Hollanda’da “liberal merkez” zafer kazandı

Hollanda’da dün yapılan Temsilciler Meclisi seçimlerinde Geert Wilders’in partisi gerilerken, AB yanlısı liberal D66 sürpriz bir başarı elde etti.

Birinci ve ikinci sırayı alan partiler, merkezci liberal D66 ve aşırı sağcı Özgürlük Partisi (PVV), birbirlerinin ezeli düşmanları.

Seçim kampanyası sırasında D66 lideri Rob Jetten, PVV’nin lideri Geert Wilders’in zıddı olarak kendini konumlandırdı. Wilders ise “Jetten’in söylediği her şeye temelde karşı olduğunu” söyledi.

Hollanda’da geleneksel olarak, en büyük parti koalisyon kurma konusunda ilk hakkı elde eder ve lideri başbakan olmaya aday gösterilir. Şu anda bu durum Jetten için geçerli görünüyor, özellikle de ana akım partilerin hiçbiri Wilders ile işbirliği yapmak istemediği için. 

Fakat görüşmeler başarısız olursa, diğerleri de deneme şansına sahip olacak, yani önümüzdeki haftalar öngörülemezliğini koruyacak.

38 yaşındaki D66 lideri Jetten, Leiden’de partinin kampanya sloganını haykıran coşkulu kalabalığa yaptığı açıklamada, “Başardık! Bu mümkün,” dedi.

2023 seçimlerinde D66, düne göre 17 sandalye daha az, yani sadece dokuz sandalye kazanmıştı. Hollanda parlamentosu 150 koltuğa sahip.

Seçim gecesi gazetecilere konuşan Jetten, sonuçların tarihi bir öneme sahip olduğunu belirterek, “Çünkü sadece Hollanda’ya değil, tüm dünyaya popülist ve aşırı sağcı hareketleri yenmenin mümkün olduğunu gösterdik,” dedi.

Öte yandan merkez sağ Halkın Özgürlük ve Demokrasi Partisi (VVD) de karamsar beklentileri tersine çevirerek önemli bir performans gösterdi. Partinin 2023 sonuçlarına kıyasla 10 sandalye kaybedebileceği öngörülüyordu ama ön tahminlere göre, parti sadece iki sandalye kaybedecek ve yarışta üçüncü olacak.

Basının karşısına çıktığında Wilders alçakgönüllü davrandı ve 11 sandalye kaybını “ağır bir gerileme” olarak nitelendirdi.

Bununla birlikte PVV lideri, “Kemerlerinizi bağlayın, daha yeni başlıyoruz” diye gazetecileri uyardı.

POLITICO’ya konuşan bir AB diplomatı, “Brüksel’deki birçok kişi, ana akım, hükümet etme yanlısı ve reform odaklı bir partinin yükselişini memnuniyetle karşılayacak. Hollandalılar AB’ye çok şey katabilir,” dedi.

Aynı diplomat, Avrupa’nın karşı karşıya olduğu mevcut jeopolitik zorluklar göz önüne alındığında, yeni hükümetin “istikrarlı olmasının ve cesur kararlar alabilmesi Avrupa işbirliği için çok önemli” olduğuna işaret etti.

Jetten bu hafta POLITICO’ya verdiği demeçte, Hollanda’yı AB’ye daha yakın hale getirmek istediğini söylemişti.

Jetten, “Varsayılan olarak ‘hayır’ demeyi bırakıp, birlikte daha fazlasını yapmak için ‘evet’ demeye başlamak istiyoruz. Daha fazla entegrasyon sağlamazsak Avrupa’nın durumunun ne kadar vahim olacağını yeterince vurgulayamam,” demişti.

Brüksel’deki yetkililer, Hollanda’nın yeni hükümetinin temel politikalar konusunda aynı genel bakış açısını sürdürmesini bekliyor: AB’nin uzun vadeli bütçesinde kısıtlama; göçle mücadele; ticaret ve rekabet gücünün artırılması; Ukrayna’nın desteklenmesi ve daha güçlü bir ortak savunma.

İşlerin karmaşıklaşabileceği bir alan ise iklim politikası. Jetten iklim eylemine kararlı ve bu seçimlerde eski AB Yeşil Mutabakat Başkanı Frans Timmermans’ın liderliğindeki Yeşil Sol-İşçi Partisi ile koalisyon anlaşması yapabilir.

Diğer yandan, aşırı sağcı politikacılar tarafından sıklıkla birbirine bağlanan iki konu olan konut ve göç, Hollanda seçim kampanyasının merkezinde yer aldı. Her iki konu da AB’nin gündeminde yer almaya devam edecek.

D66, şehirli ve yüksek gelirli seçmenleri çekme eğiliminde olan Avrupa yanlısı bir parti olarak öne çıkıyor. Partinin ilk günlerinde başbakanların ve belediye başkanlarının doğrudan seçilmesini savunurken, 2025 yılında kampanyasını, özellikle de yeni şehirler inşa etme planıyla, Hollanda’nın konut krizine çözüm bulmaya odakladı.

Parti, enerji fiyatlarını düşük tutmak için “kendi topraklarımızdan elde edilen uygun fiyatlı, yeşil enerji”ye odaklanma vaadiyle kampanya yürüttü. Aynı zamanda hastalıkların önlenmesine öncelik vererek “şimdiye kadarki en sağlıklı nesil”i güvence altına almayı hedefledi. Ayrıca daha yeşil yerleşim alanları ve daha iyi eğitime önem verilmesini istiyor.

Ayrıca D66, göç konusunda tutumunu sertleştirdi ve insanların sığınma başvurularını Avrupa dışında yapmalarını öngören bir sistemi savundu. 

Parti lideri Rob Jetten, sığınma politikası nedeniyle iki Hollanda hükümetinin arka arkaya çöküşüne dikkat çekti.