Eski BM yetkilisi von Sponeck: ABD’nin tek taraflı politikaları BM’yi işlevsiz bıraktı

Eski BM Irak İnsani Yardım Koordinatörü Hans-Christof von Sponeck, uluslararası ilişkilerin “en büyük jeopolitik bölünme” döneminde olduğunu belirtti. ABD’nin tek taraflı dış politikasının BM’yi barış misyonunu yerine getiremez hale getirdiğini söyleyen von Sponeck, küresel tehditlerin tüm ülkeleri etkilediğini ve bunun “hayatta kalma topluluğu” oluşturmak için tek seferlik bir fırsat sunduğunu vurguladı.

Eski Birleşmiş Milletler (BM) Irak İnsani Yardım Koordinatörü Hans-Christof von Sponeck, Schiller Enstitüsü tarafından düzenlenen panelde yaptığı konuşmada, dünyanın “insani ve onurlu bir dünya düzeni yaratma konusunda belki de en büyük jeopolitik bölünme” döneminden geçtiğini ifade etti.

Sponeck, 1945’teki Yalta Konferansı’nın savaşları geride bırakma ve çok taraflı işbirliği kurma hayalinin yerini “korku, belirsizlik ve çatışma kabusuna” bıraktığını söyledi.

Von Sponeck, BM Şartı’nın zamana meydan okuyan etiği ve vizyonunun varlığını koruduğunu ancak siyasi BM’nin, özellikle de Güvenlik Konseyinin barış misyonunu yerine getirme konusunda büyük ölçüde yetersiz kaldığını belirtti.

“BM’nin başarısızlığının tek makul açıklaması ABD’dir”

BM’nin barışı sağlama görevindeki başarısızlığının temel nedenine dikkat çeken von Sponeck, “Bunu hafif bir şekilde söylemiyorum, bunun en önemli nedeni, ABD’nin küresel jeopolitik çıkarlarını tek taraflı bir dış politika aracılığıyla sürdürmesidir,” dedi.

Sponeck, ABD’nin askeri ve ekonomik gücünü hem BM içinde hem de dışında, hukukun üstünlüğü ve çok taraflılık ilkelerine göre değil, kendi takdirine göre kullandığını vurguladı.

Von Sponeck, bu durumun ideolojik bir ifade olarak değil, ciddi bir gerçek olarak kabul edilmesi gerektiğini belirterek, “Uluslararası ilişkilerdeki çalkantıların ve BM’nin hayal kırıklığı yaratan performansının tek makul açıklaması budur,” diye konuştu.

“Yeni bir dünya düzeni için şantiye alanı çok büyük”

Yeni, barışçıl ve adil bir dünya düzeni için “çok taraflı şantiye alanının” devasa olduğunu ifade eden von Sponeck, yapılması gereken reformları şöyle sıraladı:

“Bu, artık temsil kabiliyeti olmayan Güvenlik Konseyi’nin coğrafi olarak ayarlanmasıyla ilgili. Bu, veto uygulamasının reforme edilmesiyle ilgili. Bu, devletlerin çoğunluğu olarak Genel Kurul ile devletlerin azınlığı olarak Güvenlik Konseyi arasındaki işbirliğiyle ilgili. Bu, Genel Sekreterin ve uzman kuruluşların çalışmalarının bağımsızlığı ve ikili müdahalelere karşı korunmalarıyla ilgili.”

Sponeck ayrıca, BM’nin yıllık bütçesinin 3,7 milyar dolar olduğunu hatırlatarak, “Bu, dünyadaki her bir vatandaş için 46 sentten fazla değil. BM bu kadar ucuz,” ifadelerini kullandı ve uzun zamandır Batılı olmayan ülkeler tarafından talep edilen yeni ve adil bir uluslararası ekonomik düzenin gerekliliğine işaret etti.

“Dönüşüm için gereken alet çantası hazır”

Mevcut jeopolitik duruma rağmen iyimser olmak için nedenler olduğunu belirten von Sponeck, devletlerin ve sivil toplum kuruluşlarının çoğunluğunun artık “Batı merkezli bir dünyayı” kabul etmeye istekli olmadığını söyledi.

Dönüşüm için gerekli olan “uluslararası alet çantasının hazır” hazır olduğunu belirten Sponeck, eksik olan en belirleyici unsurun “büyük güçlerin gelecekteki çok taraflılığa oybirliğiyle kendilerini adama yönündeki siyasi iradesi” olduğunu vurguladı.

Sponeck, iklim değişikliği, nükleer silahlar, salgın hastalıklar ve göç gibi küresel tehditlerin istisnasız 193 BM üyesi ülkenin tamamını etkilediğini belirterek, “İşte burada, bir hayatta kalma topluluğu için tek seferlik bir fırsat var,” dedi.

Bu ortak tehditlerin, şu anda var olmayan “çok taraflı takım ruhunu” geliştirmek için bir zemin oluşturabileceğini ifade eden von Sponeck, sözlerini Fransız düşünür Stefan Hessel’den bir alıntıyla tamamladı: “Yeni bir şey yaratmak, direniş göstermek demektir. Direnmek, yeni bir şey yaratmaktır.”