Çin Afrika silah pazarında Fransa ve Batılı ülkelerin yerini alıyor

Pekin yönetimi, Afrika’ya yönelik askeri ihracatını hava savunma sistemleri, SİHA’lar ve elektronik harp teçhizatıyla genişleterek Batılı tedarikçileri geride bırakıyor. Fransa ile bağlarını koparan Sahel ülkeleri uygun maliyet ve koşulsuz satış imkanları nedeniyle Çin ürünlerine yönelirken, Afrika kıtası yüzde 14’lük payla Pekin’in ikinci büyük askeri pazarı konumuna geldi.

Çin, Afrika ülkelerine yönelik hafif silah, zırhlı araç, kamyon ve topçu ihracatını hava savunma sistemleri, saldırı dronları ve elektronik harp araçlarıyla genişleterek başta Fransa olmak üzere Batılı tedarikçileri geride bırakıyor.

South China Morning Post gazetesinin araştırmacılara ve bölgedeki askeri hareketliliğe dayandırdığı habere göre, Afrikalı alıcılar Pekin yönetiminin sunduğu kalite ve erişilebilirlik avantajına yöneliyor.

Nisan ayında Mali ordusuna ait bir askeri konvoyda tespit edilen dört aracın, savunma istihbarat şirketi Janes tarafından Çin üretimi Yitian-L hava savunma sistemi olduğu belirlendi.

Burkina Faso Cumhurbaşkanlığı ise eylül ayında askeri teçhizat denetim ve testlerine dair görüntüler yayımladı.

Gözlemciler, yayımlanan görüntülerde Çinli Norinco şirketinin ürettiği Sky Dragon ailesine ait mobil gözetleme radarı ile füze fırlatma aracının yer aldığını kaydetti.

Fildişi Sahili de ağustos ayında Çin devlet şirketi Catic ile Haziran 2024’te imzalanan sözleşme kapsamında tedarik edilen Wing Loong II tipi silahlı insansız hava araçlarını sergiledi.

Fransa ile savunma işbirliğini sonlandıran ve ABD’nin güvenlik yardımı kısıtlamalarıyla karşılaşan Sahel ülkelerinin silah tedarik rotasında belirgin bir değişim yaşanıyor.

Mali, Burkina Faso ve Nijer Eylül 2023’te Sahel Devletleri İttifakı’nı kurdu ve bu yapıyı Temmuz 2024’te bir konfederasyona dönüştürdü.

Söz konusu ülkeler, yönetimlerin askerlerin kontrolüne geçmesinin ardından Fransa ile ilişkilerini kademeli olarak kesip yeni ortaklıklara odaklandı.

Batı’nın ambargoları ve bütçe sınırları Pekin’in önünü açıyor

ABD’nin eski Burkina Faso ve Etiyopya Büyükelçisi, Çin-Afrika ilişkileri uzmanı David Shinn, Çin askeri teçhizatının kalitesinin yükseldiğine ve Pekin’in Batı’nın çekimser kaldığı pazarlara girmeye istekli olduğuna işaret etti.

Shinn, “Birçok Batılı ülkenin aksine Çin, Birleşmiş Milletler yaptırımı altında olmadığı sürece her ülkeye askeri teçhizat satacaktır.” dedi.

Gazeteye konuşan uzmanlar, daha önce çoğunlukla Batı’dan alınan ve kıtada yalnızca az sayıda ülkenin erişebildiği yüksek teknolojili savunma sistemlerinin artık Çin tarafından Afrika’ya daha sık sevk edildiğini belirtti.

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) Silah Transferleri Programı Araştırmacısı Katarina Djokic, bakım maliyetleri dahil olmak üzere uygun fiyat politikasının alımlarda kritik rol oynadığını söyledi.

Djokic, Batı ile iyi ilişkilerini sürdüren ülkelerin de Çin’den silah tedarik ettiğini kaydetti.

SIPRI değerlendirmelerine göre, Afrika ülkelerine yapılan sevkiyatlar Çin’in genel silah ihracatı rakamlarını kökten değiştirecek kadar büyük bir hacme henüz ulaşmadı.

Kurumun 2021-2025 dönemi verilerine göre Çin, küresel silah ihracatında yüzde 5,6’lık payla dünyanın en büyük beşinci tedarikçisi konumunda yer aldı.

Bu dönemde Çin’in en büyük müşterisi yüzde 61’lik payla Pakistan olurken, onu yüzde 6,8 ile Sırbistan ve yüzde 4,7 ile Tayland izledi.

SIPRI’nin 2020-2024 dönemi kayıtlarında ise Afrika, Çin’in ana silah ihracatında yüzde 14’lük pay alarak Asya ve Okyanusya’nın yüzde 77’lik payının ardından en büyük ikinci pazar oldu.

Pekin yönetimi 2020-2024 yılları arasında dünya genelinde toplam 44 ülkeye silah satışı gerçekleştirdi.