Diplomasi
Çin, İran savunma bakanının da dahil olduğu ŞİÖ ülkelerinin yetkililerini savaş gemisinde ağırladı

Çin Savunma Bakanı Dong Jun, ABD’nin İran’ın nükleer tesislerini bombalamasından birkaç gün sonra, İranlı mevkidaşını ve diğer ŞİÖ üyesi ülkelerin üst düzey savunma yetkililerini gelişmiş bir Çin savaş gemisinde ağırladı.
İran Savunma Bakanı Aziz Nasirzadeh, perşembe günü sona eren iki günlük Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) savunma bakanları toplantısı kapsamında Dong tarafından Çin’in kıyı kenti Qingdao’da bir askeri gemide ağırlanan savunma yetkilileri arasında yer aldı.
Çin devlet televizyonu CCTV’ye göre, Nasirzadeh ve diğer savunma yetkilileri, Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) Donanması’na ait 052D tipi destroyer Kaifeng’i gezdi ve ardından geminin güvertesinde düzenlenen resepsiyona katıldı.

Gemide Nasirzadeh, İsrail ve ABD’nin “son saldırıları sonrasında İran’ın meşru tutumunu desteklediği” için Pekin’e teşekkür etti.
Xinhua’ya göre Nasirzadeh, “Çin’in adaletin yanında olmaya devam etmesini, mevcut ateşkesi korumaya yardımcı olmasını ve bölgesel gerilimleri yatıştırmada daha büyük bir rol oynamasını umuyoruz” dedi.
Dong’un toplanan bakanlara hitaben yaptığı konuşmada “tek taraflılık, korumacılık, hegemonyacı ve zorbalık eylemlerinin artarak uluslararası düzeni ciddi şekilde bozduğunu ve bunların kaos ve çatışmanın en büyük kaynağı haline geldiğini” söylediği belirtildi.
Dong, Birleşmiş Milletler, ŞİÖ ve diğer çok taraflı çerçeveler içinde daha yakın işbirliği ve üyelerin uluslararası adaleti savunmak ve küresel istikrarı korumak için “daha fazla benzer düşünen güçlerle” birleşmeleri çağrısında bulundu.
Dong, “ŞİÖ ülkeleri, kuruluş ideallerine sadık kalmalı, ‘Şanghay Ruhu’nu sürdürmeli ve tüm alanlarda pratik işbirliğini derinleştirmelidir” dedi. “Daha güçlü eylemlerle, birlikte kalkınma için barışçıl bir ortamı koruyabiliriz” diye ekledi.
Etkinlik, Pekin’in şiddetle kınadığı ABD’nin cumartesi günü İran’ın üç önemli nükleer tesisine düzenlediği saldırıların ardından gerçekleşti.
Çin Dışişleri Bakanlığı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın denetimi altındaki nükleer tesislere düzenlenen saldırıların BM Şartı ve ilkelerini ciddi şekilde ihlal ettiğini söyledi.
Ayrıca, ŞİÖ toplantısı, ŞİÖ toplantısı, Lahey’de düzenlenen NATO liderleri toplantısıyla aynı zamana denk geldi. ABD Başkanı Donald Trump, Lahey’de yaptığı açıklamada, ABD’nin “önümüzdeki hafta” İran’la olası bir nükleer anlaşma hakkında görüşeceğini söyledi.
İkili görüşmeler
Xinhua’ya göre, Çin savunma bakanı daha sonra Belarus, Pakistan, Kırgızistan ve Rusya’nın savunma bakanlarıyla ayrı ayrı ikili görüşmelerde bulundu. Devlet haber ajansı, tüm tarafların Şanghay İşbirliği Örgütü’nün dönüşümlü başkanlığı sırasında ŞİÖ operasyonel mekanizmalarının geliştirilmesi ve sektörler arası işbirliğinin derinleştirilmesinde Pekin’in çabalarını ve önemli katkılarını takdir ettiklerini ve askeri bağları daha da pekiştirme ve genişletme konusunda güçlü iradelerini ifade ettiklerini bildirdi.
Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif, Pekin’in gerilimi yatıştırmadaki rolünü övdü. “Pakistan, Çin ile olan sağlam dostluğuna büyük değer veriyor ve üç küresel girişiminin uygulanması, askeri işbirliğinin derinleştirilmesi ve bölgesel barış ve istikrarın korunmasına yardımcı olmak için birlikte çalışmaya hazırdır” dedi.
