Görüş
Bir belediye başkanı operasyonu da Bulgaristan’da: Varna Belediye Başkanı tutuklandı
Bir belediye başkanı operasyonu da Bulgaristan’da: Batı yanlısı Varna Belediye Başkanı ‘yolsuzluk’ suçlamasıyla tutuklandı, protestolar düzenleniyor.
Türkiye’de, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı (İBB) Ekrem İmamoğlu’nun tutukluluğu gündemdeki yerini korurken, komşumuz Bulgaristan da benzer bir operasyonu tartışıyor.
Muhalefetteki Değişime Devam Ediyoruz – Demokratik Bulgaristan (CC-DB) partisinin önde gelen isimlerinden, Varna Belediye Başkanı Blagomir Kotsev yolsuzluk suçlamasıyla tutuklandı.
‘Yemek ihalesinde rüşvet’ iddiası
Varna Belediye Başkanı Kotsev, kamu ihalesi süreciyle ilgili yolsuzluk şüphesiyle 8 Temmuz 2025’te gözaltına alınmıştı. Kendisi ve iki meclis üyesi, 1,52 milyon Bulgar Levası (BGN) tutarındaki okul ve kreşlere hazır yemek temini için düzenlenen bir kamu ihalesinde yükleniciden yüzde 15 oranında ‘rüşvet’ talep etmekle suçlandı.
Sofya Temyiz Mahkemesi de, iki gün önce bir alt mahkemenin verdiği kararı onaylayarak, Varna Belediye Başkanı Blagomir Kotsev ile belediye meclis üyeleri Nikolay Stefanov ve Yordan Kateliev’in aynı suçlamalarla tutuklanmasına hükmetti.
Kotsev’in yanı sıra belediye meclis üyeleri Yordan Kateliev ve Nikolay Stefanov ile iş insanı Ivaylo Marinov, 2024 Temmuz ayından 19 Kasım 2024 tarihine kadar Varna bölgesinde faaliyet gösterdiği iddia edilen organize bir suç örgütüne üye olmakla suçlanıyor. Söz konusu grubun, görevini kötüye kullanma, rüşvet alma ve kara para aklama gibi organize suçlara karıştığı iddia ediliyor.
‘Siyasi baskı’ iddiaları
Kotsev’e yönelik suçlamalar, aynı Türkiye’deki İmamoğlu davası gibi, muhalefet kesimleri tarafından ‘siyasi baskı’ olarak nitelendirildi.
Bulgaristan’da Sofya ve Varna’nın yanı sıra Londra, Brüksel, Berlin ve Münih’te de protesto gösterileri düzenlendi. Kotsev’in partisi CC-DB’yi Avrupa Parlamentosu’nda temsil eden Renew Europe grubu, Bulgaristan’daki demokratik kurumlara ve hukuk devletine yönelik saldırıların arttığını belirterek tutuklamanın bu durumun açık bir örneği olduğunu iddia etti.
Avrupa Liberal Demokratlar Partisi’nin (ALDE) Başkanı ve Avrupa Parlamentosu Üyesi Svenja Hahn, Avrupa Komisyonu’nun Demokrasi, Adalet, Hukukun Üstünlüğü ve Tüketici Haklarından Sorumlu Üyesi Michael McGrath’a yazdığı mektupta, Bulgar muhalefetine karşı yürütülen ‘sistematik siyasi baskı kampanyasına’ dikkat çekti.
“Bizi tutuklamaya kelepçeniz yetmez”
Mahkemenin perşembe gecesi Kotsev ve beraberindeki tutuklaması üzerine, cuma günü başta Sofya, Varna, Burgaz ve Dobriç olmak üzere birçok şehirde yeniden protesto gösterileri düzenlendi.
“Bizi tutuklamaya kelepçeniz yetmez” sloganıyla düzenlenen eylemler, CC-DB öncülüğünde gerçekleştirildi. Eylemlerde, “Savcı mafyasına hayır”, “Adaleti sağla, emir kulu olma” gibi sloganlar öne çıktı.
Yine İmamoğlu eylemlerinde olduğu gibi, tüm şehirlerdeki gösterilere milletvekilleri ve belediye meclis üyeleri de katıldı.
CC-DB Meclis Grup Eşbaşkanı Nikolay Denkov da, Kotsev’in tutuklanmasıyla ilgili olarak “Amaç adaleti tesis etmek değil, baskı kurmak. Anayasa Mahkemesi tarafından da tescillenen hileli seçimlerden sonra, üzerinde hiçbir denetim olmayan bir savcılıkla, siyasi figürlerin ve Varna’da seçilmiş yetkililerin cezaevine atıldığı davalarla artık bir diktatörlük durumundayız” açıklamasında bulundu.
