Avrupa’dan Rus gazına kesin veda: 2027’de vanalar tamamen kapanıyor

Avrupa Birliği Konseyi, Macaristan ve Slovakya’nın itirazlarını aşan özel bir oylama prosedürüyle Rus gazı ithalatını yasaklama kararı aldı. Budapeşte yönetiminin yargıya taşıyacağını duyurduğu düzenleme, 2027 itibarıyla Rusya’dan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ve boru hattı gazı alımını tamamen sonlandırmayı öngörüyor.

Reuters haber ajansının aktardığına göre, Avrupa Birliği Konseyi tarafından onaylanan Rus gazı ithalatı yasağı, Slovakya ve Macaristan’ın vetosunu aşacak şekilde özel olarak kurgulandı.

Ajans, söz konusu girişimin onaylanması için birliğin iç tüzüğü uyarınca tüm üyelerin oybirliğinin değil, salt çoğunluğun yeterli görüldüğü bir prosedürün işletildiğine dikkat çekti.

Yasa tasarısı, bakanlar düzeyindeki toplantıda Macaristan ve Slovakya’nın ret oyu vermesine, Bulgaristan’ın ise çekimser kalmasına rağmen kabul edildi. Budapeşte yönetimi, alınan bu kararı Avrupa Adalet Divanı’na götüreceğini duyurdu.

2027’de tam ambargo

26 Ocak’ta alınan karar uyarınca, Avrupa Birliği’ne Rusya’dan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) sevkiyatı 2027 yılının başında tamamen yasaklanacak.

Boru hattı üzerinden yapılan gaz sevkiyatı için belirlenen nihai tarih ise 30 Eylül 2027.

Bu tarihler, mevcut sözleşmeler için tanınan geçiş sürecinin sona erdiği zaman dilimini işaret ediyor.

Genel çerçevede, Rusya’dan AB’ye hem LNG hem de boru hattı gazı tedarikine yönelik yasak, düzenlemenin resmi gazetede yayımlanmasından altı hafta sonra yürürlüğe girecek.

Oylama mekanizmasındaki stratejik hamle

Avrupa Birliği Konseyi’nde kararlar, konunun niteliğine göre farklı prensiplerle alınıyor. Dış politika, güvenlik, yeni üyelerin kabulü veya mevzuat uyumu gibi üye ülkelerin “hassas” olarak nitelendirdiği konularda genellikle “oybirliği ilkesi” uygulanıyor.

Ancak Konsey’deki en yaygın karar alma mekanizması “nitelikli çoğunluk” esasına dayanıyor.

AB yasalarının yaklaşık yüzde 80’i bu yöntemle kabul ediliyor. Bir kararın bu yöntemle geçmesi için iki koşulun aynı anda sağlanması gerekiyor:

• Teklifi, AB üyesi devletlerin yüzde 55’inin (27 ülkeden 15’i) desteklemesi,
• Teklifi destekleyen ülkelerin, toplam AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil etmesi.

Bazı prosedürel konularda ise “basit çoğunluk” ilkesi yeterli görülüyor. Bu dosyada Rus gazı yasağının, oybirliği gerektiren dış politika başlığı yerine, çoğunluk kararıyla yönetilebilen bir prosedürle gündeme alınması, Macaristan ve Slovakya’nın blokajını işlevsiz kıldı.

Şirketlere ağır para cezaları

Yeni düzenleme, AB üyesi ülkelerin sevkiyata izin vermeden önce gazın menşeini kontrol etmesini zorunlu kılıyor. Yasağın ihlali durumunda ise caydırıcı cezalar öngörülüyor:

• Gerçek kişiler için asgari 2,5 milyon euro,
• Tüzel kişilikler (şirketler) için asgari 40 milyon euro; veya yıllık toplam cironun en az yüzde 3,5’i; veya işlem değerinin en az yüzde 300’ü oranında para cezası uygulanacak.

Bununla birlikte, bir veya birden fazla AB ülkesinde arz güvenliğine yönelik ciddi bir tehdit oluşması ve acil durum ilan edilmesi halinde, Avrupa Komisyonu Rus gazı ithalatı yasağını dört haftaya kadar askıya alabilecek.

Petrol ithalatı da sonlanıyor

AB ülkelerinin 1 Mart’a kadar gaz ithalatını çeşitlendirmeye yönelik planlarını hazırlaması ve Rus gazının ikamesi sürecinde yaşanabilecek olası sorunları belirlemesi gerekiyor.

Bu kapsamda Avrupalı enerji şirketlerinin, Rusya ile devam eden gaz tedarik sözleşmelerini hükümetlerine ve Avrupa Komisyonu’na bildirmesi zorunlu tutuldu.

Benzer şekilde, halen Rus petrolü ithal etmeye devam eden AB ülkelerinin de arz çeşitlendirme planlarını hazırlaması bekleniyor.

AB Konseyi’nden yapılan açıklamada, Avrupa Komisyonu’nun Rus petrolü ithalatını 2027 sonuna kadar kademeli olarak sonlandırmayı hedefleyen bir yönetmelik sunmayı planladığı belirtildi.