Rusya Savunma Bakanı Andrei Belousov için, İkinci Dünya Savaşı’nda zaferin 80. yıldönümü, Çin halkının Japon saldırganlığına karşı direniş savaşı ve dünyanın faşizm karşıtı savaşının 80. yıldönümü olan bu yıl, ikili askeri ilişkileri derinleştirmek için bir fırsat. “Liderlerimizin mutabakatı doğrultusunda, stratejik iletişim ve işbirliğini yoğunlaştıracağız ve küresel stratejik istikrara katkıda bulunacağız” dedi.
Bu arada, Hindistan Savunma Bakanı Rajnath Singh de Qingdao toplantısına katıldı. Bu, 2020’de iki ülke arasında meydana gelen ölümcül sınır çatışmasından bu yana Hindistan’ın savunma bakanının Çin’e yaptığı ilk ziyaret oldu.
Askeri güven
Çin Savunma Bakanlığı’na göre, ŞİÖ savunma bakanları toplantısı, Çin’in bu yıl ŞİÖ’nün dönüşümlü başkanlığı sırasında düzenlenen önemli etkinliklerden biri. Bakanlar, ŞİÖ ve bölgesel terörle mücadele temsilcileriyle birlikte, üye ülkeler arasındaki askeri güveni daha da pekiştirmek ve pratik işbirliğini derinleştirmek için bir araya geldi.
Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Özbekistan, Pakistan, Hindistan, İran ve Belarus’tan oluşan 10 ülkeden oluşan ŞİÖ, şu anda Avrasya kıtasının yaklaşık beşte üçünü ve dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 43’ünü kapsamaktadır.
Şanghay Örgütü’nün dönüşümlü başkanlığı kapsamında düzenlenen Pekin toplantısı, Çin’in İsrail-İran çatışmasının büyük ölçüde kenarında durmasına rağmen, önemli bir uluslararası aktör olarak rolünü ve Tahran’ın Pekin ile ilişkilerine verdiği önemi vurguladı.
Perşembe günü Çin Savunma Bakanlığı’nın düzenli basın toplantısında, Pekin’in ŞİÖ üyesi olarak İran’a askeri destek sağlamayı düşünüp düşünmediği sorulduğunda, bakanlık sözcüsü Zhang Xiaogang CNN‘e “Çin, Orta Doğu’da barış ve istikrarın korunmasında yapıcı bir rol oynamak için tüm taraflarla işbirliği yapmaya hazırdır” dedi.
Kaifeng destroyeri
Toplantı resepsiyonunun yapıldığı Kaifeng destroyer, uzatılmış Tip 052D varyantının altıncı gemisidir ve Kuzey Denizi Filosu’nda hizmet vermektedir. Nisan 2021’de hizmete giren gemi, yaklaşık 159 metre (521 fit) uzunluğunda, 7.500 ton ağırlığında ve 517C anti-gizlilik radarı taşımaktadır. Genişletilmiş güvertesi, PLA Donanması’nın Z-20 helikopterlerinin inişine izin vermektedir.
Savaş gemisi, Pekin’in batı Pasifik’teki artan operasyonel varlığının bir parçası olarak, nisan ayında Tsushima Boğazı’ndan geçişi de dahil olmak üzere çok sayıda uzun menzilli tatbikat gerçekleştirdi.
2023 yılında Qingdao’da düzenlenen Çin donanmasının 74. yıldönümü kutlamaları sırasında halka açık olarak sergilendi.
Diplomasi
Hindistan, Rusya’dan petrol alımında rekor kırdı

Kpler verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan petrol ve kömür ithalatı, Ortadoğu’daki savaş ve sevkiyat aksaklıkları nedeniyle haziran ayında rekor seviyelere ulaştı. Rusya’dan yapılan günlük petrol sevkiyatının haziranda 2,55 milyon varile çıkması beklenirken, Moskova Avustralya’yı geride bırakarak Hindistan’ın ikinci en büyük kömür tedarikçisi konumuna yükseliyor.
Hindistan, İran’da yaşanan gerilim nedeniyle tedarik zincirinde meydana gelen aksamalar ve yükselen fiyatlar karşısında Rusya’dan petrol ve kömür ithalatını artırıyor.
Reuters haber ajansının uluslararası analiz şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Rusya’dan Hindistan’a yapılan sevkiyatlar haziran ayında rekor düzeylere ulaştı.
