Çin, Rusya’nın dronları için milyonlarca motor tedarik ediyor

Çin, Rusya’ya silah tedarik etmediğini defalarca açıklamıştı. Ancak Pekin, silah üretiminde kullanılabilecek çift kullanımlı ürünlerin ihracatını sınırlamıyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı ve Avrupa hükümetleri için hazırlanan yayımlanmamış raporların iddiasına göre, Rus savunma sanayii şirketleri milyonlarca motorun yanı sıra insansız hava araçları (İHA) için diğer bileşenleri de ithal ediyor ve bunları Ukraynalı askerlere ve şehirlere karşı kullanıyor.

Milyonlarca motor tek bir şirkete gitti

Daha önce Ukrayna istihbaratında ve Savunma Bakanlığında görev yapmış personelin çalıştığı Kiev Savunma Reformları Merkezi’nin hazırladığı raporlardan birinde, Rusya’nın 2024 yılında Çinli Shenzhen Kiosk Electronic şirketinden 3,3 milyondan fazla motor satın aldığı belirtildi.

The Wall Street Journal tarafından incelenen ve gümrük verileri, kurumsal raporlar, gizli askeri ve istihbarat bilgilerine dayanılarak hazırlanan belgelere göre, bu motorlar çamaşır makineleri, pompalar ve elektrikli scooter’larda da kullanılabilse de nihai alıcısı Moskova merkezli Rustakt Ltd. oldu.

22 Şubat 2022’de kurulan bu şirket, FPV (birinci şahıs bakış açısı) dronları üretiyor. Rustakt’ın cirosu 2023’te bir önceki yıla göre 12 kattan fazla artarak 1 milyar rubleyi aştı.

Avrupa Birliği, aralık 2024’te şirketi Rus ordusuna yardım ettiği gerekçesiyle yaptırım listesine aldı ancak şirket bu tarihten sonra da Çin’den gerekli ürünleri satın almaya devam etti.

Rustakt, Temmuz 2023’ten Şubat 2025’e kadar 83 milyon doları aşkın elektrik motoru da dahil olmak üzere yaklaşık 294 milyon dolarlık mal alımı yaptı.

Raporda, “(İthalat) sevkiyatlarının ölçeği ve yapısı, Rustakt’ın yalnızca bir üretici değil, aynı zamanda diğer Rus dron üreticileri için bir lojistik merkezi olduğunu gösteriyor” denildi.

Şahid tipi dronlar için kritik parçalar Çin’den

WSJ, raporlarda bu türden onlarca örnek bulunduğunu kaydetti. Belgelerden birinde, Çin’in, Rusya’nın Ukrayna şehirlerini bombalamak için kullandığı Şahid tipi İHA’lar için “motorlar ve seyrüsefer sistemleri gibi kritik bileşenlerin ana dış tedarikçisi” haline geldiği ifade edildi.

Rusya, uzun menzilli taarruz dronlarının üretimini hızla artırması sayesinde yazdan bu yana pek çok kez bir gecede 500’den fazla İHA fırlattı.

Ukrayna Hava Kuvvetleri Komutanlığının verilerine göre, 30 Ekim gecesi farklı tiplerde 653 hava aracı saldırı düzenledi.

ABD, Şubat 2024’te Alabuga Özel Ekonomik Bölgesi’ndeki bu tür dronların üretildiği fabrikayla bağlantılı pek çok kuruluşa yaptırım uygulamıştı.

Buna rağmen, aynı yılın haziran-ağustos aylarında başka bir Çinli şirket, tesise İHA parçaları temin eden Drake Ltd. şirketine 685 bin 500’den fazla motor parçası tedarik etti. AB, Aralık 2024’te Drake’i de yaptırım listesine dahil etti.

Yaptırım listesinde olmayan şirket de devrede

Alabuga’ya Çin menşeli ürünleri tedarik eden bir diğer şirket ise korsan bir isme sahip olan Morgan Ltd. oldu. Bu şirket herhangi bir yaptırım altında bulunmuyor.

Şirket, 2024’ten bu yana yaklaşık 5 milyon dolar değerinde parça ithal etti. Raporda, bu parçalar arasında yer alan 7 bin 800 lityum-polimer bataryanın “belgelerde özel askeri harekâtın ihtiyaçlarına yönelik ürünler olarak belirtildiği” kaydedildi.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, dün Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı görüşmenin ardından, Ukrayna’daki savaşı sona erdirmek için birlikte çalışma konusunda anlaştıklarını açıkladı.

Trump, Çin lideriyle Ukrayna hakkında uzun bir görüşme yaptığını ve Şi’nin yardım etmeyi kabul ettiğini söyledi.

Trump, “Ukrayna konusunda birlikte çalışacağız” diye konuştu.