Elektrik kesintileri, Ukrayna ekonomisini savaşın başlangıcından bu yana en ağır şoka soktu

Rusya’nın enerji altyapısına yönelik süregelen saldırıları, Ukrayna ekonomisini savaşın başlangıcından bu yana en şiddetli sarsıntıyla karşı karşıya bıraktı. Sanayi üretimindeki sert düşüş ve artan maliyetler nedeniyle büyüme tahminleri aşağı yönlü revize edilirken, bütçe gelirlerinde de ciddi kayıplar yaşanıyor.

Elektrik sistemindeki aksaklıklar, üretimde daralmaya ve kamu gelirlerinde düşüşe neden olarak Ukrayna ekonomisini savaşın başlangıcından bu yana en ciddi şokla karşı karşıya bıraktı.

Reuters’ın en büyük şirketlerin yöneticileriyle yaptığı görüşmeler ve istatistiksel veriler üzerinde gerçekleştirdiği analiz, krizin boyutlarını ortaya koyuyor.

Rusya’nın enerji sistemine yönelik süregelen saldırıları; metalurji tesislerinden madencilik işletmelerine ve gıda üreticilerine kadar Ukrayna sanayisini üretim hacimlerini düşürmeye ve artan maliyetlere katlanmaya zorluyor.

Ülkenin en büyük beton ve inşaat malzemeleri üreticisi Kovalska Group Genel Müdürü Sergiy Pilipenko, öngörülebilir bir çizelgesi olmayan acil durum kesintileri nedeniyle şirketin bazı dönemlerde üretim hacminin yüzde 50’sini kaybedebildiğini belirtti.

Ekonomik aktivite 2023 yılından bu yana ilk kez gerileme kaydetti

Ukrayna ekonomisi savaşın ilk yılında yaklaşık üçte bir oranında küçüldü ve sonraki yıllarda kaydedilen ılımlı büyümeye rağmen savşa öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.

Yaklaşık 6 milyon kişinin ülkeyi terk ettiği, 3 milyondan fazla kişinin ise ülke içinde yerinden edildiği süreçte, savaş öncesi nüfusun beşte birinden fazlası yer değiştirdi.

Kiev Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü’nün aylık iş faaliyeti endeksi, şubat ayında 2023’ten bu yana ilk kez negatif bölgeye geçti.

Madencilik ve metalurji grubu Metinvest’in Operasyon Direktörü Oleksandr Mıronenko, enerji üretimi ve nakliye altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle bu yıl için öngörülen ekonomik büyümenin ilk iki ayda gerçekleşmediğini kaydetti.

Ekonomist Natalya Kolesniçenko ise ocak ve şubat aylarında enerji talebinin arzı yüzde 30 oranında aştığını hesapladı.

Enerji krizi bütçede milyonlarca dolarlık kayba yol açıyor

Başbakan Yuliya Svırıdenko, enerji krizinin sadece ocak ayında devlet bütçesine yaklaşık 12 milyar grivnaya (280 milyon dolar) mal olduğunu açıkladı. Bu tablo karşısında büyüme tahminleri kötüleşirken; Ukrayna Merkez Bankası büyüme beklentisini yüzde 2’den yüzde 1,8’e düşürdü.

Yatırım kuruluşu Dragon Capital sadece yüzde 1, ICU ise yüzde 0,8 oranında bir büyüme bekliyor. ICU’nun değerlendirmelerine göre, ekonomik üretimin yüzde 20 ila 25’i istikrarlı enerji arzına bağlı durumda bulunuyor.

Dış faktörler ve lojistik sorunlar krizi derinleştiriyor

Durum, dış faktörlerin etkisiyle daha da karmaşık bir hal alıyor. Macaristan ve Slovakya, Rusya’nın saldırısı sonucu hasar gören Drujba boru hattı üzerinden petrol sevkiyatının yeniden başlamaması halinde Ukrayna’ya elektrik ihracatını durdurma tehdidinde bulundu.

Danışmanlık şirketi ExPro’nun verilerine göre, şubat ayında Ukrayna’nın elektrik ithalatının yüzde 68’i bu iki ülkeden sağlandı.

Şirketlerin verimliliği düşerken maliyetler hızla yükseliyor

İşletmelerin yedek güç kaynaklarına yaptığı milyonlarca dolarlık yatırıma rağmen, Avrupa İşletmeler Birliği tarafından yapılan anket, kesintilerin her beş şirketten dördünün faaliyetlerini zorlaştırdığını gösterdi.

Şirketlerin yarısı verimlilik kaybı, yüzde 61’i ise maliyet artışı bildirdi. ArcelorMittal, ocak ayında enerji yetersizliği nedeniyle ekipmanları durdurmak zorunda kaldıklarını, bu durumun sıcak metal üretiminde yaklaşık yüzde 10, haddelenmiş ürünlerde ise yüzde 25’ten fazla kayba yol açtığını aktardı.