Avrupa
Çin’in madencilikteki ihracat kontrolleri, AB’nin yeniden silahlanmasını zora sokuyor

AB’nin savunma kapasitesini artırma planları, Çin’in kritik hammaddelere uyguladığı ihracat kontrolleri ve satış kısıtlamaları nedeniyle aksıyor.
Bu durum karşısında AB liderleri, ülkeleri tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesini hızlandırmaya çağırıyor.
Nikkei Asia’nın aktardığına göre Avrupa Komisyonu, geçen hafta Çin’in adını açıkça belirtmemekle birlikte, iktisadi dengesizlikleri gidermek amacıyla bloktaki şirketlerin tedarikçi yelpazesini genişletmelerini zorunlu kılacak yeni bir yasa önerisi sunacağını açıkladı.
Ukrayna savaşı ve Washington’un güvenlik garantilerine ilişkin artan belirsizlik, Avrupa’daki hükümetleri askeri harcamaları ve üretimi artırmaya itti.
Öte yandan AB’nin dışişleri, güvenlik ve savunma politikası analizinden sorumlu kurumu olan AB Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nün (EUISS) politika analisti Joris Teer’in mayıs ayında yayınladığı bir rapora göre, AB tarafından kritik olarak sınıflandırılan 34 malzemeden 17’sinde, küresel madencilik veya arıtma faaliyetlerinin en az %70’i Çin’e ait. Bu 34 malzemeden 8’i Çin’in ihracat kontrollerine tabi.
Teer, “Çin, Avrupa’nın yeniden silahlanma çabalarının altını oyma sürecinde. Çin, sadece bu silahı devreye sokarak zaten etkisini artırmış ve istediği herhangi bir anda arzı kısıtlama kapasitesini ve istekliliğini göstermiştir,” diye yazdı.
Avrupa Havacılık, Güvenlik ve Savunma Sanayileri Birliği de jeopolitik gelişmelerin ve kritik hammaddeler için küresel rekabetin yoğunlaşmasının, Avrupa’nın tedarik zincirlerini güçlendirme ihtiyacını giderek daha da vurguladığını belirtti.
Bu kuruluş, İngiltere’den BAE Systems, Fransa’dan Thales ve Almanya’dan Rheinmetall dahil olmak üzere 4.000’den fazla şirketi temsil ediyor.
Avrupalı savunma üreticileri, dikey entegrasyon, geri dönüşüm, çeşitlendirme ve stoklama gibi çeşitli stratejiler izliyor.
Rheinmetall, Nikkei Asia’ya yaptığı açıklamada “herhangi bir bağımlılığı olmadığını” ve “kritik mineraller konusunda iyi hazırlandığını” belirtti.
Bir sözcü, “Rheinmetall, birkaç yıl yetecek kadar önemli hammadde stokladı. Grup genelinde hammadde tüketimini merkezi olarak ve hassas bir şekilde izleyip kontrol etmemizi sağlayan BT sistemlerini hayata geçirdik,” dedi.
Fakat analistler, sadece stoklamanın yeterli olmayacağı konusunda uyarıyor. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü araştırmacısı Maria Shagina, “Stoklama, ani kesintilere karşı önemli bir tampon görevi görür fakat tek başına uzun vadede yapısal hasarı azaltması olası değildir,” dedi.
Shagina, Pekin’in kontrolündeki kritik minerallerin hacmini veya çeşitliliğini alternatif kaynaklarla ikame etmenin yıllar alacağını belirtti.
2024 yılında AB, bu tür mineraller için yerel tedarik zincirlerini yeniden kurmayı amaçlayan Avrupa Kritik Hammadde Yasası’nı yürürlüğe koydu.
Yasa, yerli maden çıkarma, işleme ve geri dönüşüm için 2030 hedefleri belirlerken, herhangi bir üçüncü ülke tedarikçisine olan bağımlılığı %65 ile sınırlandırıyor.
Stratejik projeleri hızlandırmak amacıyla geçen yıl 3 milyar avro (3,5 milyar dolar) tutarında bir fon oluşturuldu.
