FT: Tony Blair, Gazze ‘barış kurulu’ adaylığından çıkarıldı

Tony Blair, bazı Arap ve Müslüman ülkelerin itirazları üzerine Donald Trump’ın Gazze’deki “barış kurulu” için değerlendirme listesinden çıkarıldı.  

Financial Times’a (FT) bilgi veren kaynaklara göre eylül ayı sonunda ABD Başkanı, İsrail ile Hamas arasındaki savaşı sona erdirmek için 20 maddelik planını açıkladığında, eski Birleşik Krallık Başbakanı bu kurul için belirlenen tek kişiydi ve Trump, Blair’i “çok iyi bir adam” olarak nitelendirmişti.

O dönemde Blair, Trump’ın planını “cesur ve akıllı” olarak nitelendirmiş ve ABD Başkanının başkanlık edeceği kurulda görev almaktan memnuniyet duyacağını belirtmişti. 

Fakat bazı Arap ve Müslüman ülkeler, Blair’in 2003 yılında ABD öncülüğündeki Irak işgalini kararlı bir şekilde desteklemesinin Orta Doğu’daki itibarını zedelediği gerekçesiyle Blair’in adaylığına karşı çıktı.

Filistinlilerin yönetim yapısından dışlanacağına dair endişeler de vardı. Blair’in ofisi yorum yapmaktan kaçındı, fakat bir müttefiki, eski başbakanın bölgedeki bazı ülkelerin muhalefeti nedeniyle “barış kurulunda” yer almayacağı yönündeki iddiaları reddetti.

Müttefik, “Kurul, görevdeki dünya liderlerinden oluşacak ve altında daha küçük bir yürütme kurulu olacak,” diyerek, Blair’in eski başbakan olarak kurula katılmaya uygun olmadığını savundu.

Blair’in müttefiki, eski İngiliz liderin Kushner ve Trump’ın danışmanı Steve Witkoff ile birlikte Arap ve Batı ülkelerinden üst düzey yetkililerle birlikte yürütme kurulunda yer almasının beklendiğini söyledi.

Trump, ekim ayında Blair’in atanmasına karşı çıkılabileceğini kabul ederek, “Tony’yi her zaman sevmişimdir, fakat onun herkes için kabul edilebilir bir seçim olduğunu görmek istiyorum,” demişti.

2007’de başbakanlıktan ayrıldıktan sonra Orta Doğu elçisi olarak görev yapan Blair, Tony Blair Enstitüsünü kullanarak fikirlerini formüle etmek için bir yıldan fazla bir süredir Gazze planları üzerinde bireysel olarak çalışıyordu.

İngiliz lideri, Trump’ın damadı ve başkanın ilk döneminde ABD’nin Orta Doğu elçisi olan Jared Kushner ile koordinasyon içinde çalıştı.

Tartışmalar hakkında bilgi sahibi olan bir başka kişi de Blair’in gelecekteki Gazze yönetim yapılarında hâlâ bir pozisyona sahip olabileceğini söyledi. 

Kaynak, “Farklı bir sıfatla hala bir rolü olabilir ve bu muhtemel görünüyor. Amerikalılar onu seviyor, İsrailliler onu seviyor,” dedi.

Gazze Şeridi, Hamas’ın kontrolündeki ve İsrail’in kontrolündeki bölgelere bölünmüş durumda. Başkan planı açıkladığında, “barış kurulu”nun diğer üyelerinin devlet başkanlarından oluşacağını ve “önümüzdeki birkaç gün içinde” isimlerinin açıklanacağını söylemişti fakat henüz hiçbir atama yapılmadı.

Yine de Trump, planının uygulanmasının iyi gittiğini ve Gazze planının ikinci aşamasına “çok yakında” geçileceğini söyleyerek, kurul hakkında bir duyurunun yakında yapılabileceğini ima etti.

Hazırlıklara aşina iki kaynağa göre, Gazze’nin savaş sonrası yönetim yapısının bir parçası olarak, eski BM temsilcisi ve Bulgaristan savunma bakanı Nikolay Mladenov’un başkanlık edeceği bir yürütme komitesi kurulacak.

Gazze planlarında başlangıçta bahsedilmeyen yürütme komitesinin, barış kurulu ile Gazze Şeridinin günlük işleyişinden sorumlu Filistinli teknokratik komite arasında koordinasyonu sağlaması bekleniyor.

Mladenov’un rolü, Blair için ilk olarak önerilen ve “yüksek yürütme” olarak hareket etmeyi, esasen Gazze’deki savaş sonrası geçişi denetlemekle görevli bir organı yönetmeyi içeren işlevlere benziyor.

Abu Dabi’deki Anwar Gargash Diplomatik Akademisinin başkanı olan deneyimli Bulgar diplomat, 2015-2020 yılları arasında Orta Doğu barış süreci için BM özel temsilcisi olarak görev yaptı ve sık sık İsrail ile Hamas arasında arabulucu olarak hareket etti.

Gazze için savaş sonrası planın büyük bir kısmı henüz belirsizliğini koruyor. Filistinli teknokrat komitenin yapısı veya güvenlikten sorumlu olacak uluslararası istikrar gücü hakkında çok az bilgi var.

Diplomatlara göre, hiçbir hükümet bu güç konusunda kamuoyuna taahhütte bulunmadı ve gücün görevi, büyüklüğü ve komuta yapısı konusunda netlik yok. Hamas’ın nasıl silahsızlandırılacağı da belirsiz.