Kpler tahminlerine göre, Rusya’nın Hindistan’a petrol sevkiyatı haziran ayında günlük 2,55 milyon varille rekor düzeye yükselecek.
Bu miktar, mayıs ayındaki günlük 2,13 milyon varillik sevkiyatı ve Mayıs 2023’teki günlük 2,16 milyon varillik düzeyi geride bırakıyor.
Rusya’nın Hindistan’ın haziran ayındaki toplam ithalatı içindeki payı ise yüzde 50’nin hemen altında gerçekleşecek. Bu oran, Ortadoğu’daki çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesindeki üç aylık dönemde ortalama yüzde 23 seviyesindeydi.
Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından piyasadaki arzı artırmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin alımlara yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasını izledi.
Ancak yaptırımlardan muafiyet süresi 17 Haziran’da sona erdi ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından uzatılmadı.
Reuters, bu durumun Rus petrolü alımlarında azalmaya yol açabileceğini, ancak sürecin gidişatının Hindistan rafinerilerinin ve yetkililerinin Ortadoğu ülkelerinden sevkiyatlara dönme konusundaki istekliliğine bağlı olacağını belirtiyor.
Kpler öngörülerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın haziran ayında günlük 349 bin varil seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, savaş öncesindeki üç aylık dönemde günlük ortalama 832 bin varil düzeyindeydi.
İthalat artışı Rus kömüründe de gözleniyor. Haziran ayında tüm kalitelerde Rus kömürü ithalatının, mayıs ayındaki 3,27 milyon tona kıyasla 3,16 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor.
Her iki ay da geçen yılın mayıs ayında kaydedilen 3,76 milyon tonluk zirvenin ardından sırasıyla tarihin en yüksek ikinci ve üçüncü değerleri olarak kayda geçecek.
Rusya’nın haziran ayında Avustralya’yı geride bırakarak, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kömür ithalatçısı olan Hindistan’a en çok kömür sağlayan ikinci ülke konumuna geleceği tahmin ediliyor.
Ajansın değerlendirmesine göre Rusya, Hindistan’ın temel kömür tedarikçisi olma rolünü korumaya devam edecek; ancak Rus petrolünün gelecekteki alımları, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını olası sıkılaştırma adımlarına bağlı olacak.
Yeni Delhi petrol sevkiyatının yaptırımlardan etkilenmeyeceğini açıkladı
Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, haziran ayı ortasında yaptığı açıklamada, ülkesinin 2022 yılından bu yana küresel fiyatları dizginlemek amacıyla ABD’nin talebi doğrultusunda Rus petrolü alımlarını artırdığını belirtmişti.
Jaishankar, Rus hammaddesine yönelik Amerikan kısıtlamalarını eleştirerek, bu önlemlere büyük ilkeler süsü verilmemesi çağrısında bulunmuştu.
Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanlığı Temsilcisi Sujata Sharma da mayıs ayında yaptığı açıklamada, Rusya’dan sevkiyatların devam ettiğini ve ABD’nin yaptırım muafiyetlerine ilişkin kararlarından bağımsız olarak süreceğini kaydetmişti.
Hindistan rafinerileri, 2025 yılında ABD baskısı ve Hindistan mallarına yönelik yüzde 25’lik gümrük tarifesi tehdidi nedeniyle Rusya’dan yaptıkları ithalatı azaltarak Suudi Arabistan ve Irak’a yönelmişti.
Ancak Reuters’ın verilerine göre, Ortadoğu’daki savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından Hindistan firmaları mart ayı başında Rus petrolü alımlarını yeniden artırdı.
Rusya’nın Yeni Delhi Büyükelçisi Denis Alipov nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada, Hindistan’ın kabul etmeye hazır olduğu miktarda hammaddeyi tedarik etmeye hazır olduklarını duyurmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha sonra yaptığı açıklamada, Moskova’nın Hindistan’a enerji taşıyıcıları sevkiyatına ilişkin anlaşmalara bağlı kaldığını doğrulamıştı.
Diplomasi
Honduras uyuşturucu çeteleriyle mücadele için Ukrayna’dan İHA alacak

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, organize suçla mücadele ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladıklarını açıkladı. Geçen hafta Kiev’i ziyaret eden Asfura, Ukrayna’nın yüksek teknolojik ekipmanlarıyla uyuşturucu kaçakçılığına karşı destek sağlayabileceğini belirtti.
Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, AFP’ye verdiği mülakatta, ülkesinin sınırlarını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladığını duyurdu.