Ne var ki Avrupa Sayıştayı, 2030 hedeflerinin bağlayıcı olmadığını ve AB’nin bu hedeflere ulaşmaktan hâlâ çok uzak olduğunu belirtiyor.
Sektör grupları, politika tutarsızlıklarının ilerlemeyi daha da yavaşlatabileceğini söylüyor.
Jet motorları, gelişmiş bataryalar ve savunma alaşımları için hayati öneme sahip bir sektörü temsil eden Kobalt Enstitüsü, kimyasallarla ilgili önerilen AB kurallarının sektörü çökertme riski taşıdığını belirtti.
Londra merkezli enstitünün hükümet ve kamu ilişkileri başkanı Michael Blakeney, “Avrupa bir ayağı içeride, bir ayağı dışarıda. Doğru şeyleri söylüyor, ancak yaptıkları tutarsız,” dedi.
Avrupa’nın bu çabaları, kritik mineral tedarik zincirlerini güvence altına almak için ABD’nin izlediği agresif yaklaşımla aynı zamana denk geliyor.
Shagina şunları söylüyor:
“ABD, kapasiteyi güvence altına almak ve geliştirmek için daha fazla sermaye yatırıyor, daha büyük finansal riskler alıyor ve bazı durumlarda hisse satın alıyor. Buna karşılık, Avrupa genel olarak daha temkinli davranıyor… bu da kritik mineraller için rekabet ederken [Avrupa’yı] nispeten dezavantajlı bir konuma sokuyor.”
Nisan ayında AB, kritik mineral tedarikini koordine etmek üzere ABD ile bir anlaşma imzaladı. Anlaşmanın bloğun stratejik özerkliğini zayıflatabileceği endişesiyle başlangıçta direnç gösterilse de, üye devletler haziran ayı başlarında Komisyona, yatırım ve ihracat kontrol politikalarını koordine eden ABD öncülüğündeki “Pax Silica” girişimine katılma yetkisi verdi.
Teer, Avrupa’yı, devlet desteği, asgari fiyatlar ve tedarik kurallarıyla desteklenerek Çin dışındaki kritik mineral üretimini finansal açıdan sürdürülebilir hale getirmek için devam eden ABD-AB-Japonya müzakerelerini daha geniş bir koalisyonun “çekirdeği” olarak kullanmaya çağırdı:
“Özellikle Malezya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Brezilya ve Endonezya gibi hammadde üreticileri veya maden yataklarına sahip ülkeler ile Hindistan gibi geniş nitelikli işgücü potansiyeline sahip ülkeler büyük önem taşıyor.”
Teer, Çin’in daha fazla kısıtlama getirmesini engellemek için AB’nin, blok dışındaki ülkelerin iktisadi baskısına yanıt olarak gümrük vergileri ve kısıtlamalar uygulamasına olanak tanıyan zorlama önleme aracını da devreye sokması gerektiğini belirtti.
Avrupa Komisyonu sözcüsü, bloğun “AB’nin kritik hammaddelere bağımlılığıyla ilgili riskleri uzun zamandır farkında olduğunu” belirtti.
Sözcü, “Hedef açık: Endüstriyel ve savunma kapasitemizi artırırken, aksaklıkları erken öngörmek ve AB’nin kırılganlıklarını azaltmak,” dedi.
Avrupa
AB, Ukrayna’daki askeri eğitim misyonunu ilk kez sahaya gönderiyor

Avrupa Birliği Konseyi, Ukrayna ordusunu eğiten EUMAM misyonunun ilk kez Ukrayna topraklarında konuşlanmasına karar verdi. Görev süresi 15 Kasım 2028’e kadar iki yıl uzatılan misyona bu dönem için yaklaşık 300 milyon euro kaynak tahsis edildi.
Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Ukrayna ordusunu eğitmeye yönelik askeri yardım misyonunun ilk kez Ukrayna topraklarına konuşlandırılmasına karar verdi.
