Hürmüz Boğazı açıldı ancak gıda ve yakıt riski sürüyor

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının enerji piyasalarını rahatlatacağını ancak kırılgan ekonomilerin gıda ve yakıt maliyetlerindeki artışlar nedeniyle risk altında kalmaya devam edeceğini açıkladı. Raporda, 100 günü aşan aksamaların ardından tedarik zincirlerinin toparlanmasının zaman alacağı vurgulandı.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) salı günü yayımladığı raporda, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının enerji piyasalarına hızlı bir rahatlama getireceğini ancak kırılgan ekonomilerin gıda ve yakıt maliyetlerindeki uzun süreli artışlar nedeniyle risk altında kalmaya devam edeceğini açıkladı.

Cenevre merkezli kuruluşun raporunda, stratejik su yolundan yapılan taşımacılıkta 100 günü aşan ciddi aksamaların ardından, tedarik zincirlerinin yeniden düzene girmesi için zamana ihtiyaç duyulması sebebiyle gıda ve taşımacılık sistemlerinin toparlanmasının enerji piyasalarına kıyasla daha uzun sürebileceği belirtildi.

Küresel petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı, şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak hava saldırılarının tetiklediği çatışma döneminde fiilen felç olmuştu.

ABD ve İran arasında varılan geçici anlaşmanın ardından Brent petrolün varil fiyatı keskin bir düşüşle çatışma öncesi seviyelere yaklaşarak 73 dolar civarına geriledi.

Ancak UNCTAD, yüksek yakıt, gaz ve gübre maliyetlerinin tarımsal üretime, taşımacılık maliyetlerine ve hanehalkı bütçelerine yansımaya devam edebileceğini kaydetti.

Kırılgan ekonomilerin petrol ve gübre fiyat şoklarına karşı özellikle savunmasız kalmaya devam ettiğini bildiren kuruluş, gıda fiyatlarındaki kalıcı yüksekliğin yoksul hanehalkları üzerindeki baskıyı artırabileceğini aktardı.

UNCTAD, gıda fiyatlarında yaşanacak yüzde 5’lik bir artışın çocuklarda akut beslenme yetersizliği riskini ciddi ölçüde yükseltebileceğini açıkladı.

Raporda, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalardan kaynaklanan petrol ve tahıl ithalat şoklarına maruz kalan 61 kırılgan ekonomi tespit edildi.

Bu ülkeler arasında yer alan ve yakıt ithalatına yüksek oranda bağımlı olan Yeşil Burun Adaları’nda elektrik, taşımacılık ve gıda maliyetlerinde artış kaydedildi.

Raporda, enerji piyasaları istikrara kavuştuktan sonra dahi bu artışların sürebileceği ifade edildi.

Yemen gibi temel gıda ithalatı yapan ülkelerin de kırılganlıklarını koruduğu, çünkü hassas ekonomilerinin yüksek tahıl fiyatlarını ve taşımacılık maliyetlerini absorbe edecek güce sahip olmadığı belirtildi.

UNCTAD, en çok risk altında olan ülkelerin son şokları atlatabilmesi için uluslararası destek çağrısı yaptı.