Avrupalı yetkililer: Trump, Ukrayna’da sorumluluğu üzerimizden atmaya çalışıyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’ya karşı sertleşen söylemi, Avrupa’da Ukrayna’dan çekilme ve sorumluluğu AB’ye yıkma girişimi olarak değerlendiriliyor. Avrupalı yetkililere göre Trump, Kiev’e somut destek sunmak yerine, muhtemel bir başarısızlık durumunda suçlayacak bir “günah keçisi” arıyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Rusya’ya yönelik tutumunu sertleştirdiği izlenimi veren son açıklamaları, Avrupa başkentlerinde kaygıyla karşılandı.

Avrupalı yetkililer, Trump’ın bu adımlarla Ukrayna’daki sorumluluğu Avrupa’ya yıkmaya çalıştığını ve çatışmayı sonlandırma çabalarından bütünüyle çekilebileceğini düşünüyor.

Baskı Kiev’den Brüksel’e yöneldi

Avrupalı yetkililer, Trump’ın Rusya karşıtı gibi görünen söyleminin esasında farklı bir amaca hizmet ettiğini belirtiyor. Trump, önce AB’den Rusya’nın enerji ithalatını durdurmasını ve Çin ile Hindistan’a gümrük vergileri uygulamasını talep ederek Moskova’nın gelir kaynaklarını kurutmayı hedeflediğini öne sürdü.

Bu hafta ise Ukrayna’nın işgal altındaki tüm topraklarını “AB’nin yardımıyla” geri alabileceğini açıkladı.

Bloomberg ve Financial Times‘a konuşan Avrupalı yetkililere göre Trump, daha önce Kiev’i ağır şartlarda ateşkese zorlamak için baskı uygularken, şimdi baskıyı Rusya’ya değil, Avrupa’ya yöneltiyor.

Trump, salı günü yayımladığı mesajında, Kiev’in Rusya’ya karşı kazanma şansı olmadığı yönündeki önceki ifadelerinden geri adım attı.

Ancak Ukrayna için yeni bir destek adımı ya da Rusya’ya yönelik ek yaptırım açıklamayan Trump, yalnızca AB’nin kendi başına harekete geçmesi gerektiğini söyledi.

“Trump, ‘Biden’ın savaşını’ devretmek istiyor”

Münih Bundeswehr Üniversitesinden uluslararası ilişkiler profesörü Carlo Masala, Financial Times‘a yaptığı değerlendirmede, “Trump, dokuz aylık görev süresinden sonra bu savaşın kendi savaşı haline gelmesini istemiyor. Onu hep ‘Biden’ın savaşı’ diye nitelendirdi,” dedi.

İsmi belirtilmeyen Avrupalı bir yetkili de Trump’ın mesajının altına yazdığı “Herkese başarılar!” notunun yetki devrine eşdeğer olduğunu belirtti.

Bir başka yetkili ise, “Herkes onun çatışmayı çözme çabasından sıyrıldığını görüyor,” diye konuştu.

Ukraynalı ve Avrupalı yetkililer, kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda Trump’ın söylemindeki bu değişimi olumlu karşılasa da Bloomberg‘in aktardığına göre özel sohbetlerde daha temkinli bir tavır sergiliyor.

Yetkililer, Washington’un savaşın bitirilmesi sorumluluğunu kendi üzerlerine yıkmaya çalıştığını düşünüyor.

“Amaç Putin ile anlaşma yapmak”

Trump’ın Rusya’yı “ekonomik çöküşün eşiğinde kâğıttan kaplan” olarak nitelemesi de Avrupalı gözlemcilerin dikkatini çekti.

Trump’ın eski Ukrayna Özel Temsilcisi Kurt Volker, Bloomberg‘e verdiği mülakatta, “Trump hâlâ Putin’le anlaşma yapmak istiyor ve sonrasında bundan kazanç sağlamayı planlıyor. Yaptırımlar buna engel olur,” dedi.

Volker’a göre Trump, ABD’nin yapabileceklerini ortaya koymak yerine suçu Avrupa’ya atıyor ve ekliyor: “Ama yarın yine fikrini değiştirebilir. Putin’i arayıp ‘Harika bir görüşme yaptık’ diyebilir.”

Washington’dan müttefiklerine ‘ricada’ bulundu

Trump, AB’den Rusya’nın petrol ve doğalgazını almamasını istedi. Ancak bu alımı esasen, Trump yönetimine en yakın hükümetler olan Macaristan ve Slovakya yapıyor.

Bloomberg‘e konuşan kaynaklara göre Washington, bu ülkelere baskı yapmak yerine yalnızca AB’nin mevcut yaptırımlarına uymalarını rica etti.

Trump, salı günü Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ı dostu olarak niteledi ve “Onunla konuşmadım ama konuşursam Rus enerji alımını kesebileceğine inanıyorum. Sanırım bunu yapacağım,” ifadelerini kullandı.

Fakat aynı akşam Macaristan Dışişleri Bakanı, iki gün içinde ikinci kez Rusya’nın enerji kaynaklarından vazgeçmeyeceklerini açıkladı.

Avrupa’ya göre bu bir geri çekilme stratejisi

Avrupalı yetkililer, Trump’ın Rusya’nın petrolüne uygulanan tavan fiyatı 60 dolardan 47,6 dolara indirme yönündeki AB kararına da kolayca katılabileceğini hatırlattı.

Çin ve Hindistan’a yüzde 100’e varan gümrük vergileri talebi ise Brüksel için imkânsız bir adımdı. Financial Times‘a konuşan Avrupalı bir yetkili, “Washington bunun imkânsız olduğunu gayet iyi biliyordu. Bu, günah keçisi arayışının başlangıcı,” dedi.

Belirtilmeyen bir Avrupa hükümetine danışmanlık yapan bir kaynak, Trump’ın “geri çekilme yollarını hazırladığını” söyledi.

Kaynağa göre Trump, bu sayede gerektiğinde Ukrayna’daki barış sürecinin başarısızlığı ya da savaş alanındaki yenilgiler için Avrupa’yı suçlayabilecek.

Alman bir yetkili ise Trump’ın son çıkışını “gösterişli” ve “genel hatlarıyla doğru” bulsa da “çok yüksek bir çıta koyduğunu” vurguladı.

ABD Dış İlişkiler Konseyinin kıdemli araştırmacısı Liana Fix de Avrupalıların güven kaybına dikkat çekerek, “Trump’ın Çin ve Hindistan’a yönelik tarifelerde AB’yi izleyeceğine inanmıyorlar. Bu konuda ona güvenilemez,” yorumunu yaptı.