Konseyin açıklamasında, Ukrayna’ya Askeri Yardım Misyonunun (EUMAM Ukraine) görev süresinin 9 Kasım’da alınan kararla iki yıl daha uzatılarak 15 Kasım 2028’e kadar devam edeceği kaydedildi.
Bu dönem için misyona yaklaşık 300 milyon euro bütçe ayrıldı.
Konsey açıklamasında karara ilişkin şu ifadeler yer aldı: “Karar, EUMAM faaliyetlerine ilişkin yakın zamanda yapılan stratejik incelemenin ardından alındı. Bu bağlamda AB Konseyi, Ukrayna askeri makamları, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri ve benzer görüşteki uluslararası ortaklarla doğrudan ve etkin koordinasyon sağlamak amacıyla misyonun Ukrayna topraklarında varlık göstermesine de karar verdi. Bu adım, AB eğitim programlarının Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına göre uyarlanmaya devam etmesini sağlayacaktır.”
Ayrıca misyonun görev tanımına, savaştan çıkarılan derslerin analiz edilmesi ve Ukrayna’nın hedeflerini destekleyecek askeri eğitimin güçlendirilmesi yönündeki görevler eklendi.
Misyon; ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Norveç dahil diğer uluslararası ortaklarla eş güdümü sürdürecek.
EUMAM, güvenlik ve asker eğitimi alanında “gönüllüler koalisyonu” ve NATO’nun Ukrayna Güvenlik Yardımı ve Eğitimi (NSATU) birimiyle de işbirliği yapacak.
Kiev’in talebiyle Ekim 2022’de kurulan EUMAM Ukraine kapsamında bugüne kadar 100 binden fazla Ukrayna askerinin eğitim aldığı belirtildi.
Diğer taraftan Paris’te 4 Eylül’de, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin katılımıyla ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron başkanlığında “gönüllüler koalisyonu” toplantısı yapıldı.
Macron, Zelenskiy ile düzenlediği ortak basın toplantısında, 26 ülkenin Ukrayna’ya asker göndermeye ya da bu misyonu destekleyip ülkenin deniz ve hava güvenliğini sağlamaya yönelik kaynak ayırmaya hazır olduğunu duyurdu.
Birleşik Krallık hükümeti basın birimi, Kasım ayı başında yaptığı açıklamada, 11 NATO ülkesi ve ortaklarının katılımıyla Polonya’da askeri tatbikat düzenleneceğini bildirdi.
Tatbikatta, savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’yı desteklemek üzere çok uluslu bir gücün konuşlandırılması senaryosu çalışılacak.
Manevralara Belçika, Estonya, Fransa, Almanya, Litvanya, Hollanda, Polonya, İspanya, İsveç, Türkiye ve Birleşik Krallık katılacak.
Birleşik Krallık ve Fransa’nın ortak liderliğinde 9-22 Kasım tarihlerinde “Koalicja” adıyla yürütülecek tatbikatta, 300’ü İngiliz olmak üzere 2 bin 800 askerin görev alacağı duyuruldu.
The Guardian ve Sky News, Ukrayna’ya barış gücü olarak konuşlandırılacak İngiliz askerleri ve müttefiklerine, olası bir saldırı halinde Rus askerlerine “ateşle karşılık verme izni verileceğini” yazdı.
Avrupa
Ukraynalı Azov Taburu, İspanyol neo-Nazilere eğitim vermiş

İspanya’da gözaltına alınan Núcleo Nacional örgütü üyelerinin Ukrayna’da neo-Nazi Azov Taburu’dan silahlı eğitim aldığı ortaya çıktı. Soruşturma dosyasında, 14 şüphelinin yakalandığı operasyonun Madrid’deki gösteride çıkabilecek çatışma riski nedeniyle öne çekildiği bildirildi.
İspanya’da geçen hafta düzenlenen operasyonla 14 üyesi gözaltına alınan neo-Nazi örgütü Núcleo Nacional militanlarının, geçen ağustos ayında Ukrayna’da eğitim aldığı ve “silahlı ayaklanma” planladığı öğrenildi.
