Avrupa ülkeleri Rusya’ya “uçak düşürmeye hazırız” demiş

Avrupalı diplomatlar bu hafta Kremlin’e, NATO’nun hava sahasının ihlaline karşı Rus uçaklarını düşürmek de dahil olmak üzere tüm gücüyle karşılık vermeye hazır olduğunu bildirdi.

Bloomberg’e bilgi veren kaynakların aktardığına göre Moskova’da gergin geçen bir toplantıda, İngiliz, Fransız ve Alman temsilciler, geçen hafta Estonya üzerinde üç MiG-31 savaş uçağının ihlaliyle ilgili endişelerini dile getirdiler.

Görüşmenin ardından Avrupalı yetkililer, ihlalin Rus komutanlar tarafından emredilen “kasıtlı bir taktik” olduğu sonucuna vardılar.

Rus yetkililer, uçaklarının Estonya hava sahasına girdiği iddialarını reddettiler ve NATO’yu test etmeye çalışmadıklarını ısrarla vurguladılar. Polonya’ya giren insansız hava araçlarının ise ayrı bir olay olduğunu ve bunun bir hata sonucu olduğunu söylediler.

Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov bu hafta, Rus askeri uçuşlarının uluslararası kurallara uygun olduğunu söylemişti.

Bir hükümet sözcüsü, “Birleşik Krallık, hava sahamızı her türlü ihlale karşı kararlılıkla savunmaya hazır,” dedi.

Başkan Donald Trump bu hafta Ukrayna’yı “Avrupa Birliği’nin desteğiyle” Rusya’nın ele geçirdiği tüm toprakları geri kazanmaya çağırdı ve ABD’nin rolünü müttefiklerin savaş alanına gönderebileceği silahları satmak olarak tanımladı.

Bloomberg’e göre Moskova’daki toplantının tutanakları, Vladimir Putin’e Doğu Avrupa semalarında jet ve insansız hava araçlarının yoğun uçuşları konusunda daha sert bir uyarı yapıldığını ve iki taraf arasındaki riskli politikaya ilişkin bir fikir verdiğini gösteriyor.

Görüşmeler sırasında bir Rus diplomat Avrupalılara, bu ihlallerin Ukrayna’nın Kırım’a yönelik saldırılarına bir yanıt olduğunu söyledi. 

Kremlin, bu operasyonların NATO’nun desteği olmadan mümkün olamayacağını ve sonuç olarak Rusya’nın Avrupa ülkeleri de dahil olmak üzere bir çatışmaya girdiğini düşündüğünü belirtti.

Yetkililer, Rus tarafının görüşme sırasında kapsamlı notlar aldığını ve bunun üzerine Avrupa ekibinin, komuta zincirine NATO’nun tutumunu ayrıntılı olarak aktarmakla görevlendirildiklerini düşündüklerini söyledi.

Bir Alman hükümet yetkilisi, toplantının yapıldığını ve büyükelçilerin Moskova’ya saldırıların durdurulması gerektiğini söylediklerini doğruladı. 

Şansölye Friedrich Merz perşembe günü, Paris, Londra ve Varşova ile koordinasyon içinde olduğunu ve “gerekli tüm önlemleri” desteklediğini söyledi.

Algılanan bir tehdit üzerine istişareleri tetikleyen NATO’nun 4. maddesi, ittifakın 1949’da kurulmasından bu yana sadece dokuz kez uygulandı ve bu vakaların ikisi, Polonya ve Estonya’ya yapıldığı iddia edilen ihlallerin ardından bu ay gerçekleşmişti.

Danimarka yetkilileri çarşamba günü, hava trafiğini aksatan drone saldırılarında Rusya’nın olası rolünü araştırırken aynı şeyi yapabileceklerini söylediler fakat Kremlin yine bu saldırılarla ilgisi olduğunu reddetti.

Adalet Bakanı Peter Hummelgaard perşembe günü gazetecilere verdiği demeçte, “Amaç, bölünme yaratmak ve bizi korkutmak. Hibrit saldırıların tehdidi devam edecek,” dedi.

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, pazartesi günü New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında verdiği röportajda, “Rusya bizi, hazırlığımızı ve misilleme yapma kararlılığımızı test ediyor. Bence dayanışmayı göstermek çok önemli, daha da önemlisi hızlı tepki vermek,” diye konuştu.

Yine de, Kremlin’in niyetleri üzerindeki soru işaretleri, Moskova ile gerginliğin tırmanmasına neden olabilecek her şeyden çekinen ve birliklerini korumalarını zorlaştıran Avrupalı yetkililer için bir ikilem oluşturuyor.

Trump, Rus jetlerini düşürmek için güçlü çağrılar yapan Polonya’nın Donald Tusk da dahil olmak üzere NATO liderlerini desteklerken, Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, NATO müttefiklerinin Rus uçaklarına ateş açmaları halinde Putin’in “tırmanma tuzağına uyku halinde girme” riskiyle karşı karşıya olduklarını söyledi.

Rusya’nın Fransa Büyükelçisi Aleksey Meşkov perşembe günü Fransız radyo istasyonu RTL’de yayınlanan bir programda, “NATO, hava sahasını ihlal ettiği iddiasıyla bir Rus uçağını düşürürse, bu savaş anlamına gelir,” dedi.

Giorgia Meloni de dahil olmak üzere diğer NATO liderleri de müttefiklere Kremlin’in tuzağına düşmemeleri konusunda uyarıda bulunarak ihtiyatlı olmalarını tavsiye ettiler, fakat Hollanda Başbakanı Dick Schoof uçağın düşürülmesini destekleyeceğini söyledi.