Hollanda mahkemesi Türk Akımı operatörünün varlıklarına haciz koydu

Hollanda’daki Amsterdam Bölge Mahkemesi, Ukraynalı milyarder Rinat Ahmetov’un şirketi DTEK’in başvurusu üzerine Türk Akımı boru hattını işleten şirketin varlıklarına haciz koydu. Karar, Kırım’ın anakaraya bağlanmasının ardından el konulan enerji varlıkları için uluslararası tahkimin hükmettiği tazminatın Rusya’dan tahsilini amaçlıyor.

Hollanda’da Amsterdam Bölge Mahkemesi, Ukrayna’nın en zengin iş insanı Rinat Ahmetov’a ait DTEK Kırımenergo şirketinin talebi üzerine, Türk Akımı doğalgaz boru hattının işletmecisi South Stream Transport’un (SST) varlıklarına haciz koydu.

Rus ekonomi gazetesi Vedomosti‘nin incelediği dava dosyalarına göre karar, şirketin Kırım’daki varlıklarının Rusya tarafından devletleştirilmesi nedeniyle doğan zararın tazmin edilmesini hedefliyor.

2014 yılında Kırım’ın Rusya Federasyonu’na bağlanmasından önce DTEK, yüzde 57,49 hisse oranıyla Kırımenergo’nun en büyük hissedarı konumundaydı.

Kırım Cumhuriyeti Devlet Konseyi, 2015 yılında aldığı kararla şirketi devletleştirdi.

Yarımadadaki tüm enerji şebekeleri 2017 yılında Kırım’da kurulan aynı isimli bir yapıya devredilirken, Ukraynalı şirket yasal adresini Simferopol’den Kiev’e taşıdı.

Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi, Kasım 2023’te sonuçlanan davada Rusya’nın, Kırım’daki varlıkların ekspropriasyonu (mülksüzleştirme) nedeniyle Ahmetov’un şirketine 207,8 milyon dolar tazminat ile birlikte faiz ve tahkim masraflarını ödemesine hükmetti.

Moskova yönetimi bu karara Lahey Temyiz Mahkemesi nezdinde itiraz etti ve hukuki süreç halihazırda devam ediyor.

Fakat DTEK, tahkim kararının icrasını güvence altına almak amacıyla harekete geçti. Amsterdam Bölge Mahkemesi, temmuz ayında aldığı ihtiyati tedbir kararıyla, SST’nin Hollanda merkezli ABN Amro Bank nezdindeki hesaplarında bulunan varlıklarını dondurdu.

Gazprom’un Hollanda’daki diğer kaybı

DTEK’in Rusya’ya karşı yürüttüğü hukuki süreç, yalnızca Türk Akımı operatörüyle sınırlı kalmadı.

Lahey Bölge Mahkemesi, yine temmuz ayında şirketin talebi üzerine basitleştirilmiş usulle Gazprom’un farklı bir iştirakine yönelik de haciz işlemi uyguladı.

Hollanda kıta sahanlığının en büyük doğalgaz üreticilerinden Wintershall Noordzee’deki Gazprom International Limited’e ait yüzde 50’lik hisseye el konuldu.

DTEK’in yanı sıra varlıklarını kaybeden diğer üç Ukrayna şirketi Slavutiç-Invest, tarım şirketi Jniva ve granit üreticisi Avtodorkomplekt de 2025 yılı projeksiyonunda Gazprom’un Hollanda’daki varlıklarına yönelik benzer haciz kararları aldırdı.

Güney Akım’dan Türk Akımı’na geçiş

Varlıklarına el konulan SST, başlangıçta Güney Akım doğalgaz boru hattının Karadeniz üzerinden Krasnodar bölgesinden Bulgaristan kıyılarına uzanan deniz kısmının inşası amacıyla Hollanda’da kurulmuştu.

Şirketin kuruluş aşamasındaki ortaklık yapısında hisselerin yüzde 50’si Gazprom’a, yüzde 20’si İtalyan Eni’ye, yüzde 15’erlik kısımları ise Alman Wintershall ve Fransız EdF şirketlerine aitti.

Gazprom, Aralık 2014’te yabancı ortakların elindeki yüzde 50 hisseyi satın alarak şirketin tek sahibi oldu.

Avrupa’ya uzanan tek hat

Güney Akım projesinin inşaatı 2012 yılında Anapa bölgesinde başlamıştı.

Projenin iptal edilmesinin ardından 2014 yılında, aynı kapasiteye sahip Türk Akımı boru hattının inşası için Türkiye ile mutabakat zaptı imzalandı.

Boru hattının deniz kısmının döşenmesine 2017 yılında başlandı ve proje Ocak 2020’de işletmeye alındı.

Türk Akımı, Ukrayna güzergahındaki kısıtlamalar ve Kuzey Akım hatlarının devre dışı kalmasıyla birlikte, şu anda Rusya’nın boru hattı gazını Avrupa’ya taşıyan tek ihracat rotası niteliğini taşıyor.