Gijón 1 Numaralı Soruşturma Mahkemesince yürütülen ve El País gazetesinin ulaştığı soruşturma dosyasındaki bilgilere göre, örgüt mensupları silah ruhsatları bulunmamasına rağmen tabanca ve tüfek kullandı.
Núcleo Nacional’in aktif üyeleri geçen ağustos ayında Ukrayna’ya giderek, 2014 yılında Donbas Savaşı sırasında kurulan ve Ukrayna Ulusal Muhafızlarına bağlı olan 12. Özel Kuvvetler Tugayı Azov ile temas kurdu.
Militanlar, çelik yelekler ve AK-47 tipi piyade tüfekleriyle paramiliter eğitimlere katıldı.
Soruşturma dosyasında yer alan bir videoda örgüt üyelerinden Rafael B.’nin arazide Núcleo Nacional’e ait siyah kapüşonlu kıyafet giydiği, bir diğer fotoğrafta ise Aitor R.’nin çelik yelek, saldırı tüfeği ve Nazi bayrağı armasıyla yer aldığı görüldü.
Örgüt üyelerinin Ukrayna’daki faaliyetleri sırasında, internetteki en büyük ırkçı nefret forumu ve beyaz üstünlükçülüğün beslenme kaynağı olarak tanımlanan Stormfront ibareli siyah kapüşonlu kıyafetler giydikleri de belirlendi.
Müfettişler, aşırı sağcı gençlerin Kiev’de, Rusya sınırına 20 kilometre mesafedeki başka bir yerleşim biriminde ve bir askeri kampta konakladıklarını tespit etti.
Bir örgüt üyesinin 28 Ağustos’ta eşiyle yaptığı telefon görüşmesinde, arka planda bomba ve insansız hava aracı saldırılarını haber veren siren seslerinin duyulduğu kayıtlara geçti.
Söz konusu militanın daha önce bulunduğu 1,4 milyon nüfuslu Harkov kentine kıyasla daha “iyi” bir yerde olduğunu söylediği ve eşine “Bütün bunlar çok ilginç geçiyor. Bulunduğumuz köy savaştan çok ağır darbe almış, her yer yıkılmış ve askerlerle dolu” dediği aktarıldı.
Ukrayna’ya savaş silahlarıyla askeri eğitim almak amacıyla yapılan yolculuğun, bu kişilerin döndüklerinde İspanya’daki örgüt temsilciliklerinde bulunan diğer militanları eğitmeleri hedefine dayandığı kaydedildi.
Kayıtlara geçen konuşmalara göre eğitimin bir diğer amacının ise “silahlı bir ayaklanma yürütmeyi” öğrenmek olduğu ifade edildi.
Kayıtlara yansıyan 12 Ağustos tarihli bir görüşmede bir militanın “Eğitim olmadan hiçbir ayaklanma işlemeyecek” dediği, karşı tarafın ise yapının “güvenlikle donatılmasının” asıl kilit nokta olduğunu belirttiği görüldü.
Nasyonal sosyalist ideolojiyi benimseyen örgütün yapısında yasa dışı silah kullanımı temel bir yer tutuyor.
Örgüt üyelerinden “El Jefe” (Şef) lakaplı Jesús R.’ye 7 Mayıs’ta gelen bir telefon aramasında, başka bir üyenin elinde “atış yapacağı” bir tabanca ve tüfek bulunduğunu bildirdiği belirtildi.
Müfettişler bu kişinin silah ruhsatı bulunmadığını belirlerken, silahları karaborsadan satın aldığı ya da çatışma bölgesinden ithal ettiği şüphesi üzerinde durdu.
14 yaşından küçük çocukları dahi saflarına katan örgüt mensuplarının mücadelelerini sisteme karşı bir “haçlı seferi” olarak gördükleri aktarıldı.
Müfettişler, Almanya ve Avusturya’da kullanımı yasak olan SS amblemlerini kullanan yapının, “rejimin kendi araçlarını kullanma” stratejisini benimsediğini ve “Devlet Güvenlik Güçleri ve Birliklerine karşı koyabilecek ve onların yerini alabilecek eğitim ve araçlara sahip olmayı amaçladığını” kaydetti.