“Ele geçirilmiş bir devlette yaşıyoruz”
Denkov ayrıca, Kotsev’in tutuklandığı mahkemenin önünde yaptığı açıklamada, bu davanın ve benzerlerinin, Avrupa Birliği’nin hukukun üstünlüğü izleme mekanizmaları tarafından bir turnusol testi olarak değerlendirileceğini söyledi ve mahkemenin kararının maddi delillere değil, Kotsev’in belediye başkanı olmasına dayandırıldığını iddia etti.
Önemli bir gelişme olarak, eski Başbakan Kiril Petkov da mahkeme sürecini yerinde takip etti ve çıkışta “Artık ele geçirilmiş bir devlette yaşıyoruz” açıklamasında bulundu.
“Avrasyacı bir diktatörlük” vurgusu
Bulgar Avukatlar Birliği ise Kotsev için yayımladığı açıklamada, “Blago artık yalnızca bir belediye başkanı, bir baba, bir dost değil, aynı zamanda bir semboldür. Bulgaristan’ın hukukun üstünlüğüne dayalı özgür bir ülke mi yoksa Avrasyacı bir diktatörlük mü olacağını simgeliyor” ifadelerine yer verdi.
Tanık geri adım attı, savunma ‘siyasi operason’ diyor
Kotsev’in tutuklanmasına yönelik tepkiyi artıran bir diğer gelişme ise, davanın tanığı geri adım attığı halde tutuklama kararının çıkması oldu.
Çünkü Kotsev’e yönelik temelini, Varna’nın eski belediye başkan yardımcısı Dian Ivanov’un tanıklığı oluşturuyordu. Son duruşmalarda Ivanov ifadesini geri çekti ve söz konusu beyanı, Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu’nun baskısı altında verdiğini açıkladı. Buna rağmen mahkeme Varna Belediye Başkanı Blagomir Kotsev ve diğer sanıklar için tutukluluğun devamını uygun buldu.
Kotsev’in avukatlığını ise, ülkenin ünlü ceza avukatlarından Ina Lulçeva üstlendi. Kotsev’in kişisel olarak rüşvet talep ettiğine dair tek bir somut delil olmadığını vurgulayan Lulçeva, savcılığın hukuki süreci manipüle ettiğini ve asıl amacının davayı sürüncemede bırakmak olduğunu savundu. Kotsev ise, savunmasında “Tek amacım bu şehre olumlu katkı sağlamaktı” ifadelerini kullandı.
Tutuklama kararı üzerine partinin çağrısı sonucunda yeni protesto gösterileri düzenlendi.
Krizin sebebi
Kotsev’in tutuklanmasının ülke genelinde büyük protestolara yol açmasının ana sebebi, Bulgaristan’ın içerisinde bulunduğu birkaç yıllık siyasi kriz ve Doğu Avrupa ülkelerinin neredeyse hepsinin bir düzeyde içerisinde bulunduğu ‘siyasi rota’ rekabeti.
Bulgaristan, 2021’den bu yana, tarihinin en derin siyasi istikrarsızlık dönemlerinden birini yaşıyor.
Ülkede Nisan 2021’de Boyko Borisov’un liderliğindeki GERB hükümeti devrildi. Ancak yeni hükümet kurulamadı ve erken seçim kararı alındı. Aynı yılın Temmuz ayında yapılan seçimlerde ‘Böyle Bir Halk Var (ITN)’ partisi, eski ana muhalefet partisi olan Bulgaristan Sosyalist Partisi’ni (BSP) geride bırakarak seçimlerin sürprizi oldu, ancak yine hükümet kurulamadı.
Aynı yılın Kasım ayında yeni bir seçim daha yapıldı. Bu kez yolsuzluk karşıtı söylemleriyle öne çıkan Değişime Devam Ediyoruz ilk kez seçime girdi ve birinci oldu. Bu parti, Kiril Petkov önderliğinde bir koalisyon kurdu. Ancak bu sefer ITN hükümetten çekilince koalisyon çöktü. Petkov’un hükümeti güvensizlik oyu ile düştü.
Ekim 2022’de yine seçimler yapıldı, yine hükümet kurulamadı. Süreci teknotrak hükümetler atayarak yürüten Cumhurbaşkanı Rumen Radev hakkında ise Rusya’ya yakınlaştığı yönündeki eleştiriler artmaya başladı.
‘Rotasyon koalisyonu’
Nisan 2023’e gelindiğindeyse, iki rakip blok CC-DB ile GERB, sıra dışı bir ‘rotasyon koalisyonu’ kurdu.
Bu anlaşmaya göre, hükümet görevleri, iki yapı arasında 9 aylık rotasyonlar halinde bölüşüldü.
