Çin’den Latin Amerika için yeni stratejik yol haritası

Çin hükümeti, Latin Amerika ve Karayipler bölgesiyle ilişkilerini yeniden tanımlayan kapsamlı bir politika belgesi yayımladı. Pekin, bölgeyi Küresel Güney’in yükselen bir gücü olarak nitelendirirken, savunmadan teknolojiye, yerel para birimiyle ticaretten uzay çalışmalarına kadar beş ana başlıkta işbirliği önerdi. Belge, çok kutuplu dünya düzeni arayışında Latin Amerika’yı stratejik bir ortak olarak konumlandırıyor.

Çin hükümeti, Latin Amerika ve Karayipler (LAC) bölgesiyle ilişkilerini derinleştirmeyi ve çeşitlendirmeyi amaçlayan üçüncü politika belgesini yayımladı.

Xinhua’nın aktardığına göre belge, bölge ülkelerini Küresel Güney’in ayrılmaz bir parçası ve dünya barışı ile kalkınması için kritik bir güç olarak tanımlıyor.

Pekin yönetimi, 2016’dan bu yana ilk kez güncellenen bu stratejiyle, siyasi güven, ekonomik kalkınma, güvenlik ve kültürel etkileşimi kapsayan beş maddelik bir eylem planı ortaya koydu.

Küresel Güney ve çok kutupluluk vurgusu

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in liderliğinde şekillenen yeni politika, uluslararası güç dengesindeki değişimlere dikkat çekiyor. Belge, Çin ve Latin Amerika ülkelerinin “ortak bir geleceği paylaşan topluluk” vizyonuyla hareket etmesi gerektiğini belirtiyor.

Metinde, tek taraflı zorbalık ve hegemonya karşıtı ifadeler yer alırken, çok kutuplu bir dünya düzeninin inşasına vurgu yapılıyor.

Belgede, mevcut küresel konjonktüre ilişkin şu ifadelere yer verildi:

“Şu anda dünyada yüzyılda bir görülen değişimler hızlanıyor ve uluslararası güç dengesinde önemli bir değişim yaşanıyor. Küresel Güney, güçlü bir ivmeyle öne çıkıyor ve insanlığın ilerlemesinde giderek daha önemli bir rol oynuyor”

Siyasi güven ve Tek Çin ilkesi

Pekin yönetimi, Latin Amerika ülkeleriyle ilişkilerin temelini “Tek Çin” ilkesine dayandırıyor. Belgede, Tayvan konusunun Çin’in temel çıkarı olduğu hatırlatılırken, bölge ülkelerinin bu ilkeye sadık kalmasından duyulan memnuniyet dile getiriliyor.

Çin, diplomatik ilişkisi bulunan ülkelerle egemenlik ve toprak bütünlüğü konularında karşılıklı desteği sürdürme kararlılığını vurguluyor.

Hükümetler arası diyalog mekanizmalarının güçlendirileceği belirtilen metinde, yasama organları ve siyasi partiler arasındaki temasların artırılması hedefleniyor.

Çin Komünist Partisi, bölgedeki siyasi partilerle ideolojik farklılıklara bakılmaksızın işbirliğini derinleştirmeyi planlıyor.

Yerel para birimiyle ticaret ve finansal entegrasyon

Ekonomik işbirliği başlığında, ticaretin ötesine geçen yapısal öneriler dikkat çekiyor.

Çin, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında bölge ülkeleriyle altyapı projelerini hızlandırmayı ve tedarik zincirlerini güvence altına almayı amaçlıyor. Finansal alanda ise ABD dolarına olan bağımlılığı azaltabilecek adımlar öne çıkıyor.

Pekin, merkez bankaları arasında diyaloğu artırarak sınır ötesi yerel para birimiyle ödeme sistemlerini genişletmeyi öneriyor.

Belgede, RMB (yuan) takas düzenlemelerinin tartışılması ve yerel para birimi takas (swap) anlaşmalarının istikrarlı bir şekilde teşvik edilmesi gerektiği belirtiliyor. Ayrıca Çinli finans kuruluşlarının bölgedeki şube ağlarını genişletmesi destekleniyor.

Savunma ve güvenlik işbirliği genişliyor

Belgenin “Barış Programı” bölümü, askeri ve güvenlik alanındaki ilişkilerin boyutunu gözler önüne seriyor.

Çin, Latin Amerika ülkeleriyle savunma ve askeri yetkililer arasında dostane alışverişi artırmayı, heyet ve gemi ziyaretlerini sıklaştırmayı hedefliyor.

İşbirliği alanları sadece geleneksel askeri eğitimle sınırlı kalmıyor. Terörle mücadele, insani yardım ve barış gücü operasyonları gibi alanlarda profesyonel paylaşımların derinleştirilmesi planlanıyor.

Çin ayrıca, Küresel Güvenlik Girişimi (GSI) çerçevesinde bölgeyle ortak hareket etme niyetini beyan ediyor.

Teknoloji, uzay ve yapay zeka ortaklığı

Pekin, geleneksel ticaretin ötesinde yüksek teknoloji alanlarında da Latin Amerika ile entegrasyon arayışında. Belge, yapay zeka, havacılık, yeni malzemeler ve biyotıp gibi alanlarda ortak laboratuvarlar ve Ar-Ge merkezleri kurulmasını teşvik ediyor.

Uzay çalışmaları konusunda ise Çin, bölge ülkelerini insanlı uzay programına ve Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu projesine katılmaya davet ediyor.

BeiDou Navigasyon Uydu Sistemi’nin bölgedeki kullanımının yaygınlaştırılması ve bir işbirliği merkezinin kurulması da hedefler arasında yer alıyor.

Belgede, teknolojik işbirliğinin kapsamı şu sözlerle detaylandırıldı:

“Çin, Latin Amerika ve Karayipler ülkeleriyle iletişim ve uzaktan algılama uyduları, uydu verisi uygulamaları, havacılık altyapısı ve havacılık eğitimi gibi alanlarda işbirliğini aktif olarak araştırmaya, uzay teknolojisinin afet önleme ve azaltma gibi alanlarda uygulanmasını ortaklaşa teşvik etmeye hazırdır.”

Kültürel diplomasi ve insani bağlar

Çin, “Medeniyet Programı” başlığı altında yumuşak güç unsurlarını devreye sokuyor. Eğitim, turizm, spor ve medya alanlarında karşılıklı değişim programlarının artırılması planlanıyor.

Konfüçyüs Enstitüleri’nin geliştirilmesi ve Çince eğitiminin desteklenmesi, kültürel yakınlaşmanın ana araçları olarak sunuluyor.

Ayrıca, yoksullukla mücadele ve halk sağlığı gibi sosyal konularda Çin’in deneyimlerinin bölge ülkeleriyle paylaşılması taahhüt ediliyor.