Blair ve Kushner, Gazze toplantısında boy gösterdi

Trump’un başkanlık ettiği Beyaz Saray’daki Gazze toplantısında Blair ve Kushner da katıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, çarşamba günü Beyaz Saray’da Gazze konulu bir toplantıya başkanlık etti. Reuters’a konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisine göre toplantıya eski İngiltere Başbakanı Tony Blair ile Trump’ın damadı ve eski Ortadoğu özel temsilcisi Jared Kushner de katıldı.

Yetkili, Trump’ın Beyaz Saray’ın üst düzey isimleriyle birlikte Blair ve Kushner ile Gazze’deki gıda yardımlarının artırılması, rehineler meselesi, savaş sonrası planlar ve diğer başlıkları ele aldığını belirtti.

Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff, toplantıdan bir gün önce Fox News’e yaptığı açıklamada bunun Gazze’nin savaş sonrası yönetimine dair “kapsamlı plan”ın görüşüleceği “büyük bir toplantı” olacağını söylemişti. Ancak Beyaz Saray yetkilisi, görüşmeyi “sıradan bir politika oturumu” olarak nitelendirerek, “Beyaz Saray; İsrail ve Gazze dahil pek çok konuda sık sık politika toplantıları yapıyor. Şu an paylaşabileceğimiz başka bir bilgi yok” dedi.

Blair’in rolü ve temasları

Kushner, Trump’ın ilk döneminde Ortadoğu politikalarında kilit danışman olarak görev yapmıştı. Blair ise 2003 Irak savaşı sırasında başbakanlık yapmış, son dönemde ise Gazze’nin geleceğine ilişkin planlarla gündeme gelmişti. Times of Israel’e konuşan bir kaynağa göre Blair, aylardır savaş sonrası Gazze için bir plan üzerinde çalışıyor ve bu kapsamda bölgedeki aktörlerle görüşüyor. Blair’in hem Kushner hem de Witkoff ile temas halinde olduğu bildirildi.

Axios’un haberine göre Blair, temmuz ayında Washington’da Beyaz Saray’da Witkoff ile görüşmüştü. Aynı gün İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da Trump ile buluşmak üzere kentteydi. Kushner’in de bu ay başında İsrail’e giderek Netanyahu ile Gazze savaşı hakkında görüşmeler yaptığı belirtildi.

ABD-İsrail koordinasyonu

Çarşamba günü ayrıca İsrail Stratejik İşler Bakanı Ron Dermer Washington’a giderek Beyaz Saray’da üst düzey yetkililerle toplantılar yaptı. Kaynaklara göre bu görüşme, Trump’ın başkanlık ettiği Gazze toplantısından hemen önce gerçekleşti.

Toplantının ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’da bulunan İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar ile bir araya geldi. İsrail makamlarının açıklamasına göre görüşmede İran’ın nükleer programı, “tetik mekanizması”, Hamas’a karşı savaş ve BM Genel Kurulu’ndaki tartışmalar ele alındı. Ayrıca uluslararası arenada İsrail karşıtı girişimlere karşı işbirliği gündeme geldi.

Axios’un haberine göre Blair, Trump öncesi Biden yönetiminde de Dermer ve BAE Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayed ile birlikte Gazze’nin savaş sonrası planına dahil olmuştu. Bu planın bazı bölümleri dönemin ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken tarafından da sunulmuştu.

Trump’ın yaklaşımı ve rehine tartışmaları

Trump, gündeminde Gazze savaşına daha az yer verse de çatışmanın bir an önce sona ermesini istediğini dile getirdi. Ancak aynı zamanda İsrail’in Gazze kentini kontrol altına alma planını da desteklediği, bunun ise savaşı aylarca uzatabileceği ve rehinelerin hayatını riske atabileceği belirtiliyor.

Trump’ın şimdiye kadar açıkladığı en net “savaş sonrası Gazze planı” şubat ayında olmuştu. O dönemde ABD’nin Gazze’yi devralacağını ve tüm Filistinlilerin başka yerlere kalıcı olarak yerleştirileceğini söylemişti. İsrail bu fikri olumlu karşılamış, ancak bölgedeki Arap ülkeleri mültecileri kabul etmeyi reddetmişti.

Geçen ay Trump, Gazze için yeni bir yardım planı açıklayacağını duyurmuştu. Ancak bu plan açıklanmadı; Dışişleri Bakanlığı, Gazze İnsani Yardım Vakfı’nın dağıtım noktalarının üçten 16’ya çıkarılmasıyla yetinileceğini bildirdi. ABD, söz verilen 30 milyon doların yalnızca yarısını aktardı.

Witkoff, Trump yönetiminin rehinelerin aşamalı serbest bırakılmasına yönelik anlaşmalara karşı olduğunu ve bu konuda İsrail ile aynı çizgide durduğunu söyledi. Hamas’ın kabul ettiği aşamalı serbest bırakma planı İsrail tarafından yanıtsız bırakılmıştı. Rehinelerden 20’sinin hayatta olduğu, ikisinin kritik durumda, 28’inin ise öldüğü İsrail tarafından teyit edilmişti.

Trump da 18 Ağustos’ta Hamas’ın Arap arabulucuların son önerisini kabul etmesinin ardından yaptığı açıklamada, “Rehineler yalnızca Hamas tamamen yok edildikten sonra serbest bırakılacak” dedi. Ancak ertesi gün Beyaz Saray, öneriyi değerlendirdiklerini duyurdu.

Witkoff, Hamas’ın yeni şartlar öne sürerek süreci yavaşlattığını savundu ve anlaşmanın gecikmesinden örgütü sorumlu tuttu. Bu nedenle ABD ve İsrail müzakere heyetlerini geri çekmişti.

İsrail, aşamalı anlaşmalardan vazgeçtiğini açıklasa da Arap arabulucular Hamas’ı taleplerini düşürmeye ikna ederek yeni öneriyi kabul ettirdi. Netanyahu ise geri adım atmadı ve İsrail ordusunun Gazze kentini işgal planını hayata geçirmeye başladı. Netanyahu, bu operasyonun Hamas’ın son kalesini ortadan kaldıracağını savunurken, muhalefet bunun Hamas direnişini daha da artıracağını ve rehinelerin hayatını tehlikeye sokacağını belirtiyor.