FT: Rusya İran’a süpersonik seyir füzesi için gizli destek sağlıyor

Financial Times gazetesinin haberine göre Rusya, İran’ın ses hızını aşan gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizli bir programla teknik destek sağlıyor. Gazete, “C430L” kod adlı işbirliği kapsamında Rus uzmanların, Tahran’ın Ortadoğu’daki ABD savaş gemilerini hedef alma kapasitesine sahip ramjet motorlu füzeler tasarlamasına yardım ettiğini iddia etti.

Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Rusya, İran’ın gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizli bir program üzerinden yardım ediyor.

Moskova ile Tahran arasındaki stratejik askeri teknoloji transferleri arasında en kapsamlılarından biri olarak nitelendirilen çok yıllı gizli işbirliğinin “C430L” kod adını taşıdığı bildirildi.

Sızdırılan yazışmalar, seyahat kayıtları ve askeri patentlerin incelenmesine dayandırılan haberde, 2023 yılında başlayan programın ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı sırasında da sürdüğü aktarıldı.

Program kapsamında Rusya’nın deneyimli füze uzmanlarının, Ortadoğu’daki ABD uçak gemilerini ve savaş gemilerini tehdit edebilecek nitelikte yeni bir silah sınıfı geliştirmesi için İran’a destek verdiği kaydedildi.

Ramjet teknolojisiyle hava savunma sistemleri aşılmak isteniyor

Habere göre C430L programının temel amacı, bir seyir füzesinin ses hızının birkaç katı süratte uçmasını sağlayan ramjet itki sistemini geliştirmesinde İran’a yardımcı olmak.

Askeri uzmanlar söz konusu teknolojinin gemisavar ve karadan karaya seyir füzelerinde kullanılmak üzere tasarlandığına işaret ediyor.

İngiltere merkezli silah izleme kuruluşu Conflict Armament Research uzmanı Fabian Hinz, İranlıların on yıllardır elde etmek istediği bu stratejik transferin Rusya’da en üst siyasi düzeyin onayını gerektireceğini vurguladı.

James Martin Silahsızlanma Çalışmaları Merkezi uzmanı ve eski CIA analisti Jim Lamson ise bu sistemin İran’a ABD donanma unsurlarını tehdit edebilecek nitelikte yeni bir stratejik silah kazandıracağını ifade etti.

Süpersonik seyir füzeleri, yüksek hız ile alçak irtifada uçuş kabiliyetini birleştirerek gelişmiş hava savunma sistemlerinin füzeyi tespit edip engelleme süresini daraltıyor. Bu da, ABD ve bölgesel müttefiklerinin kara ve deniz konuşlu savunma sistemlerine sahip olduğu Basra Körfezi hattında Tahran yönetimi için stratejik bir avantaj anlamına geliyor.

Haberde, İran’ın ramjet sistemini inşa edip uçuş testlerini gerçekleştirdiği, ancak Rus destekli bir süpersonik füzenin henüz sahaya konuşlandırıldığına dair somut bir kanıt bulunmadığı belirtildi.

Devlet şirketleri ve başmühendisler devrede

Süpersonik füze yardım programının, Rusya’nın devlete ait silah ihracat şirketi Rosoboroneksport tarafından koordine edildiği ve projenin NPO Mashinostroyenia şirketiyle yürütüldüğü bildirildi.

ABD’nin 2014 yılında yaptırım listesine aldığı NPO Mashinostroyenia; gemi, denizaltı ve kara platformlarından fırlatılan seyir füzesi sistemleri ile Rusya’nın kıtalararası balistik füzelerini içeren nükleer kuvvetlerine yönelik çalışmalarıyla biliniyor.

Sızan seyahat kayıtları, Kasım 2023’te İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı ile sözleşme imzalanmadan önce üst düzey Rus mühendislerin ve ihracat yetkililerinin defalarca İran’a gittiğini gösteriyor.

Bu isimler arasında NPO Mashinostroyenia’nın deniz füzeleri baş tasarımcısı Aleksandr Dergaçev, ramjet uzmanı Aleksander Çebakov ve aerodinamik birimi başkanı Yuri Prohorçuk ile Rosoboroneksport Savunma Teknolojileri ve Uzay Dairesi Başkanı Vladislav Kuzmiçev yer alıyor.

Belgeler, 2025 yılına gelindiğinde şirketin ramjet itki sistemine ilişkin kapsamlı İran teknik materyallerini teslim aldığını ve yapılan uçuş testinden elde edilen telemetri verilerini analiz ederek Tahran’a yakıt sistemi, yanma dengesi ve hava girişi gibi konularda ayrıntılı sorular ilettiğini gösteriyor.

Rosoboroneksport, Nisan 2025’te teknik istişareler için yaklaşık yirmiden uzmandan oluşan bir heyeti İran’a göndermeyi teklif etti.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği derinleşiyor

Program, Tahran ile Moskova arasında derinleşen askeri ortaklığın bir parçası olarak değerlendiriliyor. İran daha önce Rusya’nın Ukrayna savaşında kullandığı Şahid tipi silahlı insansız hava araçlarını tedarik etmiş ve bu araçların Rusya içinde üretilmesine yardımcı olmuştu.

Batılı yetkililer ayrıca Rusya’yı, ABD ve İsrail ile süren çatışmalar sırasında İran’a uydu görüntüleri ve silah bileşenleri sağlamakla suçluyor.

Haberde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kırgızistan’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı görüşmede Moskova’nın “bu zor dönemde gereken yardımı ve malları sağlama gayretinde olduğunu” söylediği hatırlatıldı.

Paris’teki Sciences Po Üniversitesinden Nicole Grajewski, gizli ramjet programının “Rusya’nın Ukrayna savaşını genişletme ve ABD’yi farklı cephelere çekme çabasını” gösterdiğini ve Moskova’nın bölgedeki kırmızı çizgilere artık eskisi kadar önem vermediğini dile getirdi.

Sızdırılan yazışmalar, C430L programının 2026 yılına kadar devam ettiğini, tarafların geliştirme sürecinin bir sonraki aşamasını ve teknik raporları müzakere etmeyi sürdürdüğünü ortaya koyuyor.