Fransa, devasa bir ‘kemer sıkma’ programını meclise getiriyor

Fransa Başbakanı François Bayrou, gelecek yıl için geniş çaplı bir harcama dondurma ve iki ulusal tatilin kaldırılmasını önererek, bütçe açığını azaltmayı hedefliyor.

Salı günü düzenlediği basın toplantısında Bayrou, emekli maaşları ve sosyal yardımların kısıtlanması ve zenginlerden alınacak henüz belirlenmemiş bir “dayanışma katkısı” da dahil olmak üzere, 44 milyar avroluk bir vergi artışı ve harcama kesintisi içeren 2026 mali paketinin ana hatlarını açıkladı.

Bayrou, “Bu bizim için karar anı,” diyerek, Fransa’nın 2008’de Yunanistan’ı vuran borç krizine benzer bir krizle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu ve “kamu harcamalarına bağımlı hale geldiklerini” ileri sürdü.

Fransızların daha güçlü bir büyümeyi tetiklemek için daha fazla çalışması gerektiğini savunan Bayrou, Paskalya Pazartesi ve 8 Mayıs Avrupa Zafer Gününün resmi tatil günleri olarak kaldırılmasının 4,2 milyar avro gelir getireceğini ekledi. Fransa’da yılda 11 resmi tatil günü varken, İngiltere’de bu sayı 8.

Bayrou ayrıca işsizlik yardımlarının azaltılmasını da öneriyor.

“Rusya’nın artan tehditleri” gerekçe gösterilerek sadece savunma harcamaları kesintiden muaf tutuldu. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Bayrou’ya önümüzdeki iki bütçe döneminde askeri harcamaları yaklaşık yüzde 10, yani 6,5 milyar avro artırmasını talimat verdi.

Önerilen önlemlerin çoğu, sol ve sağ muhalefet partilerinin eleştirilerine hedef oldu. Bu partiler, yoksulları, işçileri ve emeklileri vuracak bir kemer sıkma bütçesi olarak nitelendirdikleri tasarıyı reddederek hükümeti devirmekle tehdit ediyorlar.

Macron ve Bayrou’yu destekleyen kırılgan merkez ittifakı ulusal mecliste çoğunluğa sahip değil, bu nedenle başbakan bütçeyi geçirmek için anayasa maddesini kullanarak milletvekillerinin kararını geçersiz kılmak zorunda kalacak.

Bu durumda hükümet, Marine Le Pen’in partisi Ulusal Birlik (RN) ve Sosyalistlerin oylarının belirleyici olacağı bir güvensizlik oylamasına maruz kalacak.

Le Pen’in milletvekilleri, geçen yıl bütçe nedeniyle Bayrou’nun selefi Michel Barnier’i görevden almıştı. Barnier, emekli maaşlarını bir yıl boyunca enflasyondan koparma planını gerekçe göstermişti. Bayrou ise bu fikri yeniden gündeme getirdi.

Le Pen, Bayrou’nun açıklamalarını “israfçı hükümet harcamalarının peşine düşmek yerine tüm Fransızları, işçileri ve emeklileri hedef almak” olarak nitelendirdi.

Le Pen, milletvekillerinin hükümeti devirmekten çekinmeyeceklerini belirterek, “Bayrou planını revize etmezse, onu kınayacağız,” dedi.

Eurostat’a göre, Fransa’nın bütçe açığı 2024 sonunda GSYİH’nin yüzde 5,8’ine yükselerek Romanya ve Polonya’nın ardından AB’de en kötü üçüncü ülke oldu.

Sonbaharda parlamentoya resmi olarak sunulacak Bayrou’nun bütçe taslağı, 2026 sonuna kadar bütçe açığını GSYİH’nin yüzde 4,6’sına indirmeyi hedefliyor ve hükümet 2029 sonuna kadar GSYİH’nin yüzde 3’üne ulaşmak istiyor.

Özellikle dikkat çeken bir konu, Bayrou’nun année blanche (beyaz yıl) konsepti oldu. Bu konsept, hükümet harcamaları, emekli maaşları ve sosyal yardım programlarının, olağan otomatik artışlar ve enflasyon ayarlamaları yapılmaksızın sabit tutulacağı bir yılı ifade ediyor.

Bayrou, bu kavramın 2026 yılında 7,1 milyar avro tasarruf sağlayacağını ve bu tasarrufun planının en büyük ikinci kalemi olacağını belirtirken, bunun tüm Fransız halkı ve devletin çaba göstermesi gerektiğini simgelediğini söyledi.

Bayrou, gelecek yılın bütçe teklifine ek olarak, 2029 yılına kadar toplam borç-GSYİH oranını istikrara kavuşturmak için beş yıllık bir planın ana hatlarını çizdi.

Şu anda uygulanan çok sayıda sosyal yardım ödemesi yerine, düşük gelirli kişiler için tek bir üst sınırlı sosyal yardım ödemesi getirilmesi gerektiğini söyledi. İlaçlardan uzun süreli hastalık iznine kadar tüm sağlık harcamalarının rasyonelleştirilmesi gerektiğini belirtti.

Fransa’nın bu yılki faiz giderleri, emekli maaşları hariç, savunma ve eğitim harcamalarının toplamına eşit olan yaklaşık 62 milyar avroya ulaşacak ve hiçbir önlem alınmazsa bu giderler 2029 yılına kadar yaklaşık 100 milyar avroya çıkacak.

Bayrou, fikirlerinin kendisini parlamentonun insafına bırakacağını bildiğini itiraf etti. “Risklerin tamamen farkındayız,” diyen Bayrou, ulusal çıkarlar için “bu engelleri aşma yükümlülüğü ve arzusu” olduğunu da sözlerine ekledi.