Diplomasi
AUKUS, Çin’e karşı yapay zeka ve uzay teknolojisi ile genişletilecek

AUKUS ülkeleri (Avustralya, Birleşik Krallık ve ABD), büyük veri setlerini işlemek için yapay zeka (AI) teknolojilerini kullanacaklarını açıkladı. Çinli uzmanlar, ABD, İngiltere ve Avustralya’nın ‘Çin tehdidini’ hegemonya kurmak için bahane olarak kullandıklarını söyledi.
Üç ülkenin savunma bakanları, cuma günü ABD’nin California eyaletindeki Mountain View kentinde yaptıkları toplantının ardından ülkelerinin Hint-Pasifik’teki yüksek teknoloji savunma ortaklıklarının kapasitesini artırdıklarını duyurmuştu.
Global Times’a konuşan Çinli uzmanlar, “Çin tehdidini” hegemonya kurmak için bir bahane olarak kullanan ABD, İngiltere ve Avustralya’nın AUKUS askeri işbirliğini nükleer enerjiyle çalışan denizaltılardan insansız hava araçları ve yapay zekâ içeren denizaltı karşıtı sistemlere ve bir silahlanma yarışını tetikleme riski taşıyan hassas alanlar olan uzay takibine kadar genişlettiklerini söyledi.
‘Çin’in artan etkisine karşı işbirliğini genişletme kararı’
AP’nin cumartesi günü bildirdiğine göre ABD, İngiltere ve Avustralya’dan savunma şefleri cuma günü ABD ordusunun Silikon Vadisi’ndeki savunma teknolojisi merkezinde bir araya gelerek AUKUS ortaklığını genişletmeye yönelik bir sonraki adımda teknoloji işbirliğini ve bilgi paylaşımını artırmak için yeni bir anlaşma imzaladı.
AP’nin iddiasına göre işbirliğinin artırılmasında “Çin’in artan savunma harcamaları ve bölgede hızla genişleyen askeri varlığıyla ilgili artan endişeler” etkili oldu.
Habere göre, orijinal AUKUS anlaşmasındaki nükleer güçle çalışan denizaltılara ek olarak, yeni anlaşma denizaltı ve su üstü deniz insansız hava araçlarının kullanımını içeren bir dizi askeri tatbikat düzenleyecek ve üç ülkenin denizaltıları ve sudaki diğer nesneleri tespit etmek için kullanılan sonoboyları tarafından toplanan istihbarat ve verileri paylaşma yeteneğini geliştirecek.
P-8A gözetleme uçakları da dahil olmak üzere yapay zeka, denizaltı karşıtı savaşı geliştirmek amacıyla şamandıralardan gelen verileri daha hızlı işlemek için kullanılacak.
Kasım ayı sonlarında Wall Street Journal’da yayınlanan bir haberde Çin’in denizaltı teknolojisi ve denizaltı tespit kabiliyetlerinde ilerleme kaydettikçe ABD ve Çin orduları arasındaki en büyük uçurumlardan birini daralttığı ve üç ülke arasındaki işbirliğinin muhtemelen bu konuyu vurgulamak istediği belirtilmişti.
Provokatif hamlelere hazırlık
Pekin merkezli bir askeri uzman olan Wei Dongxu Global Times’a verdiği demeçte, yapay zeka teknolojilerinin uygulanmasının ABD, İngiltere ve Avustralya’nın denizaltıları, denizaltı karşıtı uçakları, yüzey gemileri ve diğerleri tarafından toplanan veriler de dahil olmak üzere denizaltı karşıtı sistemlerini entegre etmelerini ve ortak denizaltı karşıtı operasyonlarda düşman denizaltıları ararken ve onlara saldırırken daha hızlı ve daha doğru kararlar vermelerini sağlayacağını söyledi.
AP’nin haberine göre üç ülke uzayın derinliklerindeki nesneleri tespit ve takip etme kabiliyetlerini arttırmak için yeni radar sahaları kuracak.
Wei, ABD’nin artık bir uzay gücüne sahip olmasıyla birlikte, veri ve istihbarat paylaşımı yoluyla İngiltere ve Avustralya’dan daha fazla uzay izleme yeteneği elde edeceğini ve potansiyel ortak uzay askeri operasyonlarına hazırlanacağını söyledi.
Wei, bu tür bir işbirliğinin özünde, “Çin tehdidi” bahanesiyle küçük bir askeri hegemonya kliği inşa etmek olduğunu, böylece üç ülkenin savunma işbirliğini güçlendirebileceğini, askeri gücü genişletebileceğini ve provokatif hamleler yapabileceğini söyledi.
Uzayın askerileştirilmesi…
Adının açıklanmasını istemeyen bir başka Çinli askeri uzman ise, AUKUS’un ilk nükleer denizaltı anlaşmasının nükleer silahların yayılmasını zaten tehdit ettiğini ve şimdi üç ülkenin buna askeri amaçlı yapay zeka ve uzayın askerileştirilmesi gibi çok hassas projeleri eklediğini söyledi.
Uzman, AUKUS ülkeleri arasındaki bu projelerin sadece bölgede tehlikeli bir silahlanma yarışına yol açmakla kalmayıp, aynı zamanda dünyada kötü bir örnek oluşturabileceğini belirtti.
Çinli analistler, uluslararası toplumun üç ülkenin “hegemonik amaçlarını” görmesi ve askeri planları konusunda “yüksek alarma geçmesi” gerektiği konusunda uyarıda bulundular.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’