Asfura, yüksek teknolojik ekipmanlar aracılığıyla organize suçla daha etkin mücadele etmeyi hedeflediklerini belirterek, “Sınırlarımızı korumak, sınırlarımızda etkin güvenliği sağlamak ve yüksek teknolojik ekipmanlarla organize suçla mücadele etmek için insansız hava araçlarından bahsediyoruz” ifadesini kullandı.
Honduras lideri, Ukrayna’nın sınırların daha da güçlendirilmesi ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele süreçlerinde ülkesine yardımcı olabileceğini kaydetti.
Geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’e resmi bir ziyarette bulunan Asfura ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Honduraslı mevkidaşına Ukrayna’nın bu alandaki deneyimlerinden yararlanmayı teklif etti.
Ukrayna lideri Zelenskiy, haziran ayında Baltık ülkeleri üzerindeki insansız hava aracı sorununa çözüm olarak “drone anlaşması” önerisinde bulunmuş ve Ukrayna’nın İHA koruması konusundaki uzman ekiplerini her an bu bölgeye göndermeye hazır olduğunu ifade etmişti.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Aleksey Şevtsov ise ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Polonya ve Baltık ülkelerinin hava sahasından engelsiz şekilde geçtiğini ifade etmişti.
Uyuşturucu kartelleri Ukrayna’yı drone okulu olarak kullanıyor
Diplomasi
Ermenistan’da en büyük kumarhane olan Shangri La kapatıldı

Ermenistan Ekonomi Bakanlığı, muhalefet lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansını usulsüzlük gerekçesiyle iptal etti. Kararın, ülkede gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin sonuçlara itiraz ettiği ve Anayasa Mahkemesinin süreci incelediği bir dönemde alınması dikkati çekti.
Ermenistan Ekonomi Bakanı Gevorg Papoyan, muhalefetteki Müreffeh Ermenistan Partisi’nin lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansının iptal edilmesine yönelik kararı imzaladı.
Sputnik Ermenistan’ın aktardığı gelişmeye göre iptal kararı, başkent Erivan yakınlarında bulunan ve ülkenin en büyük kumarhanesi olan Shangri La’yı kapsıyor.
Bakan Papoyan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, lisans iptaline gerekçe olarak Mart 2026’da gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen usulsüzlükleri gösterdi.
Yapılan incelemelerde, şirketin sunduğu finansal raporlar ile oyun makinelerinin sayaçlarındaki fiili veriler arasında tutarsızlıklar belirlendi. Papoyan, kumarhane yönetimi tarafından sunulan verilerin tahrif edildiğini ve yanlış bilgiler içerdiğini kaydetti.
Tüketicilerin ve kamu yararının korunması amacıyla hemen yürürlüğe girdiği belirtilen karara karşı, Ermenistan mevzuatı uyarınca iki ay içinde idari yoldan veya Ermenistan İdari Mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilecek.
Onira Club şirketine kumarhane işletme lisansı, ilk olarak 1 Ocak 2014 tarihinde Ermenistan Maliye Bakanlığı tarafından verilmişti.
Şirketin lisansı daha önce 2020 yılında, üçüncü çeyreğe ait devlet harcının dörtte birinin ödenmemesi gerekçesiyle de iptal edilmiş, ancak şirket daha sonra gerekli izinleri yeniden alarak faaliyetine devam etmişti.
Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a yurt dışına çıkış yasağı
Seçim sonuçlarına yönelik itirazlar sürüyor
Söz konusu lisans iptali kararı, ülkede parlamento seçimlerinin ardından yaşanan siyasi hareketliliğin ortasında geldi. Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından, aralarında Samvel Karapetyan liderliğindeki Güçlü Ermenistan Bloku, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Carukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin de bulunduğu yedi siyasi oluşum, 19 Haziran’da seçim sonuçlarının yeniden incelenmesi talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Ermenistan Anayasa Mahkemesi, bu başvuruları 21 Haziran’da görüşmeye başladı.
Seçimlerden Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi birinci çıkarken, muhalefet partileri oy verme sürecinde organize usulsüzlükler yapıldığını savunuyor.
Güçlü Ermenistan Bloku, Ermenistan Merkezi Seçim Komisyonunun 14 Haziran tarihli kararının iptal edilmesini ve seçimlerin ikinci turunun düzenlenmesini talep ediyor.
Amerika6 gün öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya7 gün önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4