Araştırmalara göre Núcleo Nacional; aralarında Onoare și Patrie (Romanya), Les Hussards Paris (Fransa), Macar Lejyonu (Macaristan), Der Dritte Weg (Almanya) ve Prevrat’ın (Hırvatistan) bulunduğu aşırı sağcı uluslararası bir ağın parçası olarak hareket ediyordu.
Ulusal Polis Teşkilatı, örgütün 7 Kasım’da Madrid’deki Plaza de España meydanında bir gösteri çağrısında bulunduğunu tespit etmesinin ardından, neo-Nazi yönetici kadroya yönelik operasyonun öne çekilmesini Gijón 1 Numaralı Soruşturma Mahkemesinden talep etti.
Müfettişlerin değerlendirmesinde yürüyüşün, Devlet Güvenlik Güçleri ve Birlikleri ile antifaşist gruplarla çatışma doğurma riskinin yüksek olduğu vurgulandı.
Polis gözaltı gerekçesinde, soruşturulan olayların ağırlığına, neo-Nazilerin çatışma bölgelerinde aldığı askeri eğitime, bir ayaklanma gerçekleştirme olasılığına, uluslararası aşırı sağ destek ağına ve şüphelilerin savaş silahlarına erişebilme ihtimaline işaret etti.
Gijón 1 Numaralı Soruşturma Mahkemesi örgüt üyelerini nefret suçu teşviki, yasa dışı örgüt kurma ve yasa dışı silah bulundurma suçlamalarıyla soruşturuyor.
Soruşturma yargıcı cuma günü Madrid, Asturias, Guadalajara, Valladolid, Pontevedra, Burgos ve Alicante kentlerinde örgütün 14 üyesinin gözaltına alınması talimatını verdi.
Gözaltına alınanlar arasında örgütün sözcüsü Iván Rico, sözde ideoloğu Isabel Peralta ve kıdemli aşırı sağcı yönetici Enrique Lemus yer aldı.
Ulusal Polis Teşkilatı aramalarda muştalar ve elektroşok cihazları ele geçirdi.
Soruşturma kapsamında gözetim altına alınanlardan 10’u pazar günü yurt dışına çıkış yasağı ve pasaportlarına el konulması şeklinde adli kontrol tedbirleriyle serbest bırakıldı.
Soruşturma sürecinin Çocuk Savcılığının girişimiyle bu yıl başlatıldığı kaydedildi.
Núcleo Nacional’in adli makamlarla yaşadığı geçmiş gerginlikler dikkat çekiyor.
Geçen mart ayında örgütle bağlantılı 10 kişi, Madrid’deki Dünya Kadınlar Günü yürüyüşünün düzenini bozdukları gerekçesiyle kamu düzenini bozma suçundan gözaltına alınmıştı.
Ağustos ayında Ceuta’daki göç krizine denk gelen süreçte ise yaklaşık 20 kişilik bir grup, “şehri işgale karşı aktif savunmaya katılmak” iddiasıyla özerk şehre gitti.
Mahalle sakinlerinin “Burası Torre Pacheco değil” sloganları attığı grup, polis eşliğinde limana kadar götürüldü.
Aşırı sağcı grup hakkında, X platformundaki hesaplarından sokakların “aktif savunması” ve “işgale karşı ortak mücadele” çağrısı yapan bir video yayımlamaları nedeniyle Nisan 2025’te Jandarma (Guardia Civil) tarafından da soruşturma yürütülmüştü.
Avrupa
GTA 6’nın çıkışı İngiliz şirketlerine 12 milyon sterline mal olacak

Rockstar Games’in 13 yıl aradan sonra 19 Kasım’da yayımlayacağı GTA 6 için İngiltere’de çalışanlar 83 bin gün izin aldı. Yalnızca çıkış gününde İngiliz şirketlerinin uğrayacağı zararın 3,14 milyon sterlini bulması öngörülüyor.
