Endonezya’da halk neden ayaklandı?

Son günlerde Endonezya’da sert bir protesto dalgası yaşandı. Protestolar sonucunda yedi kişi hayatını kaybetti.

Gözlemciler, şiddetli gösterilerin ekonomik zorluklar, kamu görevlilerinin duyarsızlığı ve Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto yönetiminin halkı destekleyen politikalar uygulamadaki başarısızlığı nedeniyle halkın öfkesinin doruk noktasına ulaşması sonucu ortaya çıktığını düşünüyor.

Nikkei Asia, Endonezya’daki halk protestolarıyla ilgili bilinmesi gerekenleri derledi.

Protestoların nedeni nedir?

Gösteriler geçen hafta başında Jakarta’daki Temsilciler Meclisi binası önünde başladı. Öğrenciler ve sendika üyeleri de dahil olmak üzere protestocular, milletvekillerinin aylık 50 milyon rupi (3.100 dolar) tutarındaki konut yardımı gibi, ulusal ortalama asgari ücretin 10 katından fazla olan ayrıcalıklarını eleştirdi.

Ayrıca, işçiler için daha yüksek asgari ücret talep ettiler ve son birkaç yıldır tekstil ve ayakkabı sektöründen teknoloji girişimlerine ve konaklama sektörüne kadar birçok sektörü etkileyen toplu işten çıkarmaların sona ermesini istediler.

Polis müdahalesi

Perşembe akşamı, polis protestoculara müdahale etti ve çıkan çatışmada, motosiklet taksi şoförü Affan Kurniawan polis taktik aracının altında kalarak hayatını kaybetti.

Onun ölümü, cuma ve cumartesi günleri daha geniş ve daha şiddetli protestolara yol açtı ve bu protestolar Batı Cava’daki Bandung, Yogyakarta, Doğu Cava’daki Surabaya, Kuzey Sumatra’daki Medan ve Güney Sulawesi’deki Makassar gibi diğer şehirlere de sıçradı.

29 Ağustos’ta, ülke çapında protestolar Endonezya’yı sarsarken, bir kalabalık Güney Sulawesi eyaletinin başkenti Makassar’daki belediye binasını ateşe verdi. Yangında üç memur öldü.

Cakarta’da, polis Mobil Tugay Kolordusu’nun karargahı göstericilerin ana hedefi haline geldi. Polis araçları ve kamu tesisleri ateşe verildi. Yakındaki bazı dükkanlar ile Cakarta’nın diğer bölgelerinde dört milletvekili ve Maliye Bakanı Sri Mulyani Indrawati’nin evleri yağmalandı.

Diğer şehirlerde de protestocular, çoğunlukla polis karakolları veya yerel meclisleri hedef aldı. Makassar’da da kalabalık, belediye meclisi binasını ateşe verdikten sonra üç kamu görevlisi öldürüldü.

Pazar günü itibarıyla, protestolar sırasında Makassar’da bir motosiklet taksi şoförü, Yogyakarta’da bir öğrenci ve Orta Cava’nın Solo kentinde bir bisiklet taksi şoförü dahil olmak üzere yedi kişinin öldürüldüğü bildirildi.

Yetkililer nasıl tepki gösteriyor?

Prabowo pazar günü Jakarta’da siyasi parti liderleri ve kabine bakanlarıyla bir araya geldi.

Meclis’in milletvekillerinin bazı ayrıcalıklarını kaldırmayı ve uzun süredir vergi mükelleflerinin parasını israf ettiği için eleştirilen yurt dışı iş seyahatlerine moratoryum getirmeyi kabul ettiğini duyurdu.

Cumhurbaşkanı, son zamanlarda kamuoyunun öfkesini çeken tartışmalı açıklamalar yapan bazı milletvekillerine karşı “kararlı” önlemler alınacağını söyledi.

Örneğin, NasDem Partisi’nden siyasetçi Ahmad Sahroni, milletvekillerinin ayrıcalıklarını savundu ve eleştirenleri “aptal” olarak nitelendirdi.

NasDem ve Ulusal Mandat Partisi pazar günü, Sahroni de dahil olmak üzere her biri iki milletvekilini askıya aldığını duyurdu. Golkar Partisi bir milletvekilini askıya aldı. Üç parti de Prabowo’nun iktidar koalisyonunda yer alıyor.

Prabowo ayrıca kamu tesislerini tahrip edenlere karşı sert önlemler alınmasını emretti.

“Yasadışı eylemlerin, hatta vatana ihanet ve terörizme varan eylemlerin işaretleri var” diye halkı suçladı.

Prabowo, “Polis ve orduya, kamu tesislerinin tahrip edilmesi, bireylerin evlerinin ve ekonomi merkezlerinin yağmalanmasına karşı yasalara uygun olarak mümkün olduğunca sert önlemler almalarını emrettim” dedi.

İşletmeler nasıl tepki gösteriyor?

Pazar günü itibarıyla, Jakarta’nın merkezindeki Mobil Tugay karargahının yakınındaki mağazalar ve bir elektronik merkezi kapalı kaldı. Ancak Jakarta’nın diğer bölgelerindeki alışveriş merkezleri ve diğer perakende merkezleri, ziyaretçi sayısı azalsa da normal şekilde faaliyet gösterdi.

Birçok işletme ve devlet dairesi, çalışanlarına pazartesi günü evden çalışmasını söyledi.

Endonezya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Anindya N. Bakrie, halkın isteklerini ifade edebilmesi için “saygılı” bir diyalog kurulmasını istedi. Hükümet yetkilileri ve milletvekillerini, artan yaşam maliyeti ve düşük gelirler de dahil olmak üzere halkın sorunlarına daha duyarlı olmaya çağırdı. “Kamu görevlileri duyarlı olmalı” dedi.

Endonezya Perakende ve Kiracılar Derneği (Hippindo) Başkanı Budihardjo Iduansjah da benzer şekilde diyalog çağrısında bulundu ve hükümetten alışveriş merkezleri ve diğer kamu faaliyet merkezlerinde güvenliği sağlamasını istedi.

‘Güvenlik odaklı yaklaşım sorunları çözmez’

Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin pazar akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada, polis ve ordunun kamu güvenliğini sağlamak için “birlikte çalışacaklarını” ve “her türlü yasadışı faaliyete karşı kararlı bir şekilde hareket edip ölçülü adımlar atacaklarını” söyledi.

Cakarta’daki bir düşünce kuruluşu olan Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde araştırmacı olan Dominique Nicky Fahrizal, güvenlik odaklı bir yaklaşımın “halkın hoşnutsuzluğunun temel nedenlerini çözemeyeceğini belirtti.

Fahrizal, “Bu yaklaşım, halkın hoşnutsuzluğunu daha da artıracaktır” dedi.