CNN: İran yeraltı füze üslerinin girişlerini yeniden açtı

CNN’in uydu görüntüleri ve uzman görüşlerine dayandırdığı haberine göre İran, ABD ve İsrail’in hedef aldığı 69 yeraltı füze tüneli girişinin 50’sini yeniden açtı. Haberde, pahalı mühimmatlarla vurulan tesislerdeki enkazın büyük ölçüde buldozerler ve damperli kamyonlar gibi standart iş makineleriyle kaldırıldığı, İran’ın uzun menzilli füze kapasitesinin önemli bölümünü koruduğu yönündeki uzman değerlendirmelerine yer verildi.

CNN’in uydu görüntülerini inceleyerek ve uzmanlarla görüşerek hazırladığı habere göre İran, ABD ve İsrail’in yüksek maliyetli mühimmatlarla hedef aldığı yeraltı füze tesislerinin önemli bölümüne yeniden erişim sağladı.

Haberde, Tahran’ın tünel girişlerindeki enkazı buldozerler ve damperli kamyonlar dahil olmak üzere standart sanayi ekipmanlarıyla kaldırdığı belirtildi.

ABD ve İsrail, İran’daki yeraltı füze tesislerini devre dışı bırakmak amacıyla pahalı mühimmatlar kullandı. Buna karşılık İran, söz konusu tesislerdeki hasarı görece düşük teknoloji gerektiren yöntemlerle gidermeye başladı.

Hamburg Üniversitesi Barış Araştırmaları ve Güvenlik Politikası Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Timur Kadişev, bu maliyet ve teknoloji farkını değerlendirdi.

Kadişev, “Bu tür bir hasar oluşturmak için son derece karmaşık ve çok pahalı silahlar kullanmanız gerekiyor. Buna karşılık onarım son derece düşük teknoloji gerektiriyor; yalnızca buldozerler kullanılıyor” ifadelerini kullandı.

CNN, şu aşamada yeterli sayıda yeraltı cephaneliğinin yeniden erişilebilir hale geldiğini ve bunun çok sayıda uzun menzilli füzenin ateşlenmesine imkan sağlayabileceğini yazdı.

Haberde, çatışmalar sürerken ABD ve İsrail’in iş makinelerini de hedef alan saldırılar düzenlemesine rağmen İran’ın tünel girişlerini açma çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

Bu çalışmaların, daha düşük bir tempoda da olsa füze fırlatılmasına imkan verdiği ifade edildi.

CNN’in haberine göre yedi haftadan uzun süredir devam eden ateşkesin ilan edilmesinin ardından tünel açma faaliyetleri hız kazandı.

Kanalın aktardığı verilere göre İran, 18 yeraltı füze tesisinde vurulan 69 tünel girişinden 50’sini yeniden erişilebilir hale getirdi.

Uzmanlar bombardımanın sınırlarına işaret ediyor

CNN’e konuşan uzmanlar, İran’ın yürüttüğü çalışmaların ABD ve İsrail hava saldırılarının sınırlarını ortaya koyduğunu belirtti. Uzmanlara göre yalnızca tünel girişlerini hedef alan saldırılarla Tahran’ın füze kapasitesini ortadan kaldırmak “imkansız”.

James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Araştırmaları Merkezi’nden Sam Lair, İran’ın füze üretimi durmuş olsa bile mevcut stoklarla faaliyetlerini sürdürebileceğini belirtti.

Lair, “Fırlatma sistemleri ellerinde olduğu sürece füze fırlatmaya devam edebilirler; üretim durmuş olsa bile” dedi.

Uzmanlar, İran’ın elinde halen yeterli miktarda füze bulunduğunu ve mevcut stokların operasyonel kapasiteyi sürdürmeye imkan verdiğini değerlendirdi.

CNN ayrıca İran’ın bombardımanlarda zarar gören askeri üs yollarını da onardığını yazdı. Uydu görüntülerine göre üslerde oluşan kraterlerin neredeyse tamamı dolduruldu. Görüntüler, iki yol kesiminin ise tamamen onarıldığını gösterdi.

Haberde, ABD ve İsrail’in çatışmanın ilk haftalarında özellikle füze tünellerine yönelik saldırılara ağırlık verdiği belirtildi. CNN’e göre bu strateji, İran’ın füze saldırılarını sınırlamada etkili oldu.

Bununla birlikte ABD ve İsrail yalnızca tünelleri hedef almakla yetinmedi. Müttefikler, elektronik bileşen üreten fabrikalardan füze yakıtı ve füze gövdeleri üreten tesislere kadar uzanan tedarik zincirini de vurdu.

ABD yönetimi ile uzmanlar farklı değerlendirmeler yaptı

Nisandaki ateşkesin ardından ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, İran’ın geriye kalan fırlatma sistemleri ve füzeleri topraktan çıkaracağını ancak savunma sanayisi kapasitesini kaybettiği için bunların yerine yenilerini koyamayacağını söyledi.

Hegseth, İran’ın “kalan fırlatma sistemlerini ve füzelerini kazıp çıkaracağını, ancak savunma sanayisi bulunmadığı için bunların yerini dolduramayacağını” ifade etti.

Buna karşılık CNN’in görüştüğü uzmanlar farklı bir tablo çizdi. Uzmanlara göre İran’ın yeraltı depolarında halen yaklaşık bin füze bulunuyor. Aynı uzmanlar, bu stokun kara hedeflerine yönelik saldırılardan önemli ölçüde etkilenmiş görünmediğini belirtti.

Kanal, İran’ın yeraltı füze üslerine giden yolları yeniden açmaya başladığını daha önce de haberleştirmişti. Kanal, nisan ayının ortalarında yayımladığı haberde uydu verilerine dayanarak İran’ın tünel girişlerini temizleme çalışmalarını sürdürdüğünü aktarmıştı.

Öte yandan The Wall Street Journal, Amerikan istihbarat kurumlarının İran’ın yeraltındaki füze stoklarını ve ayakta kalan fırlatma sistemlerini yeniden işler hale getirebilme kapasitesi konusunda kaygı duyduğunu yazdı.

Gazete, kaynaklarına dayanarak Tahran’ın savaş öncesinde sahip olduğu yaklaşık 2 bin 500 füzeden 1.000’den fazlasını elinde tutmaya devam ettiğini bildirdi.

Savaşın maliyeti on milyarlarca dolara ulaştı

Mayıs ayı başında Pentagon, İran’a karşı yürütülen savaşın ABD’ye 25 milyar dolara mal olduğunu açıkladı.

Ancak CBS, Amerikalı yetkililere dayanarak toplam maliyetin bunun iki katına, yaklaşık 50 milyar dolara ulaştığını aktardı. Haberde Pentagon’un hasar gören ekipmanların maliyetini bu hesaba dahil etmediği belirtildi.

Financial Times da nisan ayında yayımladığı haberinde ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü askeri harekatın Washington’a her gün yüz milyonlarca dolara mal olduğunu yazdı.

Gazete mart ayında yayımladığı ayrı bir haberde ise ABD’nin İran’a karşı başlattığı operasyon sırasında yıllar boyunca biriktirdiği kritik mühimmat stoklarının önemli bölümünü tükettiğini aktarmıştı.