Askeri danışmanlarından Starmer’a sert eleştiriler

İki eski subay, Başbakan Keir Starmer’ın savunma konusundaki “zararlı rehavetinin” İngiltere’yi tehlikeye attığı uyarısında bulundu.

Starmer’ın kendi stratejik savunma incelemesinin (SDR) üç yazarından ikisi olan Lord Robertson ve Sir Richard Barrons, salı günü yaptıkları açıklamada, Starmer’ı Birleşik Krallık’ı savunmasız bırakmakla suçladı.

İran’daki savaş, İngiltere’nin çatışmaya hazır olup olmadığına dair endişeleri artırdı ve Başbakan, Silahlı Kuvvetlerin karşı karşıya olduğu finansman krizine verdiği yavaş tepki nedeniyle eleştirildi.

Starmer, hükümetin GSYİH’nin yüzde 3’ünü savunmaya harcama taahhüdünü nasıl yerine getireceğini açıklamadı ve altı ay önce vaat ettiği savunma yatırım planı hâlâ yayınlanmadı.

İngiltere’nin askeri yetenekleri ABD tarafından alay konusu oldu; Donald Trump, İngiliz uçak gemilerini “oyuncak” olarak nitelendirdi. Trump’ın savunma bakanı Pete Hegseth de “büyük, kötü Kraliyet Donanması”nı alaycı bir şekilde eleştirdi.

Tony Blair döneminde savunma bakanlığı görevini yürüten eski NATO Genel Sekreteri Lord Robertson, bugün Salisbury’deki bir konferans kapsamında eleştirilerini dile getirecek.

Robertson’un, Başbakanın savunma konusundaki söylemleri ile eylemleri arasındaki uçurumu vurgulayarak şunları söylemesi bekleniyor:

“Bugün İngiltere’nin siyasi liderliğinde yıpratıcı bir rehavet var. Riskler, tehditler ve parlak kırmızı tehlike sinyallerine sözde önem veriliyor fakat savunma konusunda vaat edilen ulusal diyalog bile başlatılamıyor. Yeterince hazırlıklı değiliz. Yeterince güvence altında değiliz. Saldırı altındayız. Güvende değiliz… İngiltere’nin ulusal güvenliği ve emniyeti tehlikede.”

İşçi Partisi üyesi Lord Robertson, Hazine Bakanlığı’ndaki “askeri olmayan” uzmanları “iktisadi vandalizm” ile suçlayacak ve şunları ekleyecek: “Sürekli genişleyen bir sosyal yardım bütçesiyle İngiltere’yi savunamayız.”

Geçen hafta, The Telegraph gazetesi için yapılan özel bir ankette seçmenlere, sosyal yardımlara mı yoksa savunma bütçesine mi daha fazla para harcanmasını tercih ettikleri soruldu.

Bu soru, üç ülkede de neredeyse eşit bir bölünmeye yol açtı; İngiltere’de savunma harcamaları az farkla önde çıkarken, İskoçya ve Galler’de sosyal yardımlar az farkla önde çıktı.

Lord Robertson’ın müdahalesi, bugüne kadar bir İşçi Partisi politikacısı tarafından Starmer’a yöneltilen en ciddi eleştirilerden biri.

The Telegraph’a göre bu müdahalenin önemi, Lord Robertson’ın daha önce “yapıcı ve gizli bir şekilde” çalışmasına rağmen artık sabrının taştığı gerçeğiyle daha da artıyor.

Hazırladığı rapor, harcamaların artırılmasını savunuyordu. Fakat Savunma Bakanlığı (MoD) ile Hazine Bakanlığı arasındaki çekişmeler nedeniyle, rapordaki öneriler Whitehall’da askıya alınmış durumda ve İşçi Partisi’nin kendi savunma yatırım planı hâlâ yayınlanmadı.

Salı sabahı, Müşterek Kuvvetler Komutanlığını yönetmiş ve SRD yazarlarından emekli Ordu generali Sir Richard Barrons da eleştirilerini yineledi. Barrons, Hegseth’in Donanmanın durumu hakkındaki aşağılayıcı yorumlarını da kabul etti.

Hegseth’in sözleri sorulduğunda Sir Richard, BBC Radio 4’ün Today programında şunları söyledi:

“Üzüntüyle başımı eğdim ama ona karşı çıkamadım çünkü Kraliyet Donanması, Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri özünde olağanüstü kurumlar olsa da, şu anda yaşadığımız dünyayla başa çıkmak için çok küçük ve yetersizler. Ve inceleme de bunu söylüyor; inceleme, sadece canlandırma değil, 21. yüzyıl savaşları için bir dönüşüm rotası çizdi. Yani tüm fikirler orada.”

Lord Robertson’un endişelerini paylaşıp paylaşmadığı sorulduğunda Sir Richard, “onları tamamen paylaştığını” kaydederek, ikisinin de inceleme süresince ve inceleme yayınlandığından beri bunu söylediğini hatırlattı:

“Fakat 60 yıldan fazla bir süredir İşçi Partisi aktivisti olan ve NATO genel sekreteri olarak görev yapmış birinin bugün bunu bu şekilde ifade etmek zorunda kalması, durumun ne kadar ciddi olduğunun bir göstergesi.”

Sir Richard, Starmer’ın mevcut savunma planı ile tehlikeli bir dünyada ihtiyaç duyulan harcama ve kaynak düzeyleri arasında “muazzam bir uçurum” olduğunu söyledi.

Başbakana, savunma bütçesindeki 28 milyar sterlinlik kara deliği acilen ele alması gerektiği konusunda uyarıda bulunan Sir Richard, geçen sonbaharda savunma yatırım planını açıklamamış olmasının bir sorun olduğunu belirtti.

Sir Richard, “Başbakanın masasında duran seçenek, ya bunu uygulamak için daha fazla para bulması ya da geçen yıl kararlaştırdığımız hızda, benim görüşüme göre önemsiz bir incelemeyi gerçekleştirmesi ya da 28 milyar sterlinlik kesintileri açıklamasıdır,” diye ekledi.

Askeri yetkililer, Starmer ve Maliye Bakanı Rachel Reeves’in, Nisan 2027’ye kadar GSYİH’nin yüzde 2,6’sına çıkarılacak artışın üzerine ek bir ödenek sağlayacağını umuyorlardı.

Fakat şubat ayında Reeves, bu yıl savunma harcamalarında artış yapılmayacağını açıkladı. Savunma Bakanı John Healey de ek harcamalar için bir takvim belirleyemedi.

Bu arada, bir başka eski İşçi Partili savunma bakanı da Starmer’a “sözlerin zamanı kesinlikle geçti” dedi ve harcamaları artırmayı reddetmenin “korkunç bir suç” olacağını belirtti.

Gordon Brown döneminde savunma bakanı olarak görev yapan Lord Hutton of Furness, Lord Robertson’ın söylediklerinin “her şeye” katıldığını belirtti.

LBC’ye verdiği demeçte şunları söyledi:

“Bakanlardan, Başbakandan ve Savunma Bakanından çok olumlu sözler duyduk, fakat ne yazık ki sözler, on yıldan fazla bir süredir iç içe geçen Hava Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri’ne ihtiyaç duydukları teçhizat ve ekipmanı sağlamaz.”

“Gerçekten önemli bir uyanış anı” uyarısında bulunan Hutton, “Hükümet, Silahlı Kuvvetlerimizin kapasitesini nasıl iyileştirecek ve artıracaklarına dair bir plan hazırlamış olmalıydı. Bunu yapmadılar,” diye ekledi.