli; bu, Kiev’in Rus güçlerini uzak tutmak için ihtiyaç duyduğu şeyleri hemen satın alamayacağı anlamına gelse bile.

POLITICO’nun gördüğü pozisyon belgelerine göre, Berlin ve Lahey hükümetlerinin önderliğindeki ülkelerin çoğu, Kiev’in savunmasını finanse etmek için AB’nin mali paketini nasıl harcayacağı konusunda daha fazla hareket alanına sahip olması gerektiğini savunuyor.

Bu sürtüşmeler, Washington’un AB savunma satın alma programlarına dahil edilip edilmeyeceği konusunda yıllarca süren tartışmaların ardından doruğa ulaşıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetiminin Grönland’ı askeri olarak ele geçirme tehdidinde bulunmasından bu yana bölünmeler daha da kötüleşti.

Eleştirenler, Fransa’nın katı bir “Avrupa’dan satın al” maddesi getirme çabasının Kiev’in elini kolunu bağlayacağını ve Rusya’ya karşı kendini savunma yeteneğini sınırlayacağını savunuyor.

Hollanda hükümeti gördüğü diğer AB ülkelerine yazdığı mektupta, “Ukrayna ayrıca üçüncü ülkeler tarafından üretilen ekipmanlara, özellikle ABD üretimi hava savunma sistemleri ve önleyiciler, F-16 mühimmatı ve yedek parçaları ile derin saldırı kapasitelerine acilen ihtiyaç duyuyor,” diye yazdı.

Almanya ve Hollanda dahil çoğu ülke genel bir “Avrupa’dan satın al” maddesini desteklerken, görüşmeler hakkında bilgi sahibi olan birçok diplomatın ifadesine göre, şu anda AB Konseyi’nin dönüşümlü başkanlığını yürüttüğü için tarafsız bir tutum sergileyen Yunanistan ve Kıbrıs, bu planın AB firmalarıyla sınırlandırılması yönündeki Fransız girişimini destekliyor.

AB liderleri, Belçika ve diğer ülkelerin Rusya’nın dondurulmuş devlet varlıklarını harekete geçirme planını bozmasının ardından, Ukrayna’yı desteklemek için 90 milyar avroluk ortak borç ihraç etme konusunda geçen ay anlaşmaya vardı.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki AB diplomatına göre, Komisyon’un fonlarının üçte ikisinden fazlasının sıradan bütçe desteği yerine askeri harcamalara ayrılması bekleniyor.

Komisyon’un planını resmi olarak açıklamasına sadece birkaç gün kala, AB başkentleri planın en hassas unsurlarını etkilemeye çalışıyor.

Almanya, AB üyesi olmayan ülkelerin savunma şirketlerine alımları açmayı önererek Fransa ile yollarını ayırdı.

Berlin, pazartesi günü AB başkentlerine gönderdiği ve POLITICO tarafından görülen bir mektupta, “Almanya, üçüncü ülkelerin alımlarını belirli ürünlerle sınırlandırma önerilerini desteklemiyor ve bunun Ukrayna’nın kendini savunması için aşırı kısıtlamalar getireceğinden endişe duyuyor,” diye yazdı.

Hollanda, Ukrayna’nın Avrupa’da hemen temin edilemeyen yabancı silahları satın alması için en az 15 milyar avro ayırmayı önerdi.

Hollanda hükümeti mektubunda, “AB’nin savunma sanayisi şu anda eşdeğer sistemleri üretemiyor veya bunu gerekli süre içinde yapamıyor,” diye yazdı.

Fransızların karşı argümanı, Brüksel’in Ukrayna’ya sağladığı fonlardan maksimum değer elde etmeye çalışması gerektiği yönünde.

Eleştirenler, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı savunmasını güçlendirmenin diğer tüm hedeflerden öncelikli olması gerektiğini söylüyor.

Bir AB diplomatı, “Bu çok sinir bozucu. Hedefimizden uzaklaşıyoruz ve bizim hedefimiz iş yapmak değil,” dedi.

Başka bir diplomat, önerinin üye ülkelerin basit çoğunluğu ile kabul edilebileceği için Fransa’nın olası vetosunun kolayca aşılabileceğini söyledi.

Bir başka tartışma konusu ise, Alman hükümetinin Fransa’nın istediği AB tercihini reddetmesine rağmen, Ukrayna’ya en fazla mali destek sağlayan ülkelerin firmalarına tercihli muamele yapılmasını önermesi. Bu, ülkenin en büyük bağışçılarından biri olan Berlin’in lehine olacak.

Berlin mektupta, “Almanya, güçlü ikili desteği ödüllendirme mantığının (Komisyon tarafından üçüncü ülkeler için önerildiği gibi) üye ülkelere de uygulanmasını talep ediyor,” diye yazdı.

Diplomatlar bunu, Alman şirketlerini desteklemek ve diğer ülkeleri savaşın yıktığı ülkeye daha fazla nakit para sağlamaya teşvik etmek için bir çözüm olarak görüyor.