Axios: ABD ve İran nükleer ve ticari şartlarda anlaştı

ABD ve İran’ın bir mutabakat zaptı metni üzerinde uzlaştığı, belgenin nihai onay aşamasında olduğu bildirildi. Axios’un haberine göre mutabakat, Hürmüz Boğazı’nın ulaşıma açılmasını, nükleer kısıtlamaları ve yaptırımların kademeli olarak esnetilmesini içeriyor.

ABD ve İran’ın bir mutabakat zaptı metni üzerinde uzlaştığı, ancak belgenin henüz nihai onaydan geçmediği bildirildi. Axios haber sitesinin kaynaklara dayandırdığı habere göre, hazırlanan metin nükleer programdan deniz taşımacılığına kadar kritik konu başlıklarını kapsıyor.

Belgeye göre İran, nükleer silah edinmeme ve zenginleştirilmiş uranyum sorununu çözme taahhüdünde bulunuyor. Üst düzey bir ABD’li yetkili, Başkan Donald Trump’ın, İran’ın kontrolündeki uranyum zenginleştirme düzeyinin Birleşmiş Milletler müfettişlerinin denetimi altında düşürülmesini bir çözüm seçeneği olarak kabul ettiğini belirtti.

Metinde, İran’ın nükleer programına ilişkin atılacak sonraki adımların ancak ikinci bir anlaşmanın imzalanmasıyla mümkün olacağı kaydediliyor.

Axios, mutabakat zaptına yönelik müzakerelerin zorluğunu gerekçe göstererek ikinci bir anlaşma ihtimalinin “düşük” olduğunu ifade etti.

Hürmüz Boğazı ulaşıma açılacak

Mutabakat uyarınca Hürmüz Boğazı, herhangi bir ücret talep edilmeksizin derhal gemi trafiğine açılacak. Bölgedeki sevkiyat hacminin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi hedefleniyor. ABD ise buna karşılık İran limanlarına yönelik ablukayı kaldıracak.

Axios’un aktardığı bilgilere göre mutabakat zaptı, “tüm nükleer meselelere dair ayrıntılı bilgileri içeriyor” ve “ABD’nin tüm taleplerini karşılıyor”.

Haberde ayrıca, Boğaz’ın açılmasının ardından İran’ın yaptırımlardan geçici olarak muaf tutulacağı ve 60 gün boyunca petrol satabileceği kaydedildi. Tarafların mutabakata uyması ve gelecek müzakerelerde “iyi niyet” sergilemesi durumunda yaptırımların daha kapsamlı şekilde esnetileceği belirtildi.

Anlaşmada, İran’ın yurt dışında dondurulmuş haldeki milyarlarca dolarına ilişkin belirsizlikler ise sürüyor. Tahran yönetiminin fonların bir kısmının imza töreninin hemen ardından serbest bırakılmasını talep ettiği, Washington’ın ise ödemelerin şartların yerine getirilmesine bağlı olarak dilimler halinde yapılmasını savunduğu bildirildi.

ABD Başkanı Donald Trump, 11 Haziran’da yaptığı açıklamada, Washington ve Tahran’ın savaşın sona erdirilmesi konusunda anlaştığını ve geriye sadece imzaların kaldığını söylemişti.

Trump, “Yakında imza törenimiz olacak. Belgeler hazırlık aşamasının son safhasında” ifadelerini kullanmıştı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai de ABD ile barış anlaşması metni üzerindeki çalışmaların temel maddelerde tamamlanmak üzere olduğunu teyit etti.