Avrupa, “Gazze Barış Kurulu”na mesafeli

Avrupa ülkeleri, Donald Trump’ın oluşturduğu “Gazze Barış Kurulu”na katılım konusunda bir hayli mesafeli yaklaşıyorlar.

Trump, başından beri “Barış Kurulu”nu Gazze’de çatışma sonrası yönetimin ayrılmaz bir parçası olarak tanıttı ve bu da kurulda yer kapma yarışını ateşledi.

POLITICO’ya göre kurulun işleyişinin ayrıntıları netleşince, kurulun bir parçası olması beklenen bazı önemli Avrupalı müttefikler arasında endişe uyandırdı.

Özellikle şüpheciler, kurulun tüzüğünün Gazze’ye doğrudan atıfta bulunmadığını ve bazılarının etkili bir şekilde gölge Birleşmiş Milletler yaratabileceğinden korktuğu küresel çatışmaları çözmek için geniş bir yetki verdiğini belirtiyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i katılmaya davet etme kararı, özellikle ABD’nin kıtadaki geleneksel müttefiklerini tedirgin etti ve barış kurulunda daimi üye olmak isteyen ülkelerden katılım için en az 1 milyar dolar katkıda bulunmaları istendi, bu da başka bir siyasi engel yarattı.

Bu şartlar bazı Avrupalı liderler için çok ağır geliyor ve Giorgia Meloni ve Karol Nawrocki gibi Beyaz Saray ile dostane ilişkiler içinde olduğu düşünülen liderler bile bu şartlara şüpheyle yaklaşıyor.

Barış Kurulu önerileri birçok ülkede endişeyle karşılandı ve ABD yönetiminin Grönland’a yönelik planlarının açtığı transatlantik uçurumu derinleştirdi.

İtalyan basınına göre Meloni, Trump ile yakın ilişkisine rağmen “Gazze Barış Kurulu”na katılımı reddetmeyi düşünüyor ve çarşamba günü, konuyu incelemek için daha fazla zamana ihtiyacı olduğunu söyledi.

İtalya başbakanı, hükümet koalisyonu içinde bölünmelerle karşı karşıya. Merkez sağdaki Forza Italia’nın üst düzey isimleri Meloni’yi ABD’nin planını açıkça reddetmeye çağırırken, sağcı Lega ise plana daha olumlu yaklaşıyor.

Meloni için durumu daha da karmaşık hale getiren bir diğer husus, yeni uluslarüstü kuruma katılmanın İtalyan anayasasını ihlal edebileceği endişesi.

Yakın zamana kadar Trump’ı doğrudan eleştirmekten son derece çekinen Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer da bu fikre soğuk bakıyor gibi görünüyor.

Avam Kamarasında yaptığı konuşmada Grönland konusunda “taviz vermeyeceğini” söyleyerek Trump’a şimdiye kadarki en sert eleştirisini yöneltti. Bu sözler, ayrı bir konuyu ele alırken, İngilizlerin tutumunda yeni bir sertlik olduğunu ima ediyordu.

Starmer’ın sözcüsü, İngiltere’nin “şartları hâlâ incelediğini” ve Putin ile Lukaşenko’nun dahil edilmesinden “endişe duyduğunu” belirtti.

İngiliz yetkililere göre, Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, Trump’ın planına şüpheyle yaklaşıyor ve Davos’taki toplantılarda Filistinlilerin rolü ve “küresel işbirliği” konularını tartışmak için çaba sarf ediyor.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron teklifi kesin bir şekilde reddetti ve ofisi, kurulun tüzüğünün “Gazze’nin çerçevesini aştığını” ve BM’yi zayıflatması konusunda “ciddi sorular ortaya çıkardığını” söyledi.

Hollanda da katılımı reddederken, hassas bir konuyu tartışmak için isimsiz kalmak isteyen bir Danimarkalı diplomat, POLITICO’ya Kopenhag’ın davet bile edilmediğini söyledi.

Katılımı değerlendiren Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy salı günü, “Bizim ve Rusya’nın aynı kurulda yer alacağını hayal etmek çok zor,” dedi.

Putin’in potansiyel rolü, Trump’ın müttefiki Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’yi de şaşırttı. Nawrocki, “Vladimir Putin ile aynı masada oturuyor olsaydım, ona tam olarak ne düşündüğümü söylemekte hiçbir zorluk çekmezdim,” dedi.

Bununla birlikte, Nawrocki henüz resmi bir karar vermedi. Kendisiyle yakın ilişkisi olan Hukuk ve Adalet (PiS) partisinin milletvekilleri, Polonya’nın masada bir koltuğu olmasının, olmamamasından daha iyi olduğunu ve BM’nin artık etkisini yitirmiş bir kurum olduğunu savunuyorlar.

Nawrocki, Çarşamba günü Trump ile görüşmesinin ardından, ABD başkanına karar vermeden önce hükümetin ve parlamentonun onayını alması gerektiğini açıkladığını söyledi.

Almanya, Trump’ın davetini memnuniyetle karşıladı fakat şu anda kararsız durumda. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, perşembe günü Avrupa Konseyi zirvesinde tartışılacak olan konuyla ilgili seçeneklerini hâlâ değerlendiriyor.

Beyaz Saray, Trump’ın bugün (22 Ocak) Davos’ta “Barış Kurulu”nu “ön plana çıkaracağını” doğruladı ve yaklaşık 50 davetiyeden 35’inin kabul edildiğini belirtti.

Şu ana kadar kurulda yer almayı kabul eden ülkeler arasında Belarus, Macaristan, Kazakistan ve Vietnam bulunuyor. Ürdün, Türkiye, Suudi Arabistan, Katar ve Endonezya Çarşamba günü Mısır, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile birlikte kurulda yer almayı kabul ettiklerini açıkladı.

Listeye, çarşamba günü hükümetin katılım kararı aldığı Arnavutluk da dahil oldu. Kushner, ülkenin tek adasında milyarlarca dolarlık lüks tatil köyü yatırımı hakkında Edi Rama ile görüşmüştü.