The Sun gazetesinin çalışanların işe devam durumunu da izleyen BrightHR platformunun verilerine dayandırdığı haberine göre, Grand Theft Auto 6 oyununun piyasaya çıkışı İngiliz şirketlerine 12 milyon sterline (16,1 milyon dolar) mal olacak.
Oyun serisinin yeni halkası, önceki yapımdan 13 yıl sonra, 19 Kasım tarihinde satışa sunulacak.
BrightHR verileri, kasım ve aralık aylarında İngiltere’deki çalışanların GTA çıkışıyla bağlantılı gerekçelerle toplamda 83 bin gün izin aldığını gösteriyor.
Haberde aktarılan uzman tahminlerine göre, yalnızca oyunun çıktığı gün İngiliz şirketlerinin uğrayacağı zarar 3,14 milyon sterlini (4,22 milyon dolar) bulacak.
Çalışanların 19 Kasım tarihi için sunduğu izin başvurularının yüzde 4,63’ünde gerekçe olarak doğrudan GTA gösterildi.
Bazı çalışanlar ise yöneticilerin izin vermemesi durumunda istifa edeceklerini bildirdi.
BrightHR Üst Yöneticisi (CEO) Alan Price konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Bu çıkış, şirketlere 12 milyon sterlinden daha pahalıya mal olacak; bu kadar kısa sürede böylesine bir maliyet ciddi bir kayıp anlamına geliyor. Bazı yöneticiler çalışanların 6deo oyunu için izin almasına tepki gösterebilir ancak bu durum, futbol maçı, konser veya bekarlığa veda partisi için izin almaktan daha az geçerli bir neden değildir. Hayranlar bu anı 13 yıldır bekliyordu.”
Amerikan şirketi Rockstar Games’in geliştirdiği büyük oyun serisi Grand Theft Auto’nun devam oyunu GTA 6, ilk olarak Aralık 2023’te duyurulmuştu.
Çıkış tarihi başlangıçta 2025 yılı olarak planlanan yapım, PlayStation 5 ile Xbox Series X/S konsollarında yayımlanacak.
Oyunun hikayesi, Miami’den esinlenilerek tasarlanan kurgusal Vice City kentinde geçecek.
Başkarakterler Jason ve serinin ilk kadın başkahramanı unvanını alacak Lucia olacak.
Serinin Eylül 2013’te piyasaya sürülen son ana oyunu GTA 5, tarihin en pahalı 6deo oyunu olma unvanını halen koruyor.
Farklı kaynaklara göre GTA 5’in pazarlama dahil toplam bütçesi 265 milyon ile 365 milyon dolar arasında değişiyor.
Oyunseverleri sokak suçları, çete kurma ve kuralsız araç kullanma temalarıyla karşılayan GTA serisinin ilk oyunu 1997 yılında çıkmış ve kısa sürede başarı yakalamıştı.
GTA 6’nın dijital sürümleri için ön yükleme süreci, çıkıştan bir hafta önce, 12 Kasım’da açılacak.
Oyunun fiziksel kutusunda herhangi bir oyun diski yer almayacak; kutudan yalnızca oyunu dijital olarak indirmeye olanak tanıyan kod çıkacak.
The New York Times gazetesi, GTA 6’nın çıkışını Beyonce’nin yeni albüm çıkarmasına veya Martin Scorsese’nin yeni bir filmle sinemaseverlerin karşısına çıkmasına benzetiyor.
The Wall Street Journal (WSJ) gazetesi de ağustos ayı sonunda yer verdiği haberde, GTA 6’nın piyasaya çıkışının iş gücünde “kesintiye” yol açacağını belirtmişti.
Gazetenin haberinde, insanların sosyal medyada yıllık ücretli izinlerini bu oyunu oynamak için kullanacaklarına dair planlar paylaştığı aktarılmıştı.
Ayrıca gazete, bazı işverenlerin oyunun çıkışını çalışanları motive etmek amacıyla kullandığını kaydetti.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika4 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir









