Çin’in askeri geçit töreni dostlarına ‘güven’ verdi, Batı’yı ‘tedirgin’ etti

Çarşamba günü Çin’in başkenti Pekin’de düzenlenen görkemli askeri geçit töreni, Çin’in artan askeri gücünü ve yükselen diplomatik statüsünü sergiledi.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, geçit törenini izlerken Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un yanı sıra iki düzine diğer dünya lideri ile birlikteydi.

Xi, açılış konuşmasında Çin’i istikrar sağlayan bir dünya gücü olarak sundu ve insanlığın bir kez daha barış ya da savaş, diyalog ya da çatışma arasında bir seçimle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Rusya’nın resmi Tass haber ajansına göre, Putin geçit töreninin ardından etkinliklerin “mükemmel, çok iyi ve yüksek düzeyde gerçekleştirildiğini” söyledi.

Xi ile daha önceki görüşmelerinde Rus lider, Rusya’nın Çin ile ilişkilerini “son derece stratejik” ve “tarihi bir zirveye ulaşmış” olarak nitelendirmişti. Geçit töreninin, iki komşu ülkenin “II. Dünya Savaşı’ndaki zaferin meyvelerini korumaya” kararlı olduğunu gösterdiğini söyledi.

İran’dan yapılan resmi açıklamada, geçit töreninin Çin ordusunun yeteneklerini sergilediği belirtildi.

Açıklamada, “Cumhurbaşkanı [Mesud] Pezeşkiyan , 25’ten fazla ülkenin devlet başkanlarıyla birlikte etkinliğe katıldı ve tarihin bu önemli anını anmak için uluslararası dayanışmanın önemini vurguladı” denildi.

“Geçit töreni, Çin ordusunun en son askeri teçhizat ve silahlarını sergiledi ve ülkenin savunma teknolojisindeki ilerlemeleri yansıttı” ifadelerine yer verildi.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, geçit törenini izleyen dünya liderlerinin grup fotoğrafının yer aldığı bir sosyal medya paylaşımında, etkinliğin ülkesinin “barış ve refah için dostluğu ve yapıcı diyaloğu teşvik etme yönündeki dış politika taahhüdünü” teyit ettiğini söyledi.

Küba Cumhurbaşkanı Miguel Diaz-Canel de Çin’in “çok taraflılığı ve küresel yönetişimi savunma mücadelesine öncülük ettiğini” ve Küba’nın bu idealleri desteklemekten ve uygulamaktan gurur duyduğunu söyledi.

Pekin ile Washington arasında rekabete sahne olan Güneydoğu Asya bölgesi, Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, Malezya Başbakanı Enver İbrahim ve Vietnam Cumhurbaşkanı Luong Cuong’un da aralarında bulunduğu isimlerin katılımıyla geçit törenine güçlü bir şekilde katıldı.

Prabowo, ülkesindeki protestolar nedeniyle gezisini iptal ettikten sonra son anda Çin’i ziyaret etme kararı aldı. Enver ise salı günü Xi ile yaptığı görüşmede geçit törenine katılmanın “bir onur” olduğunu söyledi.

Vietnam medyası, Cuong’un katılımının “Vietnam’ın küresel barış, güvenlik ve kalkınma konusundaki sorumlu sesini yeniden teyit ettiğini” ve ülkenin “bağımsızlık dış politikasını” yansıttığını yazdı.

Bu arada, Japon medyasına göre Tokyo “ilgili gelişmeleri ilgiyle yakından takip ediyor” ve hükümet, ülkenin savaş trajedisinin tekrarlanmaması konusunda kararlı olduğunu yineledi.

Eski Japonya Başbakanı Yukio Hatoyama geçit törenine katıldı, ancak bu karar ülkede bazı eleştirilere yol açtı. Pekin, Tokyo’nun etkinliğin anti-Japon imaları olduğu konusunda uyarıda bulunarak yabancı liderlerden geçit törenine katılmamalarını istediği yönündeki haberlere tepki göstermişti.

Avrupa Parlamentosu Çin Komitesi Başkanı Engin Eroğlu ise, sosyal medyada Pekin’i Ukrayna savaşında “saldırganın tarafında yer almakla” suçladı.

Eroğlu, “Çin’in iki müttefiki, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa topraklarında yaşanan en büyük kara savaşından doğrudan sorumlu, ancak Çin lideri barış ve savaş arasında bir seçimden bahsediyor” dedi.

“Çin, 2022’de seçimini çoktan yaptı, saldırganın yanında yer aldı” diye ekledi.

Avrupa’dan sadece iki hükümet başkanı geçit törenine katıldı: Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ve Slovakya Başbakanı Robert Fico. South China Morning Post gazetesi, Ukrayna savaşı sürerken Putin’in törene katılmasının Avrupa misyonlarını özellikle rahatsız ettiğini bildirmişti.

Çarşamba sabahı, geçit töreni başladığında, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medyada, Xi’nin Japonya’ya karşı savaşta ABD’nin katkılarından ve fedakarlıklarından bahsedip bahsetmeyeceğini sordu.

“Başkan Xi ve Çin’in harika halkının harika ve unutulmaz bir kutlama günü geçirmelerini dilerim” diye yazdı.

Trump, “Amerika Birleşik Devletleri’ne karşı komplo kurarken Vladimir Putin ve Kim Jong-un’a en içten selamlarımı iletin lütfen” diye kinaye yaptı.