Beyaz Saray’dan müzelere ‘Amerikan istisnacılığını’ övme talimatı

Beyaz Saray, ülkenin 250. kuruluş yıldönümü öncesinde sergilerinin yönetimin Amerikan tarihi hakkındaki görüşlerini yansıtmasını sağlamak için Smithsonian Enstitüsünde kapsamlı bir inceleme planlıyor.

Bu adım, Başkan Donald Trump’ın ülkenin kültür kurumlarını daha geniş çapta ele geçirmesinin bir parçası olarak atılıyor.

Smithsonian Enstitüsü Sekreteri Lonnie Bunch’a gönderilen ve ardından salı günü Beyaz Saray’ın web sitesinde yayınlanan bir mektupta, üç yönetim yetkilisi, “Amerikan tarihini tanımlayan birlik, ilerleme ve kalıcı değerleri yansıtmak” amacıyla inceleme ve revizyona tabi alanları özetledi.

“Bu girişim, Amerikan istisnacılığını kutlamak, bölücü veya partizan anlatıları ortadan kaldırmak ve ortak kültür kurumlarımıza olan güveni yeniden tesis etmek için Başkanın talimatıyla uyum sağlamak amacıyla başlatılmıştır,” diye yazan mektupta, kıdemli sekreter yardımcısı Lindsey Halligan, İç Politika Konseyi Direktörü Vince Haley ve Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russ Vought’un imzası yer aldı.

Gözden geçirme, müzelerin halka açık sergileri, planlaması ve küratörlüğünün yanı sıra anlatım standartları ve koleksiyonların kullanımını da düzenlemeyi amaçlıyor.

Bu adım, Trump yönetiminin, üniversitelerden müzelere ve Washington’daki Kennedy Center sahne sanatları merkezine kadar ülke çapındaki kurumlarda Amerikan tarihi ve kültürünün öğretilme ve sunulma şeklini yeniden düzenlemek için başlattığı kapsamlı çabaların en sonuncusu.

Mektupta, 30 gün içinde sekiz Smithsonian müzesinin, yönetimle irtibat kuracak bir temsilci seçmesi ve inceleme için seçilen materyallerin bir listesini sunması gerektiği belirtiliyor.

120 gün içinde müzeler, yönetimin istediği değişiklikleri uygulamak için belirli bir süreye sahip olacak ve “bölücü veya ideolojik amaçlı ifadeleri, birleştirici, tarihsel olarak doğru ve yapıcı açıklamalarla” değiştirecek.

Bütün bunlara rağmen yönetim yetkilileri, amaçlarının “küratörlerin veya personelin günlük işlerine müdahale etmek değil, Amerika’nın mirasını tarihsel olarak doğru, ilham verici ve kapsayıcı bir şekilde yansıtan daha geniş bir mükemmellik vizyonunu desteklemek” olduğunu savundu.

Projenin ilk aşaması, Amerikan Tarihi Ulusal Müzesi, Ulusal Doğa Tarihi Müzesi, Afro-Amerikan Tarihi ve Kültürü Ulusal Müzesi, Amerikan Yerlileri Ulusal Müzesi, Ulusal Hava ve Uzay Müzesi, Smithsonian Amerikan Sanat Müzesi, Ulusal Portre Galerisi ve Hirshhorn Müzesi ve Heykel Bahçesini hedef alacak.

Yönetim yetkilileri, müze ağının “Smithsonian’ın dünyanın önde gelen müze kurumu olarak rolünü yenilemek” için “Amerikanizm; ulusumuzu tanımlayan insanlar, ilkeler ve ilerleme” fikrini teşvik etmesi gerektiğini söyledi.

Mektupta, incelemenin ikinci aşamasında ek bir müze listesinin yer alacağı belirtildi.

Trump, “Amerikan tarihine gerçeği ve akıl sağlığını geri kazandırmak” için mart ayında yayınladığı bir başkanlık kararnamesinde Smithsonian Enstitüsünü özellikle hedef almıştı.

Başkan, müze ağını “bölücü, ırk merkezli bir ideolojinin etkisi altına girdiğini” ve çeşitli şubelerinin “Amerikan ve Batı değerlerini doğası gereği zararlı ve baskıcı olarak gösterdiğini” söyleyerek eleştirmişti.

Amerikan tarihini daha olumlu bir şekilde yeniden anlatma çabası içinde olan Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance’i kurumun müzelerinden, eğitim merkezlerinden ve hayvanat bahçesinden “uygunsuz ideolojiyi” kaldırmakla görevlendirdi.

Bu talimat, çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık, trans bireyler veya ABD’deki sistemik ırkçılığın tarihini tartıştığı düşünülen her türlü ifadenin sorgulanmasını içeriyordu.

Avukat olan Halligan da bu başkanlık kararnamesinde Vance ile “istişare içinde” çalışmak üzere doğrudan görevlendirildi.

Halligan, nisan ayında yayınlanan bir profilde Washington Post’a “Uygunsuz ideoloji, tarihi silah olarak kullanmak olur. Ulusumuzun tarihinin bazı yönlerinin kötü olabileceğini insanlara öğretmek için olumsuzlukları aşırı vurgulamaya gerek yok,” demişti.

Salı günkü mektup, kurumun faaliyetlerine ve personeline yönelik en son müdahale.

Trump, mayıs ayında Smithsonian Ulusal Portre Galerisinin uzun süredir direktörlüğünü yapan Kim Sajet’i kovduğunu açıklamıştı.

Kurum, başkanın onu görevden alma yetkisi olmadığını savunurken, bu göreve gelen ilk kadın olan Sajet, haziran ayında görevinden istifa etti.

Bu ayın başlarında, Smithsonian, sergilerinden Trump’ın 2019 ve 2021’deki azil süreçlerine ilişkin bir referansı kaldırdığını açıkladı. Kurum, bu kararın yönetimden gelen baskıya yanıt olarak alındığını yalanladı ve daha sonra serginin bir versiyonunu geri yükledi.