Bugün bu ‘büyük koalisyon’ hala ayakta, ancak Anayasa reformları, yargı bağımsızlığı ve güvenlik politikaları gibi konularda ciddi fikir ayrılıkları var ve Cumhurbaşkanı Radev, koalisyona açıkça mesafeli duruyor.
Dahası, iki parti arasında ciddi politik farlar da bulunuyor.
GERB, kendisini merkez sağ, Avrupa-yanlısı, muhafazakar demokrat bir parti olarak konumlandırıyor. Avrupa’daki siyasi yelpazede Avrupa Halk Partisi (EPP) üyesi, yani Almanya’daki CDU/CSU, İspanya’daki Halk Partisi gibi partilerle aynı çizgide.
GERB ayrıca, AB ve NATO üyeliklerini güçlü bir şekilde desteklese de, LGBTİ hakları gibi konulardaki çekimser tutumu ve iç politikadaki ‘güvenlikçi’ söylemi, ‘Avrupalı’ diğer partilerden önemli bir şekilde ayrışmasına yol açıyor.
CC-DB Koalisyonu ise, ‘temiz eller’ söylemiyle, yolsuzluk karşıtı bir pozisyona sahip, GERB dönemindeki yolsuzulukları doğrudan hedef alan, Bulgaristan’ın ‘Rus etkisinden kurtulmasını’ savunan, genellikle büyük şehirlerde, Batı’yla daha entegre beyaz yaka ağırlıklı orta sınıf seçmene sahip, Avrupa yanlısı bir liberal yapılanma.
Petkov ve ‘Avrupa standartlarında’ Varna
Petkov ise, ABD ve Avrupa’da aldığı eğitimi ve Avrupa yanlısı pozisyonuyla öne çıkan siyasi figürlerden.
2022’de Petkov Hükümeti tarafından Varna Bölge Valiliğine atanan Petkov, 2022 ve 2023 yıllarındaki erken parlamento seçimlerinde milletvekili adayı olsa da seçilemedi. Ancak Kasım 2023 yerel seçimlerinde, CC-DB ittifakının Varna Belediye Başkan adayı olarak yarıştı. GERB’in 12 yıllık yönetimini eleştiren, ‘daha şeffaf, çevreci ve Avrupa standartlarında bir şehir’ vaat eden kampanyası sayesinde seçimin ikinci turunda yüzde 53,06 oyla kazanarak Varna Belediye Başkanı oldu.
Petkov, valilik günlerinden itibaren verdiği Batı yanlısı, liberal-demokrat ve Avrupa Birliği değerleriyle uyumlu bir politikacı görüntüsüyle birlikte, kent genelinde de önemli kararlara imza attı.
Vali olarak atandığı gün, 24 Şubat 2022’de Rusya-Ukrayna savaşının başladığı gün oldu. Petkov da ilk görev günlerinde otel sahipleriyle koordinasyon kurarak, Varna’ya gelen Ukraynalı mültecilere barınma, sosyal destek ve devlet yardımlarına erişim konusunda yardımcı oldu.
Belediye başkanlığı döneminde de, sahil yolunu araç trafiğine kapatarak belediyenin kamu alanlarını özel kişilere satma kararını engelleyerek ve bu alanların halka açık yeşil alanlar ve spor sahalarına dönüştürülmesini savunarak bazı iş çevreleriyle karşı karşıya geldi. Öte yandan, kent merkezindeki kültürel mirasın korunması yönündeki vurguları ve şehirdeki plansız otopark sorunlarına yönelik eleştirileri, konuya duyarlı seçmenler tarafından övgüyle karşılandı.
Petkov’un tutuklanmasına ilişkin krizin geleceğini, belli ki yargı kararlarıyla birlikte tarafların siyasi ağırlığı da belirleyecek. Her koşulda, yolsuzluk, rüşvet düzeni ve ‘eski siyasetin’ Rus yanlılığı, yolsuzluk karşıtlığı, demokrasi ve yenilikçiliğin ise Avrupa yanlılığıyla eşleştirildiği bu siyasi formül, Avrupa ülkelerinde temel belirleyen olmaya devam ediyor.
Batı yanlısı siyaset, politik çizgisini ve propagandasını yalnızca söylemler düzleminde değil, özellikle yerel sorunlara eğilerek, kamucu görünen açılımlarla ve geçmişin hatalarını vurgulayarak ve hatta manipüle ederek sürdürüyor. Ancak, nihayetinde daha fazla militarizasyon ve savaş riskiyle sonuçlanan bu yolun taşları, ‘sıradan Avrupalının’ gerçek problemlerine eğilerek diziliyor. Petkov’un ve diğer Avrupa ülkelerindeki benzer rekabette öne çıkan ‘başarıların’ sırrı da bu.
Kaynaklar: