FT: İran, Çin’den drone ekipmanını BAE üzerinden aldı

Financial Times’ın ulaştığı sızdırılmış ticari sözleşmeler ve sevkiyat kayıtlarına göre İran Devrim Muhafızları Ordusu, 2025’in sonlarında Çin menşeli uydu haberleşme ekipmanını BAE merkezli şirketler üzerinden temin etti. Gazete, sevkiyatın Dubai’deki Cebel Ali Limanı üzerinden İran’a ulaştırıldığını ve ekipmanın ABD yaptırımı altındaki Saman Industrial Group için satın alındığını yazdı.

Financial Times’ın ulaştığı sızdırılmış ticari sözleşmeler ve sevkiyat belgelerine göre İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) Hava-Uzay Kuvvetleri, Çin’den gelişmiş uydu haberleşme ekipmanı satın almak için Birleşik Arap Emirlikleri’nde kurulu tedarik ağlarını kullandı.

Gazete, belgelerin DMO’nun 2025 yılının sonlarında Çin askeri uydu haberleşme teknolojisini BAE merkezli şirketler üzerinden temin ettiğini gösterdiğini yazdı.

FT’ye göre belgeler, İran’ın askeri tedarik faaliyetlerine yönelik Batı yaptırımlarına rağmen Devrim Muhafızları’nın stratejik iletişim teknolojileri edinmek için BAE’deki ticari ağlardan yararlanmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Batılı ülkelerin desteğiyle 2006 yılında kabul ettiği kararla İran’a nükleer teknoloji, füze teknolojisi ve çift kullanımlı ürünlerin sevkiyatını yasaklamıştı.

Avrupa Birliği, Nisan 2007’de İran’a yönelik her türlü konvansiyonel silah, askeri ekipman ve yedek parça satışını kapsayan tam ambargo uygulamaya başlamıştı.

BM Güvenlik Konseyi’nin Haziran 2010 tarihli kararı da Tahran’a tank, savaş uçağı ve füze sistemleri dahil ağır silah satışına yönelik uluslararası yasağı genişletmişti.

İran’a temel silah sistemleri sevkiyatına ve İran’dan yapılan tüm silah ihracatına ilişkin BM kısıtlamaları Ekim 2020’de sona ermişti. Ancak söz konusu kısıtlamalar Eylül 2025’te yeniden yürürlüğe girdi.

Gazete, buna rağmen BAE’nin son yirmi yılda bölgenin baskın ticaret merkezlerinden biri haline geldiğini, emirliklerde kurulan ve daha gevşek denetim uygulanan serbest ticaret bölgelerinin ise İran dahil yaptırımların aşılması konusunda uzun süredir kaygı yarattığını aktardı.

Gazetenin incelediği kayıtlara göre ekipman sevkiyatı, Ras el-Hayme merkezli Telesun şirketi üzerinden gerçekleştirildi. Yaklaşık 1,8 ton ağırlığındaki Çin üretimi uydu anten ekipmanı Şanghay’dan İran’a Dubai’deki Cebel Ali Limanı üzerinden gönderildi.

BAE kayıtlarına göre Telesun, Çinli StarWin şirketinin ürettiği 4,5 metre çapındaki motorlu uydu anteninin Şanghay’dan İran’ın Bandar Abbas Limanı’na sevkiyatını organize etti.

Çin bandıralı konteyner gemisi geçen yıl 28 Ağustos’ta Dubai’deki Cebel Ali Limanı’na ulaştı ve konteyneri burada bıraktı. Belgelerde yer alan kayıtlara göre konteyner daha sonra 23 Kasım’da İran’a ait Rama III adlı gemi tarafından teslim alındı.

Gazete, Rama III’ün bu süreçte Umman açıklarında bulunduğunu gösteren sahte GPS sinyalleri gönderdiğini yazdı. Gazete, 25 Kasım tarihli uydu görüntülerinin geminin farklı bir konumda bulunduğunu gösterdiğini, 29 Kasım’da ise boyut ve renk bakımından aynı özellikleri taşıyan geminin İran’daki Şehid Recai Limanı’nda görüntülendiğini aktardı. Sevkiyat belgelerinde de kargonun varış noktası olarak aynı limanın gösterildiği belirtildi.

Yaklaşık iki ton ağırlığındaki sevkiyat, belgelerde “anten ve aksesuarlar” olarak tanımlandı. FT’ye göre yük, İranlı telekomünikasyon şirketi Ertebatat Faragostar Kish’e (EFK) gönderildi.

Gazete, sözleşme kayıtlarının EFK’nin ekipmanı Telesun aracılığıyla, ABD Hazine Bakanlığı’nın Aralık 2023’te yaptırım listesine aldığı Saman Industrial Group adına satın aldığını gösterdiğini yazdı.

Washington yönetimi o dönemde Saman Industrial Group’un, balistik füze, elektronik harp sistemleri ve insansız hava araçları geliştiren ve üreten Devrim Muhafızları araştırma birimi için ticari paravan yapı işlevi gördüğünü açıklamıştı.

Gazete, EFK’nin ise Batı yaptırımları kapsamında bulunmadığını kaydetti.

Financial Times nisan ayı ortasında yayımladığı başka bir haberde İran’ın Ortadoğu’daki Amerikan askeri üslerine yönelik saldırıları Çin keşif uydusundan alınan verilerle koordine ettiğini yazmıştı.

CNN de 11 Nisan’da yayımladığı haberinde, Amerikan istihbaratının Çin’in İran’a omuzdan atılan hava savunma sistemleri dahil yeni Çin üretimi hava savunma sistemleri sağlamayı planladığına ilişkin bilgiye sahip olduğunu aktarmıştı.

FT, İran’a yönelik bu tür gölge sevkiyatlara rağmen BAE’nin İran saldırılarından en ağır etkilenen ülkelerden biri olduğuna dikkat çekti.

Gazeteye göre İran savaş boyunca BAE’ye yönelik 2 bin 800’den fazla insansız hava aracı ve füze fırlattı. Bu saldırılar arasında sivil hedeflere yönelik saldırılar da yer aldı.

Financial Times mart ayında yayımladığı başka bir haberinde BAE’yi İran’ın en yoğun saldırı düzenlediği komşu ülke olarak tanımlamıştı.

The Wall Street Journal da mayıs ayında yayımladığı haberinde, kaynaklarına dayanarak BAE’nin Ortadoğu’daki çatışmalar sırasında İran’a yönelik gizli askeri saldırılar düzenlediğini yazmıştı.

Gazetenin aktardığı saldırılar arasında, nisan ayının başında İran’ın Lavan Adası’ndaki petrol rafinerisine yönelik saldırı da yer aldı. BAE yönetimi söz konusu saldırıyı kamuoyu önünde üstlenmedi.