Çin’in Vietnam yatırımlarındaki artış Trump’ın misillemesini beraberinde getirebilir

Çinli şirketler, Donald Trump’ın ticaret savaşından kaçınmak için operasyonlarını yurtdışına nasıl taşıdıklarının bir işareti olarak Vietnam’daki neredeyse her üç yeni yatırımdan birini besliyor.

Ancak bu değişim, Trump’ın ABD ile büyük ticaret fazlası veren ülkeleri hedef alması nedeniyle Vietnam’ın gümrük vergileri karşısındaki kırılganlığını artırabilir.

Vietnam, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticari gerilimlerden en çok yararlanan ülkelerden biri oldu. ABD ile ticaret fazlası geçen yıl 123,5 milyar dolara ulaşarak Çin ve Meksika’dan sonra üçüncü en büyük ticaret fazlası oldu.

Bunun bir kısmı, tedarik zinciri risklerini yaymak ve cezalandırıcı tarifelerden kaçınmak için üretim hatlarını Çin’den Vietnam’a taşıyan Apple ve Intel gibi şirketlerin ihracatından kaynaklandı.

Ancak Vietnam aynı zamanda Çinli şirketlerden de giderek daha fazla yatırım alıyor. 2023’te yeni projelerin yüzde 22’si olan bu oran geçen yıl yüzde 28’e yükseldi.

Yabancı yatırımcılara danışmanlık yapan Sunwah Kirin Consulting Vietnam’ın CEO’su Meir Tlebalde, Financial Times’a verdiği demeçte, Çin sermayesinin, artık ucuz olmamasına rağmen yine de Vietnam’a yöneldiğini söyledi.

Vietnam’daki Çin imalat yatırımlarının çoğunun ABD gümrük vergilerinden kaçınmak ve Çinli şirketler tarafından üretilen mallar için farklı bir “menşe sertifikası” almak için yapıldığını belirtti.

Ancak Vietnam’ın tedarik zinciri hala büyük ölçüde Çin’e bağımlı. Tlebalde, “Hammaddelerin en az yarısı Çin’den geliyor,” dedi.

En son hükümet verilerine göre, 2025 yılının ilk ayında Çinli şirketler projelerin yüzde 30’unu oluşturdu. Analistler, Çin yatırımlarının Hong Kong ve Singapur üzerinden de geldiğini ve bu iki ülkenin geçen yıl Vietnam’da dolar bazında en çok yatırım yapan ülkeler olduğunu söyledi.

Trump tehdidi

Vietnam’daki Çin yatırımlarındaki artış ve Çin hammaddelerine olan bağımlılık, Pekin’i üçüncü ülkeler üzerinden ürün göndererek gümrük vergilerini aşmakla suçlayan Trump yönetiminin dikkatini çekebilir.

Diğer pek çok ülke gibi Vietnam da Trump’ın ABD’nin ticaret ortaklarına yönelik karşılıklı gümrük vergisi tehditlerine oldukça açık. Trump ayrıca ABD’nin beşinci büyük metal tedarikçisi olan Vietnam’ı da vurabilecek olan çelik ithalatına %25 gümrük vergisi uygulama tehdidinde bulundu.

Yüksek gümrük vergileri Vietnam ekonomisi üzerinde büyük bir etki yaratarak yatırımları caydıracak ve dünyanın en hızlı büyüme oranlarından birine sekte vuracaktır. Vietnam’ın ihracatının yaklaşık yüzde 30’u ABD’ye yapılıyor.

Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh ülkesine yönelik riskleri kabul ederek geçen ay Davos’ta yaptığı konuşmada Hanoi’nin ticaret dengesizliğini gidermek için “siyasi ve ekonomik çözümler” geliştirdiğini söyledi.

Vietnam’ın önümüzdeki 10 yıl içinde Boeing’den 50 ila 100 arasında uçak ve diğer yüksek teknolojili ABD ekipmanlarını satın alacağını ve gerekirse Trump ile “tüm gün boyunca” golf oynamayı kabul ettiğini de sözlerine ekledi.

Bu ay Ticaret Bakanı Nguyen Hong Dien, Vietnam’ın ABD’den tarım ithalatını artırmaya istekli olduğunu ve ABD ile ticareti kısıtlayacak herhangi bir tedbir uygulamayacağını söyledi.