Çekya ile Çin arasında ‘Dalay Lama’ krizi

Çin, Dalay Lama ile görüşmesi nedeniyle Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel ile ilişkileri kesme kararı aldı. Çekya Cumhurbaşkanlığı, görüşmenin “tamamen özel” olduğunu ve halihazırda iki ülke arasında cumhurbaşkanları düzeyinde doğrudan iletişim bulunmadığından bu adımın mevcut durumu değiştirmeyeceğini bildirdi.

Çin’in, Budist lider Dalay Lama ile görüşmesi üzerine Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel ile ilişkilerini kestiğini duyurmasının ardından Prag yönetiminden açıklama geldi. Çekya Cumhurbaşkanlığı, görüşmenin “tamamen özel nitelikte” olduğunu belirtti.

Çekya Cumhurbaşkanlığının sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Halihazırda Çekya ve Çin arasında cumhurbaşkanları düzeyinde doğrudan bir iletişim bulunmuyor, bu nedenle bu adım mevcut durumu değiştirmeyecektir,” ifadeleri kullanıldı.

Pekin, 12 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, Çekya Cumhurbaşkanı Pavel’in Budist liderle görüşmesinin Çin’in egemenliğine ve toprak bütünlüğüne zarar verdiğini belirterek Pavel ile ilişkilerin kesildiğini duyurmuştu.

Çin Dışişleri Bakanlığı, bu tür ziyaretlere defalarca karşı çıktıklarını ve Çekya Cumhurbaşkanını protesto ettiklerini kaydetmişti.

Pavel, Dalay Lama’nın 90. yaş gününe katıldı

Cumhurbaşkanı Pavel, temmuz ayı sonunda Japonya’ya yaptığı resmi ziyaretin ardından Hindistan’a geçerek Dalay Lama ile bir araya gelmişti.

Çekya Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Filip Platoš, bu özel gezi sırasında Pavel’e cumhurbaşkanlığından kimsenin eşlik etmediğini vurgulamıştı.

Haber portalı Novinky.cz‘nin aktardığına göre Platoš, “Dalay Lama bu ay önemli bir yıl dönümünü kutladı ve Cumhurbaşkanı Pavel’i kutlamalara davet etti.

Cumhurbaşkanı da Japonya’daki resmi ziyaretinden dönerken delegasyondan ayrılarak Dalay Lama’yı şahsen tebrik etme fırsatını kullandı,” diye konuştu.

Haberde ayrıca, 14. Dalay Lama ile Çekya’nın ilk cumhurbaşkanı Václav Havel arasında kişisel bir dostluk bulunduğu da hatırlatıldı.

Dalay Lama’nın halefini belirleme yetkisi Pekin’de

Doğum adı Lhamo Dhondup olan 14. Dalay Lama, temmuz ayı başında 90 yaşına girdi. Doğum günü öncesinde yaptığı açıklamada, yeniden doğma niyetinde olduğunu belirterek bir sonraki Dalay Lama’nın, “Çin’in müdahalesini içermeyen” Budist geleneklerine uygun olarak bulunması ve tanınması çağrısında bulunmuştu.

Bu karar, bir sonraki dini lideri belirleme hakkının yalnızca kendisinde olduğunu vurgulayan Pekin’in tepkisini çekiyor.

Tibet, Çin Halk Cumhuriyeti içinde bir özerk bölge statüsünde bulunuyor. Mevcut Dalay Lama, Çin makamlarının 1959’da Lhasa’daki isyanı bastırmasının ardından Tibet’ten kaçmıştı.

O tarihten bu yana Hindistan’ın Dharamsala şehrinde yaşayan Dalay Lama, 2011 yılına kadar sürgündeki Tibet hükümetine liderlik etti.