‘Eski Başbakan Johnson’ın alışkanlıkları İngiliz istihbarat protokollerini değiştirdi’

İngiltere’de eski Başbakan Johnson’ın görev süresi boyunca sık sık ulaşılamaz olması, istihbarat servislerinin milletvekillerini izleme prosedürlerini değiştirmesine neden oldu. The Times’ın ulaştığı rapora göre, acil durumlarda Başbakanın onay verememesi ihtimaline karşı yetki beş kabine üyesine daha dağıtıldı.

İngiltere’nin eski Başbakanı Boris Johnson, iktidarda olduğu süre boyunca defalarca iletişim kurulamaması nedeniyle ülke istihbarat servisi MI6’yı izleme yöntemlerini değiştirmeye mecbur bıraktı.

The Times gazetesinin bir iç rapora dayandırdığı haberine göre, istihbarat servisleri, belirli durumlarda Başbakan ile iletişimin sınırlı olması sebebiyle alışılagelmiş çalışma yöntemlerini gözden geçirmek zorunda kaldı.

Gazete, Johnson’ı “ulaşılamaz” bir başbakan olarak nitelendirdi.

Hükümet ile istihbarat birimleri arasında, milletvekillerinin telefonlarının ve diğer iletişim kanallarının dinlenmemesi yönünde genel bir mutabakat bulunuyor.

Yaklaşık on yıl önce yürürlüğe giren ve kuralları sıkılaştıran düzenleme; iç istihbarat servisi MI5, dış istihbarat servisi MI6 ve elektronik istihbarat birimi GCHQ’nun bu tür bir takibe başvurmadan önce doğrudan Başbakan’dan onay almasını şart koşuyordu.

Ancak Johnson’ın alışkanlıkları ve istişareler için sık sık ulaşılamaz olması nedeniyle bu yönetmelik güncellendi.

Başbakanın onay veremeyeceği durumlarda, artık onaylanmış beş kabine üyesinden biri de izleme izni verebiliyor.

“Onaylanmış (designated) kabine üyeleri” ifadesiyle, Başbakanın yokluğunda özellikle hassas istihbarat operasyonlarına izin verme yetkisi yasayla devredilen üst düzey bakanlar kastediliyor.

Öte yandan The Times, Temmuz 2019 ile Eylül 2022 arasındaki başbakanlığı döneminde Johnson ile birkaç kez iletişim kurmanın imkansız hale geldiğini yazdı.

Bu olaylardan birinin, Nisan 2020’de Johnson’ın Kovid-19 nedeniyle yoğun bakımda olduğu sırada yaşandığı belirtildi. Ayrıca istihbarat servislerinin, gizli takip operasyonlarını kendi başlarına onaylayamadıkları için Johnson’ın yurt dışı gezileri sırasında kendisine ulaşamadığı başka vakaların da olduğu kaydedildi.

Soruşturma Yetkileri Yasası’nda geçen yıl yapılan bir değişiklikle, belirli bakanlara da onay yetkisi tanındı.

Bu yetkinin kullanılabilmesi için iki temel faktörün bir araya gelmesi gerekiyor: Başbakanın bunu “yapamayacak durumda olması” ve konunun “acil” olması. Bu tür durumlarda Başbakanın daha sonra bilgilendirilmesi öngörülüyor.

Söz konusu değişiklik, İngiltere Dışişleri Bakanlığına bağlı faaliyet gösteren MI6, iç tehditlere odaklanan MI5 ve siber savunmadan sorumlu GCHQ’nun operasyonel süreçlerini doğrudan etkiliyor.