Avrupa, Elbridge Colby’yi “yatıştırmak” için yarışta

NATO’nun Avrupalı yetkilileri, ülkelerinin savunma harcamalarında büyük adımlar attığını Pentagon müsteşarı Elbridge Colby’ye ispatlamak istiyor.

Yetkililer Reuters’a verdikleri bilgide, üst düzey Avrupalı diplomatların Perşembe günü (27 Ağustos) Pentagon’un politika sorumlusuna, ABD’nin Avrupa’daki kuvvetlerine ilişkin gözden geçirme süreciyle ilgili belirsizlik ve Rusya’ya dair endişeler karşısında savunma harcamalarını artırdıklarını vurgulayarak güvence vermeye çalışacaklarını belirttiler.

Washington, Haziran ayında Avrupa’daki ABD askerlerinin konuşlandırılmasına ilişkin altı aylık bir gözden geçirme sürecini duyurmuştu.

Bu adım, ABD yönetiminin kıtanın savunması konusunda birincil sorumluluğun Avrupa’ya ait olması yönünde baskı yapması ve Başkan Donald Trump’ın, İran savaşında ABD’ye daha fazla destek vermemeleri nedeniyle Avrupalılara öfkesini dile getirmesinin ardından geldi.

ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin öncülüğünde yürütülen bu gözden geçirme süreci, Avrupa başkentlerinde ABD yönetiminin amaçları ve Washington’un bu süreci gerçek bir istişare, sembolik bir jest ya da müzakere aracı olarak kullanmaya çalışıp çalışmadığı konusunda soru işaretlerini artırdı.

Bir Avrupalı yetkili, “Bunun gerçek bir değerlendirme mi olduğu, yoksa bir kararın çoktan alınmış mı olduğu belli değil. Emin olmak istediğimiz şey, ABD’nin birçok müttefike güvenebileceğini anlaması,” dedi.

Colby’nin Perşembe günü, ittifakın Brüksel’deki genel merkezinde NATO üye ülkelerini temsil eden büyükelçilere brifing vermesi bekleniyor.

Bir NATO yetkilisi, “ABD, kuvvet yapısı gözden geçirme çalışmasının bir parçası olarak müttefikleriyle istişare halinde,” dedi.

ABD’nin şu anda Avrupa’da yaklaşık 80.000 askeri bulunuyor. Geçtiğimiz aylarda ABD, asker çekme kararlarını duyurdu ve NATO’nun savunma planlarına tahsis ettiği kuvvet sayısını azalttı.

Avrupalı hükümetler şimdi, bu gözden geçirmenin daha fazla küçülmeye yol açıp açmayacağını ve açacaksa bunun nerede olacağını bekliyor.

Yetkililer ise Washington’un yaz aylarında NATO üyelerine dağıttığı iki belgenin, ABD’nin niyetleri hakkında yeni sorular ortaya çıkardığını belirtiyor.

Konuya yakın iki kaynağa göre, bir “görev tanımı” belgesinde, gözden geçirmenin hedefleri arasında Avrupa’daki erişim, üs kullanımı ve hava sahası geçiş haklarının genişletilmesinin yanı sıra, Avrupalı müttefiklerin kıtanın savunmasında öncü rol üstlenmelerini teşvik etmek ve bunu sağlamak da yer alıyordu.

NATO üye ülkeleri ayrıca, savunma harcamalarından stratejiye, tedarike ve ABD’nin dış politika öncelikleri için desteğe kadar uzanan konuları kapsayan bir anket aldı.

ABD, anketinde “Ülke, ABD’nin erişim, üs kurma ve hava sahası geçişi (ABO) konusunda herhangi bir kısıtlama getirmiş mi? Eğer öyleyse, neden? Bu tür kısıtlamaları azaltmaya veya ortadan kaldırmaya istekli mi?” diye sordu.

Anketin devamında şunlar da soruluyor:

“Ülke, transatlantik savunma sanayi işbirliğini engellemek veya azaltmak amacıyla tasarlanmış düzenlemelere veya diğer önlemlere kamuoyu önünde karşı çıkmış mı? Eğer öyleyse, nasıl? Değilse, bunu yapmaya istekli olur mu?”

Estonya Savunma Bakanı Hanno Pevkur Çarşamba günü Reuters’a yaptığı açıklamada, ülkesinin ankete yanıtını hazırladığını söyledi.

Pevkur, ”Estonya, Avrupa’nın kendi savunması için daha fazlasını yapması gerektiği görüşünü paylaşıyor,” dedi.

Colby Çarşamba günü yaptığı açıklamada, duruş gözden geçirmesinin ittifakın gelişimini desteklemeyi amaçladığını belirtti.

Müsteşar, X’te yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Bu gözden geçirme, Avrupa’daki stratejik duruşumuzun ilerlemesini sağlamak ve … netlik, titizlik ve hazırlık ilkelerine yeniden adanmış bir İttifak olan NATO 3.0’ı hızlandırmak üzere tasarlandı.”

Fakat Avrupalı bir diplomat, yetkililerin ABD’nin sorduğu soruların yanıtlarını zaten bildiğine inandıklarını ve Washington’un üs meselelerini siyasi duruşlarla açıkça ilişkilendirmesinin, transatlantik ortaklığa son derece çıkar odaklı bir yaklaşım gibi göründüğünü belirtti.

Anketin bir maddesi, ülkenin Avrupa, Orta Doğu ve Batı Yarımküre dahil olmak üzere ABD’nin dış politikasını kamuoyu önünde destekleyip desteklemediğini soruyor.

Yetkililer, bu sürecin Avrupalılar arasında ABD’nin ilgisini çekmek için bir rekabet riskini artırdığını belirtti.

İlk Avrupalı yetkili, “Bazı müttefikler, askerlerin koşullarını ve üs haklarını iyileştirmek için ABD’ye tekliflerde bulunuyor,” dedi.

İkinci bir Avrupalı diplomat ise “ittifakın en üst düzey komutanının sürece dahil olmaya devam etmesinin” ve “değerlendirmenin bir güzellik yarışmasına dönüşmemesinin” önemli olduğunu söyledi.

Avrupalı yetkililer, Colby’yi ABD stratejisini şekillendiren kilit bir aktör olarak görüyor ve diplomatların Perşembe günkü toplantıyı, kıtanın güvenliğine yaptıkları katkıları vurgulamak için bir fırsat olarak kullanmaları bekleniyor.

Doğu Avrupalı bir yetkili, gözden geçirme süreciyle ilgili olarak “Henüz kesinleşmiş bir şey olmasa da oldukça iyimseriz,” dedi ve “ABD’den umut verici sinyaller aldıklarını” ve “Amerikan anketine kapsamlı bir yanıt gönderdiklerini” ekledi.

Ne var ki politika çevrelerinde, Colby’nin nihai karar verici olmadığı ve ABD’nin düşünce yapısının hâlâ öngörülemez olduğu yönünde bir algı da var.

Bir NATO kaynağı, “Ne derse desin, söyledikleri 20 dakika içinde Trump ya da (Savunma Bakanı Pete) Hegseth tarafından geçersiz kılınabilir,” dedi.